Xuất khẩu nông sản Việt sang EU: Tác động từ EVFTA

EVFTA mang lại cơ hội xuất khẩu nông sản sang EU bằng thương hiệu Việt

Theo ông Đinh Sỹ Lăng- Đại diện Vụ thị trường châu Âu - châu Mỹ, Bộ Công Thương, sau 2 năm có hiệu lực, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) có tác động tích cực tới xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang thị trường EU. Tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này của Việt Nam sang thị trường 27 nước EU năm 2021 đạt 2,6 tỷ USD, chiếm 12% tỷ trọng xuất khẩu nông sản của Việt Nam ra thị trường thế giới. Một số nông sản của Việt Nam như cà phê, chè, gia vị đã có chỗ đứng tại thị trường này.

Dù vậy, đại diện Vụ Thị trường châu Âu - châu Mỹ cũng cho hay, nếu xét riêng từng nhóm mặt hàng theo mã HS có thể thấy, giá trị xuất khẩu của nông sản Việt Nam tại thị trường EU còn khá nhỏ bé. Cụ thể, ca cao và các chế phẩm từ ca cao - HS 18 xếp thứ 65; rau ăn được và một số loại rễ, củ- HS 07 xếp thứ 59; các chế phẩm từ rau, quả, quả hạch hoặc các bộ phận khác của cây - HS 20 xếp thứ 34; chế phẩm từ ngũ cốc, bột, tinh bột hoặc sữa, sản phẩm bánh ngọt - HS - 19 xếp thứ 27…

EVFTA tác động tích cực tới xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang EU

Xét theo tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan trong các hiệp định thương mại tự do thì tỷ lệ của tận dụng của EVFTA ở mức trung bình, khoảng 20%.

Có nhiều nguyên nhân dẫn tới việc doanh nghiệp Việt chưa thực sự khai thác tối đa lợi ích EVFTA mang lại, trong đó chưa đáp ứng được quy tắc xuất xứ là nguyên nhân quan trọng. Bên cạnh đó, một số loại nông sản đang được hưởng ưu đãi từ GSP của EU nên chưa mặn mà với EVFTA.

Tuy nhiên theo quy định của EU, Việt Nam chỉ được hưởng GSP song song cùng EVFTA sau 2 năm hiệp định có hiệu lực. Do vậy, việc đáp ứng quy tắc xuất xứ cùng các tiêu chuẩn chất lượng là cần thiết để nông sản Việt giữ ổn định xuất khẩu, mở rộng thị phần tại EU.

Cùng với đó, ông Trần Ngọc Quân - Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Bỉ - cho hay:, nông sản xuất khẩu sang EU cần lưu ý các quy định xanh ngày một phổ biến tại thị trường này. Trong đó nổi bật là Thoả thuận xanh EU (EGD) và Chính sách từ trang trại đến bàn ăn (F2F).

Năm 2019, EGD đã được khởi động. Đây là một gói các hành động nhằm giảm phát thải khí nhà kính và giảm thiểu sử dụng tài nguyên trong khi vẫn đạt tăng trưởng về kinh tế. Điều này có nghĩa các sản phẩm bán tại thị trường EU sẽ phải đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững cao hơn. “Nếu xuất khẩu sang EU, doanh nghiệp cần phải biết các chính sách trong EGD có thể tác động đến doanh nghiệp ra sao và chuẩn bị điều kiện ứng phó”, ông Trần Ngọc Quân nói.

Nội dung chính của F2F bao gồm 5 mục tiêu chính cần đạt được vào năm 2030: Giảm 50% việc sử dụng và nguy cơ sử dụng thuốc trừ sâu hoá học; giảm thất thoát chất dinh dưỡng ít nhất 50%; giảm sử dụng phân bón ít nhất 20%; giảm 50% doanh số bán thuốc kháng sinh cho động vật trang trại… Để đảm bảo công bằng, EU sẽ tiến đến yêu cầu các nước khác áp dụng tiêu chuẩn tương tự nếu không sẽ đánh thuế môi trường. “Đây là vấn đề cần nghiêm túc nghiên cứu khi muốn tiếp cận thị trường EU lâu dài”, ông Trần Ngọc Quân nhấn mạnh.

Việc tuân thủ các quy định xanh dù được đánh giá sẽ mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng là thách thức không nhỏ với doanh nghiệp, nhất là với vấn đề chi phí chuyển đổi sản xuất.

Thông tin thêm về một số điểm nổi bật trong quy định xanh có tác động gần tới doanh nghiệp, ông Trần Ngọc Quân cho biết, F2F được kỳ vọng sẽ tạo ra thay đổi lớn trong cách thức sản xuất, vận chuyển, phân phối và tiếp thị thực phẩm. Từ quý I/2023, doanh nghiệp xuất khẩu nông sản sang EU sẽ phải tuân thủ các quy định chặt chẽ hơn liên quan đến ghi nhãn và thông tin, tuân thủ việc sử dụng ít thuốc trừ sâu và phân bón hoá học hơn.

Bên cạnh đó, với luật hữu cơ mới các quy tắc về ghi nhãn không chỉ bao gồm nhãn trên sản phẩm mà còn áp dụng cho tất cả các tuyên bố, chỉ dẫn, nhãn hiệu, tên thương mại, hình ảnh hoặc dấu hiệu liên quan đến sản phẩm.

Chỉ cho phép sử dụng các thuật ngữ như hữu cơ và sinh thái nếu sản phẩm được chứng nhận hữu cơ. Theo đó, nhà sản xuất cần lưu ý thiết kế bao bì sản phẩm không quá giống với màu sắc (xanh lá cây và trắng) và hình dạng (lá) bởi có thể gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng.