Chi phí hàng năm cho việc sử dụng thuốc lá ước tính lên tới 108.000 tỷ đồng

Cảnh báo về những tác hại nghiêm trọng của thuốc lá

Các chuyên gia y tế đã lên tiếng cảnh báo về những tác hại nghiêm trọng của thuốc lá, rượu bia và đồ uống có đường đối với sức khỏe cộng đồng. Theo các chuyên gia, việc sử dụng các sản phẩm này là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh không lây nhiễm như ung thư, tim mạch, tiểu đường và các bệnh về phổi. Tại Việt Nam, mỗi năm có hàng chục nghìn người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, rượu bia và đồ uống có đường.

Bác sĩ Nguyễn Tuấn Lâm, chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam cho biết: "Sử dụng thuốc lá là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong sớm. Mỗi năm, Việt Nam có trên 40.000 người chết vì các bệnh liên quan đến thuốc lá. Con số này dự kiến sẽ tăng lên 70.000 người vào năm 2030 nếu chúng ta không có những biện pháp can thiệp hiệu quả".

Tăng thuế là biện pháp hiệu quả nhất để giảm tiêu dùng thuốc lá, giúp tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước và thúc đẩy tiến trình đạt được các mục tiêu phát triển bền vững. Ảnh minh họa

Kết quả nghiên cứu gần đây cho thấy chi phí hằng năm cho việc sử dụng thuốc lá ước tính lên tới 108.000 tỷ đồng, tương đương 1,14% GDP (năm 2022), bao gồm: 16.400 tỷ đồng từ chi phí y tế trực tiếp, 5.900 tỷ đồng từ chi phí gián tiếp do bệnh tật và 85.800 tỷ đồng do tử vong sớm. Ngoài ra, người dân còn chi 49.000 tỷ đồng để mua thuốc lá.

Mặc dù các biện pháp kiểm soát thuốc lá như in cảnh báo, truyền thông, tăng thuế và môi trường không khói thuốc đã được triển khai, nhưng tình hình hút thuốc tại Việt Nam vẫn còn nhiều lo ngại. Theo BS Nguyễn Tuấn Lâm, các biện pháp hiện hành đã đạt đến giới hạn và cần có những giải pháp đột phá hơn.

Để giảm thiểu tác hại của các sản phẩm có hại cho sức khỏe, các chuyên gia y tế đã đưa ra nhiều đề xuất, trong đó có việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt. Việc tăng thuế sẽ giúp giảm sức mua của người dân, đặc biệt là đối với nhóm người có thu nhập thấp, từ đó làm giảm tiêu thụ các sản phẩm này.

Theo bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) khẳng định, việc áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt với các sản phẩm có hại cho sức khỏe có ý nghĩa quan trọng và cần thiết để bảo vệ sức khỏe người dân.

Cần tăng thuế theo lộ trình đều đặn

Dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận, đặc biệt là vấn đề tăng thuế thuốc lá. Hai bộ ngành chủ chốt là Bộ Tài chính và Bộ Y tế đã đưa ra những đề xuất khác nhau về mức tăng thuế.

Theo đề xuất của Bộ Tài chính, mức thuế tuyệt đối đối với thuốc lá sẽ tăng dần và đến năm 2030 mới đạt 10.000 đồng/bao, tương đương khoảng 59,38% giá bán lẻ. Đây được xem là một mức tăng đáng kể so với hiện nay, nhưng vẫn còn nhiều ý kiến cho rằng mức tăng này chưa đủ mạnh để đạt được mục tiêu giảm thiểu tác hại của thuốc lá.

Trong khi đó, Bộ Y tế lại có một đề xuất táo bạo hơn. Bộ Y tế đề xuất mức thuế tuyệt đối cần tăng khởi điểm 5.000 đồng/bao và đạt 15.000 đồng/1 bao (20 điếu/1 bao) vào năm 2030 bên cạnh thuế tỷ lệ 75%. Phương án này sẽ giúp đạt tỷ trọng thuế 65% giá bán lẻ, gần đạt được mức khuyến cáo của WHO (70-75% giá bán lẻ) và giúp giảm được tỷ lệ sử dụng thuốc lá ở nam giới xuống 36% vào năm 2030.

Theo bà Hoàng Thị Thu Hương, Vụ Pháp chế, Bộ Y tế “Nước ta cần tăng thuế theo một lộ trình đều đặn để giá thuốc lá theo kịp mức tăng thu nhập và dần hướng tới mức thuế tối ưu là chiếm 75% giá bán lẻ, góp phần đạt mục tiêu giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá”.

Dự kiến tháng 10 tới, Dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) sẽ được đưa ra lấy ý kiến Quốc Hội và thông qua vào tháng 5/2025, bà Đinh Thị Thu Thủy cho hay.

Việc tăng thuế thuốc lá là một giải pháp cần thiết và hiệu quả để giảm thiểu tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng để tìm ra mức thuế phù hợp, vừa đảm bảo mục tiêu giảm tiêu thụ thuốc lá, vừa không gây quá nhiều áp lực lên người dân.