Bình Phước: Nghề dệt thổ cẩm của người Mnông là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Đồng bào Mnông là một trong những tộc người có thời gian sinh sống lâu đời tại Bình Phước với hơn 10.000 người, chiếm khoảng 1,1% dân số toàn tỉnh. Đồng bào đã sáng tạo và tích lũy nhiều nghề thủ công truyền thống mang sắc thái đặc trưng của cộng đồng. Trong số những nghề đó, nghề dệt thổ cẩm là nghề đặc trưng nhất của người Mnông.

Có thể nói, mỗi tấm thổ cẩm là một tác phẩm nghệ thuật bởi nó được hoàn thiện bằng sự khéo léo và sáng tạo của đồng bào qua năm tháng. Và sản phẩm thủ công này có thể coi là tác phẩm độc bản bởi mỗi tấm thổ cẩm là một sản phẩm duy nhất có kích thước và màu sắc, hoa văn riêng biệt. Hoa văn trên thổ cẩm được dệt tinh tế, phong phú với nhiều họa tiết gần gũi giữa con người với thiên nhiên, đặc trưng lao động, sản xuất của đồng bào và sáng tạo trong phối màu.

Mỗi tấm thổ cẩm là một tác phẩm nghệ thuật

Để có một sản phẩm thổ cẩm hoàn thiện, đồng bào Mnông phải thực hiện qua rất nhiều công đoạn. Đòi hỏi mỗi người nghệ nhân phải trang bị cho mình những kỹ năng, tri thức và sức sáng tạo riêng để thực hành. Thông thường, để làm ra được một tấm thổ cẩm, người làm nhanh có thể dệt trong vòng 1 - 2 tuần. Đối với những tấm thổ cẩm nhiều hoa văn đặc sắc, kích thước lớn, có khi phải mất 1 năm mới hoàn thành.

Việc duy trì và phát huy truyền thống nghề dệt thổ cẩm của dân tộc Mnông có sự chung tay hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Đại diện Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Bù Đăng cho biết: Nghề dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc Mnông được truyền dạy và lưu giữ từ nhiều năm qua. Trong đó, việc khảo sát và lập hồ sơ công nhận Di sản văn hóa nghề dệt thổ cẩm của người Mnông được ưu tiên hàng đầu.

Hoa văn trên thổ cẩm có nhiều họa tiết gần gũi giữa con người với thiên nhiên

Từ năm 2006, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh đã tổ chức đề án truyền dạy nghề truyền thống của dân tộc Mnông, trong đó có nghề dệt thổ cẩm. Lúc đó, bà con mừng lắm bởi nghề của họ lại được truyền dạy và chính giáo viên là những người lớn tuổi trong làng, trong sóc của họ. Từ cơ sở đó, năm 2015, 2016, Phòng Văn hóa – Thông tin huyện phối hợp với Bảo tàng tỉnh tiến hành khảo sát và lập danh mục những truyền thống tốt đẹp để lập hồ sơ công nhận di sản văn hóa, trong đó có nghề dệt thổ cẩm của người Mnông.