Xuất khẩu da giày sang Canada gia tăng lợi thế nhờ CPTPP

	Xuất khẩu da giày sẽ đối mặt với những rủi ro nào trong những tháng cuối năm?
	Xuất khẩu da giày có thể chỉ đạt 15 tỷ USD trong năm 2020

Thị trường tiềm năng

Thương vụ Việt Nam tại Canada cho biết, Canada là một thị trường lớn cả về sản xuất và tiêu thụ da giày. Hàng năm, Canada nhập khẩu trung bình từ 2-2.5 tỷ USD; thị trường tiêu dùng da giày của Canada có quy mô khoảng 6 tỷ USD và dự báo sẽ tăng lên đến 7-8 tỷ trong những năm tới.

Doanh nghiệp Việt Nam cần sớm chuyển đổi theo hướng xây dựng thương hiệu riêng để tiếp cận thị trường Canada

Về nhu cầu thị trường, Canada tiêu dùng nhiều nhất là các loại giày dép có đế cao su, nhựa, da hoặc tổng hợp với phần trên làm bằng da (HS 640391) và các loại giày dép có đế cao su, nhựa và phần trên làm bằng vật liệu tổng hợp, hoặc vải dệt (HS 640419 và 640299) và giày thể thao (HS 640411). Hàng năm, Canada tiêu thụ khoảng 120-130 triệu đôi giày, trong đó cấu trúc vật liệu phân bổ như sau: 35% có nguồn gốc tổng hợp, 31% từ cao su, 2% từ các vật liệu chịu nước và 32% từ da.

Riêng giá trị bán lẻ giày dép mã HS 6403 đã chiếm gần một nửa quy mô thị trường bán lẻ giày dép của Canada. Ưu tiên mua sắm giày dép theo thứ tự yêu thích là giày bốt, sandal, giày thể thao, và dép. Giày bốt, sandal, giày cao gót và giày công sở nam chiếm 60% doanh thu; giày đặc chủng, giày bảo hộ và các giày dép lao động khác chiếm 25%; còn lại là giày thể thao, dép các loại.

Ngoài ra, do điều kiện khí hậu, giày đông có nhu cầu khá cao ở Canada nhất là những loại giày ấm, chống thấm và chống trơn trượt. Theo Thương vụ Việt Nam tại Canada, đây là phân khúc thị trường chủ yếu vẫn do các thương hiệu Canada làm chủ, sản xuất tại Canada và hiện vẫn chiếm khoảng 28% doanh số thị trường giày dép Canada.

Các thương hiệu chủ yếu của Canada là: Kamik, Pajar, Dayton, La Canadienne, Anfibio, Saute-mouton, Martino, Royer, Softmoc, Viberg, Matt and Nat…Về giày thường phục và thời trang, các thương hiệu phổ biến nhất ở Canada là: Birkenstocks, Native, Converse, People Footwear, Cougar và Steve Madden. Về giày thể thao, các thương hiệu phổ biến nhất lần lượt là: Nike, Adidas, Skechers, New Balance, Asics, Reebok, Puma.

Thị trường nhập khẩu giày dép của Canada khá tập trung, với 10 đối tác chính chiếm trên 90% thị phần. Mười đối tác xuất khẩu giày dép nhiều nhất vào Canada năm 2018 lần lượt là: Trung Quốc, Việt Nam, Ý, Campuchia, Indonesia, Hoa Kỳ, Bồ Đào Nha, Bangladesh, Ấn Độ, Tây Ba Nha. Năm 2018, Trung Quốc chiếm tới 45% thị phần giày dép nhập khẩu của Canada, trong khi đó Việt Nam đứng thứ hai chỉ chiếm 19%.

Bà Trần Thu Quỳnh - Tham tán thương mại Việt Nam tại Canada thông tin, kể từ sau Hiệp định CPTPP, mặc dù tốc độ tăng trưởng kim ngạch da giày của Việt Nam sang địa bàn này không cao như của dệt may hay điện tử điện máy nhưng trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ của Canada giảm mạnh do Covid-19 (giãn cách xã hội và làm việc tại nhà kéo dài), với tốc độ tăng trưởng 12%, Việt Nam đã thành công chiếm lĩnh thêm thị phần với tỷ lệ 25% hiện nay (trong khi Trung Quốc giảm xuống còn 34%).

Tạo thị trường và thương hiệu riêng uy tín

Hiện, trong 10 nước xuất khẩu lớn nhất vào thị trường Canada, đối thủ cạnh tranh chủ yếu của Việt Nam là Campuchia (được hưởng GST) và Indonesia (sắp ký kết Hiệp định hợp tác kinh tế toàn diện CEPA với Canada). Ấn Độ và Bangladesh có thị phần không đáng kể và ngày càng giảm qua các năm. Italia, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha không sản xuất hàng cùng phân khúc với Việt Nam. Trung Quốc hiện cũng giảm dần tỷ trọng gia công cho các thương hiệu nước ngoài mà chủ yếu xuất khẩu vào Canada các loại giày dép thời trang, giày dép đi trong nhà, giày dép đi biển và giày thể thao giá rẻ.

Xét giá trị tuyệt đối, Thương vụ Việt Nam tại Canada cho hay, năm 2021, Trung Quốc là nước xuất khẩu nhiều nhất vào Canada, với 734 triệu USD. Việt Nam đứng thứ hai với 543 triệu USD; Italia với 247 triệu USD, Campuchia với 133 triệu USD và Indonesia với 89 triệu USD. Trong 9 tháng đầu năm 2022, theo số liệu sở tại, sản phẩm da giày của Việt Nam vào thị trường tăng mạnh để thoả mãn nhu cầu tăng cao của thị trường. Việt Nam đã xuất 585 triệu USD vào thị trường và dự kiến cả năm 2022, xuất khẩu da giày vào thị trường Canada sẽ vượt mức 700 triệu USD nếu tốc độ tăng trưởng duy trì ở mức 28.5% so với cùng kỳ 9 tháng năm 2021.

Về lĩnh vực mặt hàng, Việt Nam có thế mạnh tuyệt đối tại Canada so với các đối thủ cạnh tranh đối với mã HS 6404 (giày dép có đế cao su và mũi giày bằng vải tổng hợp. Trước CPTPP, chúng ta có 30% thị phần, đến nay, đã tăng lên 37%, với kim ngạch xuất khẩu trung bình giai đoạn 2018-2021 là trên 230 triệu USD/năm (tương đương 45% tổng kim ngạch xuất khẩu vào Canada).

Bà Trần Thu Quỳnh cho hay, dự kiến năm 2022, lần đầu tiên xuất khẩu da giày của Việt Nam vào thị trường Canada sẽ vượt mức 700 triệu USD, nghĩa là tăng gấp 3.5 lần so với cách đây 10 năm và gần 1.5 lần so với trước CPTPP. "Tốc độ tăng trưởng kim ngạch và thị phần da giày của Việt Nam tại Canada cho thấy hiệu ứng tích cực của Hiệp định CPTPP mang lại"- bà Quỳnh nói

Tuy nhiên, bà Trần Thu Quỳnh khuyến nghị, để tốc độ tăng trưởng kim ngạch vào địa bàn bền vững và để mở rộng thị phần, các doanh nghiệp Việt Nam cần sớm chuyển đổi theo hướng xây dựng thương hiệu riêng trong thời gian tới.

Ngoài ra, theo Thương vụ Việt Nam tại Canada, phân tích đối thủ cạnh tranh trên thị trường Canada cùng phân khúc như Trung Quốc, Indonesia, Ấn Độ, Bangladesh cũng cho thấy Việt Nam khá yếu về chuỗi cung ứng hoàn chỉnh cho ngành. Ấn Độ và Bangladesh có thế mạnh về da thuộc và vật liệu tổng hợp. Indonesia, ngoài da giày còn có cao su, gỗ, sợi tổng hợp. Các nước này còn có công nghệ nhuộm, làm da giả và da thuộc trình độ cao. Các phụ liệu bằng sắt dùng trong giày dép cũng sẵn có, giúp kiến tạo năng lực thiết kế và tạo kiểu dáng mới.

"Nói cách khác, chiến lược gia tăng kim ngạch dựa vào các đơn hàng gia công và dựa vào phân khúc thị trường trung cấp là khó khả thi vì Việt Nam không có nhiều lợi thế cạnh tranh. Ở phân khúc cao cấp, các nhà sản xuất nội địa Canada tiếp tục chiếm giữ thị phần ổn định do nắm giữ kinh nghiệm thị trường cho các mặt hàng đặc chủng (giày đi tuyết, giày chơi thể thao mùa đông…) và nhờ ý thức ủng hộ các thương hiệu nội địa của người dân Canada" - bà Trần Thu Quỳnh nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, trong phân khúc cao cấp, Việt Nam khó có năng lực vượt qua các đối thủ cạnh tranh như Italia, Tây Ba Nha, Bồ Đào Nha, Đức… vì đây là những nước có truyền thống thuộc da và có công nghiệp phụ trợ để thực hiện các mặt hàng cao cấp (khoá móc, zip, lông thú…).

Vì thế, để xuất khẩu sản phẩm da giày sang thị trường Canada, Thương vụ Việt Nam tại Canada khuyến nghị, sản xuất thương hiệu riêng của Việt Nam cần hướng vào phân khúc thu nhập trung bình thấp của giới trẻ, chịu khó thay đổi và sẵn sàng tiêu dùng vì đây vẫn còn là các thị trường ngách nhiều tiềm năng, có biên độ lợi nhuận cao.

Đồng thời, các doanh nghiệp Việt Nam cần tích cực tham gia các Hội chợ, triển lãm quốc tế vì đây vừa là cơ hội làm việc trực tiếp với các nhà mua buôn để tìm kiếm các đơn hàng gia công vừa là cơ hội để mở rộng khả năng tham gia vào các phân khúc giày dép thời trang, giày dép đi biển, giày dép trẻ em và giày dép trong nhà…

Bên cạnh đó, theo bà Trần Thu Quỳnh, doanh nghiệp có thể tính đến chuyên môn hoá vào các loại giày dép đặc chủng, giày dép bảo hộ, giày đồng phục công nghiệp (giày làm hầm lò, giày phòng cháy, giày làm nghề gỗ…) để có thị trường và thương hiệu riêng uy tín, tránh phụ thuộc vào các đơn hàng gia công và các điều kiện của đối tác vì Việt Nam sẽ sớm không còn ưu thế về giá nhân công.

Thương vụ Việt Nam tại Canada lưu ý thêm, người tiêu dùng Canada cũng rất quan tâm đến sản phẩm dán nhãn Eco, chứng nhận vật liệu (GOLS, FSC, Oeko-Tex 100, GOTS…) và khả năng tái chế của sản phẩm. Nên các doanh nghiệp da giày Việt Nam phải tích cực chuẩn hoá, đổi mới quy trình sản xuất, đồng thời cần chuẩn bị cả theo hướng tự động hoá, giảm hàm lượng nhân công trong sản xuất để nâng cao năng lực cạnh tranh.