Sơn La: Khai thác tiềm năng, phát huy lợi thế vùng đồng bào dân tộc

Sơn La là một tỉnh miền núi, 83% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), trong đó dân tộc Thái chiếm hơn 50%. Ở những nơi vùng sâu, vùng xa, đời sống của bà con DTTS còn gặp nhiều khó khăn. Chính vì vậy, thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi (Chương trình MTQG 1719) có ý nghĩa qua trọng nhằm khai thác tiềm năng, phát huy lợi thế của các huyện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Qua đó, góp phần nâng cao mức sống của đồng bào và phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.

Phát huy lợi thế trồng cây dược liệu

Sốp Cộp là huyện biên giới đặc biệt khó khăn của tỉnh Sơn La, có 8 xã, 106 bản, 2 điểm dân cư; trong đó, có 85 bản và điểm dân cư đặc biệt khó khăn. Trong giai đoạn 2021-2023, huyện Sốp Cộp được giao hơn 120 tỷ đồng thực hiện Chương trình MTQG 1719.

Vườn ươm giống cây sa nhân của Ban Quản lý rừng đặc dụng phòng hộ Sốp Cộp (Ảnh: S.T)

Để biến tiềm năng thành lợi thế phát triển cây dược liệu bền vững, đem lại hiệu quả kinh tế, từ nguồn vốn các chương trình đầu tư phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số, huyện Sốp Cộp đã hỗ trợ đồng bào các dân tộc thiểu số trồng, chăm sóc cây dược liệu đặc hữu; thí điểm trồng một số loài dược liệu có giá trị kinh tế cao.

Đặc biệt, huyện đã vận động đồng bào phát triển các mô hình liên kết trồng cây dược liệu. Trong đó, Ban Dân tộc tỉnh phối hợp với Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Sốp Cộp đẩy mạnh tuyên truyền, vận động các hợp tác xã, hộ gia đình chuyển đổi diện tích đất trồng cây hoa màu năng suất thấp sang trồng cây dược liệu hoặc trồng xen vào diện tích cây ăn quả chưa cho thu hoạch.

Hiện nay, số lượng các hợp tác xã (HTX) liên kết với đồng bào trồng và phát triển cây dược liệu ngày càng tăng, điển hình như: HTX nông nghiệp Toàn Duyên, HTX Long Hiếu, xã Sốp Cộp; HTX nông nghiệp Châu Thinh, xã Mường Và...

Tại các xã vùng thấp như: Sốp Cộp, Mường Và, Dồm Cang tập trung trồng cây đẳng sâm, khôi nhung, cát sâm, hà thủ ô. Các xã vùng cao hoặc các xã có khí hậu mát mẻ, như: Mường Lèo, Nậm Lạnh, Mường Lạn trồng sa nhân, quế, gừng... Huyện cũng xác định, đưa cây dược liệu trở thành thế mạnh trong sản xuất nông nghiệp, tạo sinh kế cho người dân, phủ xanh đất trống, đồi trọc và bảo vệ rừng.

Cải tạo mạng lưới chợ, thúc đẩy giao thương

Là huyện miền núi nghèo, Quỳnh Nhai có trên 94% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số đang sinh sống, chủ yếu là Thái, Mông, Kháng, Dao, La Ha. Quỳnh Nhai quyết tâm thực hiện nội dung "Đầu tư xây dựng, cải tạo nâng cấp mạng lưới chợ vùng đồng bào DTTS và miền núi" tại địa phương với tổng mức đầu tư, giá trị các khoản mục chi phí là 1,5 tỷ đồng. Nguồn vốn từ ngân sách Trung ương, Chương trình MTQG 1719.

Chợ phiên Huổi Cuổi ở huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La (Ảnh: Lương Anh)

Hiện nay, trên địa bàn huyện đã đầu tư xây mới 1 chợ tại Xã Mường Sại, huyện Quỳnh Nhai. Qua đó, góp phần đáp ứng nhu cầu giao thương, buôn bán của nhân dân trong xã; hoàn thiện tiêu chí về cơ sở hạ tầng thương mại của xã Mường Sại, góp phần hoàn thành nhiệm vụ xây dựng xã Mường Sại đạt xã nông thôn mới và huyện Quỳnh Nhai đạt huyện chuẩn nông thôn mới vào năm 2025. Dự án được triển khai từ năm 2022 - 2024, tổng số vốn phân bổ là trên 1,2 tỷ đồng (năm 2022 phân bổ 885 triệu đồng, năm 2023 phân bổ 349 triệu đồng), tỉ lệ giải ngân đạt 100%.

Để đẩy mạnh thực hiện nội dung "Đầu tư xây dựng, cải tạo nâng cấp mạng lưới chợ vùng đồng bào DTTS và miền núi" tại địa phương giai đoạn đến năm 2025 và giai đoạn tiếp theo, huyện Quỳnh Nhai phấn đấu thực hiện đầu tư, thu hút đầu tư xây dựng chợ đúng quy hoạch. Bổ sung cơ chế, chính sách hỗ trợ đầu tư phát triển chợ trên địa bàn huyện để thu hút nguồn lực xã hội khác ngoài ngân sách tham gia đầu tư kinh doanh chợ, cân đối ngân sách để hỗ trợ đầu tư xây dựng mới, nâng cấp cải tạo các chợ đã có để đảm bảo các điều kiện thiết yếu về cơ sở vật chất và hạ tầng, phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Đầu tư xây dựng công trình nước sinh hoạt tập trung

Thực hiện Chương trình MTQG 1719, tỉnh Sơn La đã giải ngân 38,9 tỉ đồng đầu tư xây dựng hàng trăm công trình nước sinh hoạt tập trung và hàng nghìn thiết bị nước sinh hoạt phân tán cho đồng bào các DTTS trên địa bàn.

Phấn đấu 100% người dân nông thôn được dùng nước sạch (Ảnh: Nguyễn Nga)

Trong giai đoạn 2021-2023, huyện Sốp Cộp được giao hơn 120 tỷ đồng thực hiện Chương trình MTQG 1719. Đến nay, huyện hỗ trợ cho 44 hộ mua téc, bồn chứa nước; đầu tư xây dựng 5 công trình nước sinh hoạt tập trung; bố trí sắp xếp dân cư vùng thiên tai bản Pu Hao, xã Mường Lạn. Hỗ trợ hơn 34,1 tỷ đồng khoán bảo vệ rừng đặc rụng, rừng phòng hộ. Gần 13 tỷ đồng đầu tư xây dựng các công trình giao thông nông thôn phục vụ sản xuất, kinh doanh và dân sinh...

Còn tại huyện Phù Yên đã đầu tư thiết bị nước sinh hoạt phân tán cho 425 hộ; đầu tư 4 công trình nước sinh hoạt tập trung, cấp nước cho trên 1.000 hộ dân tại các bản Bãi Vàng, xã Đá Đỏ; Đồng Mã, xã Tân Phong; Thượng Lang, xã Mường Lang và Khe Lành, xã Mường Thải.

Đến nay, 3 công trình hoàn thành và đưa vào sử dụng, còn công trình cấp nước bản Khe Lành đang hoàn thiện các hạng mục cuối cùng để bàn giao và đưa vào sử dụng trong năm nay. Phấn đấu đến năm 2025, toàn huyện có 95% số hộ nông thôn được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh.

Ban Dân tộc tỉnh Sơn La cho biết, tập trung thực hiện Dự án 1 giải quyết tình trạng thiếu nước sinh hoạt đã góp phần đảm bảo cho đồng bào DTTS ở vùng sâu, vùng xa được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh, nâng cao chất lượng cuộc sống, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Trong thời gian tới, Ban Dân tộc tiếp tục phối hợp với các địa phương rà soát, đánh giá các công trình cấp nước, tiếp tục đầu tư xây dựng các công trình cấp nước cho đồng bào DTTS. Đồng thời, tăng cường thông tin, truyền thông, giáo dục, vận động làm thay đổi nhận thức, hành vi liên quan đến việc bảo vệ, sử dụng tiết kiệm nguồn nước sạch và các công trình cấp nước ở từng khu vực, phấn đấu đến năm 2025, có 98,02% đồng bào DTTS được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh.