Phát triển thương mại điện tử, khơi dậy tiềm năng từ cấp xã

Xây dựng năng lực kinh doanh số ngay từ cấp xã

Thương mại điện tử mở ra cơ hội để doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh mở rộng thị trường tiêu thụ. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả, việc đưa sản phẩm lên sàn cần đi đôi với nâng cao năng lực kinh doanh trực tuyến cho người dân.

Trong quá trình này, chính quyền cấp xã giữ vai trò quan trọng trong việc kết nối chính sách với thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Với lợi thế am hiểu địa bàn, chính quyền cơ sở có thể xác định sản phẩm tiềm năng, huy động nguồn lực và hỗ trợ người dân tham gia thương mại điện tử phù hợp với điều kiện địa phương.

Việc phát triển thương mại điện tử từ cấp xã cũng gắn với mục tiêu tại Quyết định số 1568/QĐ-BCT của Bộ Công Thương phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó, Kế hoạch đặt mục tiêu 60% doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động trên nền tảng thương mại điện tử; các địa phương ngoài Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đóng góp 50% giá trị giao dịch thương mại điện tử B2C toàn quốc; 60% số xã và đơn vị hành chính tương đương có thương nhân thực hiện hoạt động bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ trực tuyến.

Trao đổi với Báo Công Thương, bà Nguyễn Minh Huyền - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử (Bộ Công Thương) - cho biết, thời gian qua, Cục đã phối hợp với các địa phương triển khai nhiều chương trình thúc đẩy thương mại điện tử, đồng thời tăng cường kết nối với các nền tảng và đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ để mở rộng hoạt động hỗ trợ đến cấp xã trên cả nước.

Đề cập đến mục tiêu 60% số xã có thương nhân cung cấp hàng hóa, dịch vụ trực tuyến, bà Nguyễn Minh Huyền nhấn mạnh: “Yếu tố quan trọng hàng đầu là sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương, chính quyền địa phương, các nền tảng thương mại điện tử và những đơn vị cung cấp giải pháp hỗ trợ. Trong đó, mấu chốt chính là sự chủ động của chính quyền địa phương”.

Từ mô hình điểm đến động lực tăng trưởng thực chất

Thực tiễn triển khai mô hình “Xã thương mại điện tử” tại Bình Lư (Lai Châu), Phượng Dực (Hà Nội) và Chợ Lách (Vĩnh Long) bước đầu ghi nhận những kết quả tích cực. Dù có lợi thế sản phẩm và cách triển khai khác nhau, các địa phương đều chú trọng nâng cao kỹ năng kinh doanh trực tuyến cho người dân, kết hợp khai thác tiềm năng sản phẩm đặc trưng để mở rộng thị trường tiêu thụ.

Điển hình, tại xã Bình Lư (Lai Châu), mô hình “Xã thương mại điện tử” được triển khai từ đầu năm 2026 với sự phối hợp giữa Sở Công Thương Lai Châu, chính quyền địa phương và TikTok Shop, tập trung hỗ trợ quảng bá, tiêu thụ các sản phẩm đặc trưng như miến dong, chè, mật ong và chẩm chéo.

Thông qua các hoạt động đào tạo kỹ năng vận hành gian hàng, xây dựng nội dung và livestream bán hàng, sau một tháng triển khai, chương trình thu hút 20 doanh nghiệp, tiểu thương tích cực tham gia; trong đó, 5 đơn vị duy trì lượng đơn hàng ổn định, đạt khoảng 20 - 30 đơn/ngày. Kết quả bước đầu cho thấy vai trò của chính quyền địa phương trong kết nối nguồn lực, đồng thời phát huy sự tham gia của những nhà bán hàng có kinh nghiệm để hỗ trợ người dân từng bước tiếp cận và làm chủ phương thức kinh doanh trực tuyến.

Tại xã Phượng Dực (Hà Nội), mô hình “Xã thương mại điện tử” tập trung khai thác thế mạnh làng nghề mây tre, cỏ tế, đồng thời đào tạo, thực hành kỹ năng kinh doanh trực tuyến cho các cơ sở sản xuất từ tháng 6/2026 trong 90 ngày. Đến nay, chương trình đã đào tạo gần 70 nhà bán hàng. Đáng chú ý, cơ sở Mây Tre An Phú ghi nhận gần 22.000 sản phẩm thủ công từ cỏ tế được tiêu thụ qua nền tảng thương mại điện tử trong 3 tháng, cho thấy tiềm năng mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm làng nghề thông qua các kênh bán hàng trực tuyến.

Tại Chợ Lách (Vĩnh Long), chương trình phát triển thương mại điện tử khởi động từ tháng 8/2026, dựa trên lợi thế cây giống, hoa kiểng và trái cây. Sau hai tháng, cộng đồng kinh doanh số có 66 nhà bán hàng, nhà sáng tạo nội dung tham gia, ghi nhận hơn 50.000 đơn hàng trên TikTok Shop.

Những kết quả này cho thấy mỗi địa phương có thể lựa chọn cách làm khác nhau, nhưng đều cần sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp công nghệ và người dân. Quan trọng hơn, hoạt động hỗ trợ phải tạo được năng lực để các chủ thể kinh doanh tiếp tục phát triển sau giai đoạn triển khai ban đầu.

Trao đổi với Báo Công Thương về tầm nhìn này, bà Trần Thị Tân - Giám đốc Trách nhiệm Xã hội và Hợp tác Chiến lược của TikTok Shop - nhấn mạnh: “Mô hình xã, phường thương mại điện tử hướng tới xây dựng nền tảng kinh doanh lâu dài, xuất phát từ thực tế địa phương. Bài toán cốt lõi là sau hỗ trợ, người bán phải tự chủ được năng lực và động lực để tiếp tục duy trì gian hàng. Sự phối hợp giữa sự am hiểu địa bàn của chính quyền và công nghệ của doanh nghiệp chính là chìa khóa để hoạt động hỗ trợ đi vào chiều sâu, mang lại giá trị bền vững”.

Từ góc nhìn này, việc mở gian hàng hay tổ chức livestream chỉ nên được xem là bước khởi đầu. Khả năng tự vận hành, quản lý đơn hàng, tối ưu chi phí nền tảng, vận chuyển, hoàn hàng và bảo đảm chất lượng sản phẩm mới lâu dài là những yếu tố quyết định khả năng duy trì hoạt động kinh doanh trực tuyến. Đây cũng là yêu cầu đặt ra khi chuyển từ mô hình điểm sang triển khai trên diện rộng.

Định hướng này là một trong những nội dung trọng tâm tại Hội nghị “Công Thương đưa thương mại điện tử về xã, bệ phóng tăng trưởng hai con số”, sẽ diễn ra chiều 11/11/2026. Hội nghị được kỳ vọng thúc đẩy sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, chính quyền địa phương và doanh nghiệp công nghệ nhằm phát huy tiềm năng của địa phương và đưa thương mại điện tử trở thành động lực tăng trưởng kinh tế từ cơ sở.