Đào tạo sát nhu cầu, nâng cao năng lực doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ

Gắn đào tạo với yêu cầu của doanh nghiệp

Trong khi doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ vẫn còn hạn chế về nguồn lực, tài chính và năng lực công nghệ, Quyết định số 929/QĐ-TTg ngày 25/5/2026 được kỳ vọng tạo thêm động lực thúc đẩy ngành phát triển theo chiều sâu. Quyết định đã hướng tới từng bước làm chủ công nghệ sản xuất nguyên vật liệu, linh kiện và phụ tùng quan trọng; đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, qua đó hình thành các sản phẩm có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, tỷ lệ nội địa hóa ngành cơ khí chế tạo đạt 40%, dự kiến hỗ trợ khoảng 600 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tư vấn, đào tạo về quản trị doanh nghiệp và quản trị sản xuất theo yêu cầu quốc tế, trong đó khoảng 400 doanh nghiệp áp dụng thành công. Điều này cho thấy nâng cao chất lượng đội ngũ quản lý và nhân lực sản xuất là một trong những yêu cầu quan trọng để cải thiện năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Cụ thể hóa định hướng này, Trung tâm Hỗ trợ phát triển công nghiệp (IDC) thuộc Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) đã triển khai các hoạt động đào tạo, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực cơ khí. Theo IDC, yêu cầu ngày càng cao về độ chính xác, chất lượng và tiến độ giao hàng đang đặt ra đòi hỏi doanh nghiệp phải đồng thời cải thiện năng lực thiết kế, tổ chức gia công và kiểm soát sản phẩm. Đây là những khâu có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đáp ứng đơn hàng và tham gia chuỗi cung ứng công nghiệp hỗ trợ.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, trong khuôn khổ Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2026, IDC đã triển khai nhiệm vụ đào tạo đội ngũ điều hành và quản lý sản xuất trong lĩnh vực cơ khí tại khu vực miền Bắc. Việc tổ chức đào tạo trực tiếp tại nhà xưởng giúp nội dung hướng dẫn gắn với quy trình sản xuất thực tế, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện những hạn chế trong tổ chức gia công, quản lý chất lượng và từng bước củng cố năng lực sản xuất.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Mai Văn Kế- Quyền Giám đốc Trung tâm IDC cho biết, thay vì tổ chức các lớp học tập trung, tách rời hoạt động sản xuất, Trung tâm IDC lựa chọn phương thức đào tạo trực tiếp tại doanh nghiệp. Theo đó, trước khi triển khai, Trung tâm tiến hành khảo sát nhu cầu, xác định những nội dung doanh nghiệp cần cải thiện và xây dựng bài giảng phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế. Các tình huống đào tạo được thiết kế trên cơ sở thiết bị, bản vẽ, chi tiết và quy trình mà doanh nghiệp đang sử dụng. Đáng chú ý, doanh nghiệp tham gia được hỗ trợ toàn bộ chi phí đào tạo. “Qua đó, kiến thức chuyên môn không chỉ được truyền đạt mà còn được kiểm chứng thông qua thực hành, giúp rút ngắn khoảng cách giữa nội dung đào tạo và khả năng ứng dụng tại doanh nghiệp”- ông Mai Văn Kế nhấn mạnh.

Hướng tới nhân rộng mô hình

Trên cơ sở khảo sát nhu cầu thực tế, Trung tâm IDC đã lựa chọn 5 doanh nghiệp tại Hưng Yên và Bắc Ninh (Công ty TNHH Cơ khí Dũng Phát; Công ty CP Hawee cơ khó chính xác; Công ty TNHH DPK Vina; Công ty TNHH Công nghệ SK; Công ty TNHH nhựa Vision) để triển khai các khóa đào tạo. Đội ngũ giảng viên, chuyên gia được huy động đều có kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời nội dung giảng dạy được điều chỉnh phù hợp với đặc điểm sản xuất của từng doanh nghiệp.

Nội dung đào tạo tập trung vào 3 khâu có mối liên hệ trực tiếp trong quy trình sản xuất cơ khí, gồm thiết kế, gia công và đo kiểm. Ở khâu thiết kế, học viên được hướng dẫn khai thác các công cụ CAD/CAM, rà soát phương án thiết kế nhằm bảo đảm tính khả thi và thuận lợi cho quá trình chế tạo. Đối với khâu gia công, nội dung tập trung vào phân tích đường chạy dao, trình tự công nghệ và lựa chọn phương án sử dụng thiết bị phù hợp, qua đó hạn chế những thao tác chưa hợp lý. Trong khi đó, ở khâu đo kiểm, học viên được thực hành nhận diện yêu cầu kỹ thuật, kiểm tra kích thước và kiểm soát chất lượng sản phẩm.

Việc tổ chức đào tạo theo chuỗi công đoạn này giúp học viên nhận diện mối liên hệ giữa thiết kế, quá trình gia công và chất lượng sản phẩm đầu ra. Thay vì chỉ tập trung xử lý những vấn đề riêng lẻ tại từng công đoạn, doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận hoạt động cải tiến trên toàn bộ quy trình sản xuất, từ khâu chuẩn bị thiết kế đến kiểm soát sản phẩm hoàn thiện.

Ông Mai Văn Kế thông tin thêm, về kết quả bước đầu, các vấn đề phát sinh trong hoạt động sản xuất của doanh nghiệp đã được đưa trực tiếp vào nội dung đào tạo để học viên cùng chuyên gia phân tích, thực hành và đề xuất hướng xử lý. Theo báo cáo của đơn vị tổ chức, số học viên tham gia vượt chỉ tiêu đề ra; toàn bộ học viên hoàn thành khóa học đều được cấp giấy chứng nhận. Các doanh nghiệp cũng đánh giá tích cực về nội dung chương trình, chất lượng giảng viên và phương thức tổ chức đào tạo tại nhà xưởng.

“Tuy nhiên, kết quả đào tạo mới là bước đầu trong quá trình nâng cao năng lực sản xuất. Những tác động cụ thể đối với năng suất lao động, tỷ lệ sản phẩm lỗi và chi phí sản xuất cần tiếp tục được theo dõi, đánh giá sau đào tạo. Đây cũng là cơ sở để xác định mức độ chuyển hóa kiến thức, kỹ năng thành hiệu quả cải tiến thực tế tại doanh nghiệp”- ông Mai Văn Kế nói.

Một số doanh nghiệp tham gia bày tỏ mong muốn tiếp tục được hỗ trợ đào tạo chuyên sâu. Trên cơ sở kết quả bước đầu, Trung tâm IDC dự kiến đánh giá việc áp dụng kiến thức sau khóa học và tổng kết nhiệm vụ để xem xét nhân rộng mô hình. Việc theo dõi những thay đổi cụ thể tại doanh nghiệp, chẳng hạn mức độ chuẩn hóa thao tác, khả năng xử lý lỗi kỹ thuật và hiệu quả phối hợp giữa các bộ phận, sẽ giúp xác định nội dung hỗ trợ tiếp theo sát nhu cầu hơn. Qua đó, các khóa đào tạo tại xưởng có thể trở thành một phần của phương thức hỗ trợ liên tục, góp phần nâng cao năng lực nội sinh của doanh nghiệp cơ khí nhỏ và vừa và chất lượng nguồn cung cho công nghiệp hỗ trợ.