Đưa hàng Việt sang thị trường Israel: Nhận diện rủi ro

3 rủi ro lớn

Chia sẻ tại Hội thảo “Cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường Israel trong bối cảnh mới” do Bộ Công Thương tổ chức gần đây, ông Phạm Trung Thành, Phó Giám đốc Công ty Deluxe House of Foods Việt Nam cho biết, hoạt động xuất khẩu sang Israel nói riêng và thị trường Trung Đông nói chung tiềm ẩn ba nhóm rủi ro chính: Lựa chọn thị trường và khách hàng, vận tải, thanh toán. Đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giao hàng, khả năng thực hiện hợp đồng và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Theo ông Thành, dù đã tìm hiểu thông tin thị trường, năng lực tài chính và khả năng thanh toán của đối tác, doanh nghiệp vẫn có thể gặp tình huống khách hàng thay đổi quyết định, từ chối nhận hàng khi hàng hóa đang trên biển. Khi đó, doanh nghiệp phải nhanh chóng tìm khách hàng thay thế tại thị trường nhập khẩu. Nếu không thể tiêu thụ, phương án đưa hàng trở lại Việt Nam hoặc chuyển hướng sang thị trường khác cần được tính toán.

Tuy nhiên, việc xử lý hàng hóa bị từ chối nhận thường phát sinh nhiều vướng mắc, nhất là thủ tục xác nhận từ bỏ hàng hóa. Khách hàng không phải lúc nào cũng sẵn sàng cung cấp văn bản xác nhận, trong khi cơ quan hải quan nước sở tại thường yêu cầu chứng từ liên quan để giải quyết lô hàng. Thời gian xử lý kéo dài đồng nghĩa với chi phí lưu kho, lưu bãi và các khoản phát sinh tăng lên.

Từ kinh nghiệm thực tế, ông Thành cho rằng, khi khách hàng từ chối nhận hàng, doanh nghiệp cần lập tức liên hệ với cơ quan chức năng và các đơn vị liên quan để tìm hướng giải quyết. Trong đó, cơ quan thương vụ Việt Nam tại nước sở tại là đầu mối cần được chủ động kết nối để hỗ trợ làm việc với hải quan, tìm phương án đưa hàng ra khỏi cảng hoặc xử lý lô hàng phù hợp. Cùng với đó, phương án dự phòng cần được xây dựng ngay từ khi đàm phán, ký kết hợp đồng, đặc biệt đối với những đơn hàng có giá trị lớn.

Đối với vận tải, doanh nghiệp xuất khẩu quy mô nhỏ, sản lượng không lớn thường khó ký hợp đồng vận chuyển trực tiếp với hãng tàu, mà chủ yếu phải thông qua đại lý vận tải. Do đó, việc lựa chọn đại lý chính thức của hãng tàu hoặc đơn vị có uy tín, chuyên môn và khả năng xử lý tình huống nhanh là vấn đề cần được quan tâm.

Thời gian phản hồi của đơn vị vận tải có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình xử lý hàng hóa. Vì vậy, doanh nghiệp cần đánh giá năng lực xử lý tình huống của đơn vị vận tải ngay từ đầu, đồng thời chuẩn bị phương án chuyển hướng hàng hóa nếu khách hàng không tiếp nhận.

Với rủi ro thanh toán, đại diện Công ty Deluxe House of Foods Việt Nam lưu ý, không có phương thức nào mặc nhiên bảo đảm an toàn tuyệt đối. Việc lựa chọn cần căn cứ vào đặc điểm thị trường, đối tác và quy mô đơn hàng. Doanh nghiệp có thể thỏa thuận đặt cọc trước, phần còn lại thanh toán bằng T/T (thanh toán qua ngân hàng) hoặc phương thức phù hợp khác, trên cơ sở đánh giá khả năng thực hiện nghĩa vụ của đối tác.

Bên cạnh ba nhóm rủi ro trên, hoạt động xuất khẩu sang Israel còn chịu tác động từ khoảng cách địa lý và diễn biến địa chính trị tại Trung Đông. Nguy cơ gián đoạn vận tải có thể kéo theo biến động chi phí logistics, bảo hiểm hàng hóa và thời gian giao nhận, ảnh hưởng đến giá thành cũng như khả năng thực hiện hợp đồng.

Chủ động đáp ứng tiêu chuẩn và hỗ trợ xúc tiến thương mại

Trước những rủi ro về vận tải và địa chính trị, tại hội thảo, bà Phạm Hoài Linh, đại diện Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) khuyến nghị doanh nghiệp xây dựng phương án vận chuyển thay thế, cân nhắc các gói bảo hiểm hàng hóa phù hợp và lựa chọn phương thức thanh toán an toàn. Việc đánh giá rủi ro cần được thực hiện ngay trong quá trình đàm phán hợp đồng, thay vì đợi sự cố phát sinh mới tìm cách xử lý.

Một vấn đề quan trọng khác là cạnh tranh từ hàng hóa và công nghệ Israel. Theo đó, hàng hóa và công nghệ từ thị trường này có thể tạo sức ép cạnh tranh đối với doanh nghiệp trong nước, đồng thời mở ra cơ hội hợp tác, tiếp cận công nghệ, nguyên liệu và thiết bị phục vụ sản xuất.

Doanh nghiệp có thể nghiên cứu nhập khẩu công nghệ, nguyên liệu và thiết bị từ Israel để phát triển sản phẩm xuất khẩu. Tuy nhiên, quá trình này cần bảo đảm đáp ứng đầy đủ quy tắc xuất xứ của Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Israel để được hưởng ưu đãi thuế quan.

Để thực hiện, doanh nghiệp cần tổ chức chuỗi cung ứng phù hợp, lưu trữ đầy đủ và minh bạch hồ sơ về nguyên liệu, quá trình sản xuất. Đây là cơ sở chứng minh xuất xứ hàng hóa, nhất là đối với những sản phẩm sử dụng nguyên liệu, thiết bị nhập khẩu trong quá trình sản xuất.

Về tiếp cận thị trường, bà Linh lưu ý doanh nghiệp cần tìm hiểu văn hóa kinh doanh, thị hiếu tiêu dùng và yêu cầu của nhà nhập khẩu Israel. Đồng thời tăng cường kết nối trực tiếp với đối tác thông qua các chương trình xúc tiến thương mại do Bộ Công Thương, địa phương và các tổ chức xúc tiến thương mại triển khai.

Đối với việc xác minh thông tin đối tác và xử lý vướng mắc phát sinh, ông đại diện Công ty Deluxe House of Foods Việt Nam nhấn mạnh vai trò của cơ quan thương vụ Việt Nam tại nước sở tại. Theo ông, cán bộ thương vụ có thời gian công tác lâu năm tại địa bàn thường nắm rõ tập quán kinh doanh, đặc điểm khách hàng, ngân hàng, cơ quan chức năng và các vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Doanh nghiệp cần chủ động kết nối, duy trì quan hệ với cơ quan thương vụ để được hỗ trợ khi cần xác minh thông tin hoặc giải quyết khó khăn.

Cùng với các biện pháp phòng ngừa rủi ro trong giao dịch, vận tải và thanh toán, việc tận dụng các cơ chế hỗ trợ từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Israel cũng là nội dung doanh nghiệp được khuyến nghị cần quan tâm. Để khai thác ưu đãi của hiệp định, doanh nghiệp cần nắm rõ quy tắc xuất xứ, đáp ứng yêu cầu về chứng từ và tổ chức chuỗi cung ứng phù hợp.