Xuất khẩu thép sang EU "bứt phá" nhờ EVFTA

	Hiệp định EVFTA tác động đến chất lượng nguồn nhân lực Việt
	Xuất khẩu sang Hà Lan thuận lợi nhờ EVFTA

Trong bối cảnh cầu toàn cầu suy yếu, xuất khẩu sắt thép Việt Nam đã biến mất trong danh mục top các mặt hàng ghi nhận xuất khẩu 10 tỷ đô trong tháng 8/2022. Có thể nói, Hiệp định EVFTA đã hỗ trợ xuất khẩu nhiều nhóm mặt hàng sang thị trường EU, trong đó có mặt hàng sắt thép các loại và sản phẩm từ sắt thép. Tăng trưởng xuất khẩu sắt thép cho thấy các doanh nghiệp ngành thép ngày càng quan tâm khai thác thị trường EU và đã tận dụng tốt những ưu đãi mà EVFTA mang lại.

Trước đó, thời điểm tháng 11/2021, ngành thép ghi nhận lần đầu tiên lọt top các mặt hàng có giá trị xuất khẩu 10 tỷ USD. 7 mặt hàng này bao gồm: Điện thoại và Linh kiện 51,9 tỷ USD. Điện tử, máy tính và linh kiện 45 tỷ USD. Máy móc thiết bị và dụng cụ khác 33,6 tỷ USd. Dệt may 28 tỷ USD, Giày dép 15,5 tỷ USD, Gỗ và sản phẩm từ Gỗ 13,2 tỷ USD.

Ấn tượng nhất là thép, với sự tăng trưởng thần tốc, mặt hàng thép chính thức bước chân vào câu lạc bộ các mặt hàng giá trị xuất khẩu trên 10 tỷ USD. Trong 11 tháng năm 2021, thép chính thức cán mốc xuất khẩu 10,8 tỷ USD và là mặt hàng có tốc độ tăng trưởng so với cùng kỳ cao nhất, đạt 129,8%. Trong khi các mặt hàng còn lại trung bình 10-20%. Điểm sáng trong bức tranh xuất khẩu thép chính là tại thị trường EU và Mỹ.

Ảnh minh họa

Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), EVFTA đã hỗ trợ xuất khẩu nhiều nhóm mặt hàng sang thị trường EU, trong đó có mặt hàng sắt thép các loại và sản phẩm từ sắt thép. Tăng trưởng xuất khẩu sắt thép cho thấy các doanh nghiệp ngành thép ngày càng quan tâm khai thác thị trường EU và đã tận dụng tốt những ưu đãi mà EVFTA mang lại.

Cùng với thị trường EU, xuất khẩu thép sang Anh trong năm qua cũng có bước chuyển tích cực do Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh (UKVFTA) thực thi từ ngày 1/1/2021. Kim ngạch xuất khẩu thép sang Anh đạt 419.000 tấn, trị giá gần nửa tỷ USD, tăng 700% về lượng và tăng 1.269% về trị giá. Không đơn thuần là tăng lượng hàng xuất khẩu và tăng về trị giá, ý nghĩa hơn cả là các lô hàng thép xuất khẩu nói chung và sang EU nói riêng đều trong Top ngành hàng tận dụng tốt ưu đãi thuế trong các FTA.

Đáng chú ý, trong giai đoạn căng thẳng giữa Nga - Ukraine vừa qua cũng được đánh giá tạo thuận lợi cho các mặt hàng xuất khẩu sắt thép Việt Nam. Hồi đầu tháng 3/2022, EU đã thông báo cấm nhập khẩu sắt thép từ Nga, đây là lệnh trừng phạt của Liên minh châu Âu lên giới tinh hoa Nga. Được biết, Nga đang xếp thứ 2 về xuất khẩu thép vào EU (Sau Thổ Nhĩ Kỳ). Tỷ trọng khoảng 14,1% đối với thép dẹt và 19% đối với thép dài. Tỷ trọng xuất khẩu vào EU của một số bên liên quan gồm: Ukraine: 8% thép dẹt và 7,4% thép dài; Belarus: 14,4% thép dài; Trung Quốc: 5,7% thép dẹt và 5,8% thép dài. Một lượng xuất khẩu này bị cắt giảm do cấm vận sẽ tạo cơ hội cho các nhà xuất khẩu khác vào thị trường này, đặc biệt với nhóm tôn mạ hiện đang xuất nhiều sang thị trường này.

Theo bà Phạm Quỳnh Mai - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương), mặc dù các điều khoản trong các Hiệp định thương mại tự do (FTA) có lợi cho Việt Nam, nhưng nếu không biết cách tận dụng thì các doanh nghiệp vẫn không thể mở rộng thị trường và gia tăng giá trị xuất khẩu. Do vậy, bản thân các doanh nghiệp cần nhanh chóng thay đổi tư duy, nhận diện đúng vai trò của mình trong việc thực thi FTA qua việc chủ động tiếp cận, tìm hiểu thông tin, nội dung mà hai bên đã cam kết. Từ đó, vận dụng quy tắc xuất xứ một cách có hệ thống và hiệu quả.

Ngoài ra, việc bản thân doanh nghiệp cũng phải đáp ứng tốt các tiêu chuẩn và kỹ thuật đã cam kết; nắm rõ về khung pháp lý của thị trường và các rào cản kỹ thuật để chủ động hơn trong xuất khẩu.

Trong bối cảnh hội nhập, bản thân doanh nghiệp phải nâng cao khả năng cạnh tranh sản phẩm của chinh minh, thông qua nâng cao chất lượng, giảm giả thành, hay đảm bảo thời gian, dịch vụ cung ứng sản phẩm. Vấn đề này, doanh nghiệp cũng đã có các biện pháp để nâng cao chất lượng bằng cách duy trì áp dụng các phần mềm, kiểm soát sản xuất; quản lý chất lượng theo ISO 9001:2015. Đồng thời, triển khai sâu rộng việc thống kê đánh giá ở các chỉ tiêu chỉnh gồm: năng suất lao động, định mức tiêu hao và chất lượng sản phẩm; trong đó, việc kiểm soát tiêu hao nguyên vật liệu, cải tiến kỹ thuật nhằm nâng cao chất lượng là mục tiêu quan trọng nhất.

Trong bối cảnh giá sắt thép trên thế giới liên tục gặp áp lực do nhu cầu suy yếu, các doanh nghiệp thép trong nước cũng đang đối mặt với nhiều thách thức. Một mặt, giá nguyên liệu đầu vào giảm mạnh cùng với hàng tồn kho còn nhiều buộc doanh nghiệp phải hạ giá sản phẩm nhằm kích cầu tiêu dùng. Trên thực tế, sản xuất thép trong nước vẫn tăng trong khi lượng sản lượng thép bán được đang có xu hướng giảm.

Ở góc độ khác, các nhà sản xuất thép nội địa cũng sẽ gặp áp lực thương mại quốc tế do tính cạnh tranh tăng cao. Dữ liệu từ Tổng cục Hải quan cho thất xuất khẩu sắt thép các loại của Việt Nam có xu hướng giảm liên tiếp kể từ tháng 06 cho tới tháng 09.

Tuy nhiên, ngành thép Việt Nam vẫn đang nỗ lực tìm kiếm các cơ hội từ trong thách thức, đặc biệt là tận dụng nguồn cung thiếu hụt tại khu vực châu Âu do ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng điện khiến nhiều nhà máy thép gặp khó khăn. Thị phần xuất khẩu thép của Việt Nam sang thị trường tiềm năng này đã ghi nhận mức tăng từ 18% trong tháng 8 lên 19% trong tháng 9 năm 2022.