Cho vay chứng khoán quý I tăng mạnh, lập kỷ lục mới

Thị trường chứng khoán Việt Nam vừa ghi nhận quý đầu năm 2025 đầy biến động với điểm nhấn là mức dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán đạt kỷ lục mới. Theo thống kê từ báo cáo tài chính của các công ty chứng khoán, tính đến cuối quý 1/2025, dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán ước tính vào khoảng 280.000 tỷ đồng (tương đương 11 tỷ USD), tăng 35.000 tỷ so với cuối năm 2024 trước đó và là mức cao kỷ lục từ trước đến nay. Trong đó, dư nợ margin ước tính khoảng 273.000 tỷ đồng, tăng 33.000 tỷ so với cuối năm 2024 và cũng là con số cao nhất trong lịch sử chứng khoán Việt Nam.

Điều đáng chú ý là sự tăng trưởng này không chỉ đến từ cá nhân nhà đầu tư nhỏ lẻ mà còn có dấu hiệu cho thấy dòng tiền lớn từ các tổ chức, cổ đông lớn và lãnh đạo doanh nghiệp cũng đang sử dụng các hình thức vay vốn thông qua cầm cố cổ phiếu để tận dụng đòn bẩy tài chính.

Tính đến cuối quý 1/2025, dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán ước tính vào khoảng 280.000 tỷ đồng. Ảnh minh hoạ

Bức tranh dư nợ cho vay có sự phân hóa rõ nét giữa các công ty chứng khoán. Dẫn đầu về mức tăng trong quý đầu năm là VPS, với tổng dư nợ cho vay lên tới 18.300 tỷ đồng, tăng đến 5.800 tỷ đồng chỉ sau 3 tháng. Nhiều công ty chứng khoán top đầu về hoạt động cho vay đều ghi nhận dư nợ tăng so với cùng kỳ và quý trước. Thậm chí, nhiều cái tên còn có dư nợ cho vay lập kỷ lục như TCBS, SSI, VPS, VPBankS, MBS, KIS VN,… vượt xa thời kỳ thị trường giao dịch bùng nổ khi VN-Index trên vùng đỉnh 1.500 hồi cuối 2021 đầu 2022.

Mức tăng dư nợ mạnh nhất sau quý đầu năm thuộc về VPS. Thời điểm cuối quý 1, dư nợ cho vay tại công ty chứng khoán này ở mức hơn 18.300 tỷ đồng, tăng 5.800 tỷ so với cuối năm 2024.

Toàn thị trường có 10 công ty chứng khoán ghi nhận dư nợ cho vay trên 10.000 tỷ đồng, nhiều hơn 2 cái tên so với thời điểm cuối năm 2024. Trong đó, 2 công ty chứng khoán có dự nợ trên 1 tỷ USD là TCBS và SSI. Đáng chú ý, TCBS là công ty chứng khoán đầu tiên trong lịch sử có dư nợ cho vay vượt mức 30.000 tỷ đồng tương đương hơn 1 tỷ USD.

Đáng chú ý, dư nợ margin tăng vọt, lập kỷ lục mới ngay trước nhịp giảm sâu của thị trường đầu tháng 4. VN-Index mất hơn 220 điểm, lùi xuống đáy 15 tháng dưới mốc 1.100 điểm, vốn hóa toàn thị trường có lúc bị "thổi bay" 1,2 triệu tỷ đồng. Tình trạng bán giải chấp cổ phiếu trên diện rộng khiến hàng loạt cổ phiếu giảm sàn la liệt. Tuy nhiên, sau đó cầu bắt đáy đã nhập cuộc đưa thị trường hồi phục trở lại.

Margin tăng mạnh trong quý đầu năm góp phần thúc đẩy thanh khoản thị trường cải thiện. Giá trị khớp lệnh bình quân trên HoSE liên tục tăng lên mức trên 18.000 tỷ/phiên trong tháng 3. Xu hướng này tiếp tục được duy trì thậm chí còn bùng nổ hơn trong tháng 4 khi thị trường có nhiều biến động mạnh.

Thực tế, ngoài nhu cầu sử dụng đòn bẩy của nhà đầu tư cá nhân, dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán còn đến từ hoạt động vay cổ phần của các cổ đông lớn, lãnh đạo doanh nghiệp nhằm huy động vốn khi kênh tín dụng ngân hàng và trái phiếu doanh nghiệp gặp khó khăn. Việc cầm cố cổ phiếu để vay vốn dễ dàng hơn nhiều so với thế chấp tài sản khác để vay ngân hàng hay phát hành trái phiếu, thúc đẩy xu hướng “ngân hàng hoá" các công ty chứng khoán.