Xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các FTA

	Vai trò của các địa phương trong hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng FTA
	Giải pháp giúp doanh nghiệp tận dụng tốt hơn cơ hội từ Hiệp định EVFTA

Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương) đã chia sẻ về vai trò của các địa phương trong hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các FTA.

Cần tập trung các giải pháp để hỗ trợ doanh nghiệp khai thác các FTA, gia tăng xuất khẩu sang có thị trường tiềm năng

Cho đến nay, Bộ Công Thương đánh giá như thế nào về sự vào cuộc của các địa phương trong việc thực thi các Hiệp định thương mại tự do (FTA), thưa ông?

Bộ Công Thương được Chính phủ giao làm đầu mối về triển khai kế hoạch thực hiện các FTA và thực hiện đánh giá các kế hoạch triển khai từ các địa phương.

Theo đó, sau khi khi ký kết các FTA thế hệ mới như Hiệp định CPTPP, EVFTA, UKVFTA, Chính phủ ban hành kế hoạch thực thi, các bộ ngành, địa phương xây dựng chương trình thực hiện.

Cho đến nay, theo chúng tôi, việc ban hành kế hoạch thực thi các FTA của các địa phương là ngày càng tích cực hơn. Đơn cử như khi CPTPP có hiệu lực thì phải sau 8 tháng các địa phương mới có kế hoạch thực hiện, nhưng đến Hiệp định EVFTA đã rút ngắn còn 4 tháng và đến UKVFTA chỉ còn 2 tháng. Điều này cho thấy các địa phương đã có sự chuyển biến và rất quan tâm đến các FTA.

Bên cạnh đó, kết quả thực hiện các FTA từ các doanh nghiệp là ngày càng tích cực hơn. Năm 2020 báo cáo về thực hiện CPTPP của các địa phương hầu hết rất chung chung, nhưng năm 2021 về báo cáo thực hiện EVFTA đã có nhiều số liệu, thông tin đầy đủ hơn, thậm chí các tỉnh thành đã đưa ra chi tiết các mặt hàng, lĩnh vực tận dụng hiệu quả FTA. Ngoài ra, giá trị kim ngạch xuất khẩu của các địa phương sang các thị trường tăng trưởng tích cực, lên đến hai chỉ số và có những tỉnh có những mặt hàng chiến lược thúc đẩy xuất khẩu.

Bên cạnh những hỗ trợ tích cực, theo ông các địa phương còn những hạn chế nào trọng việc triển khai kế hoạch khai thác, tận dụng các FTA?

Rõ ràng chúng ta đều thấy các tỉnh đã chú ý đến thực hiện FTA, nhưng dư địa xuất khẩu vẫn còn rất lớn, bởi theo thống kê hiện nay mới có 38/63 tỉnh, thành có ghi nhận hoạt động xuất nhập khẩu với các nước CPTPP và nếu chỉ tính riêng hoạt động xuất nhập khẩu với các nước mới có FTA khi ký CPTPP như Canada, Mexico hay Peru thì con số có thể còn thấp hơn.

Ngoài ra, trong các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp khai thác các FTA, các địa phương đẩy mạnh đào tạo, chuyển giao công nghệ, xúc tiến thương mại nhưng là áp dụng chung cho các ngành chứ chưa tập trung đi sâu hỗ trợ ngành nghề, mặt hàng chiến lược có thể tận dụng hiệu quả các FTA để thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu.

Mặt khác, hầu hết còn thiếu sự kết nối, tư vấn để giúp doanh nghiệp định vị thế mạnh, khả năng khai thác thị trường nhờ các FTA.

Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên, Bộ Công Thương

Trong bối cảnh nguồn lực của các địa phương còn hạn chế thì cần giải pháp nào để tăng cơ hội xuất khẩu cho các doanh nghiệp?

Trong bối cảnh nguồn lực có hạn chúng ta không thể hỗ trợ cho tất cả các doanh nghiệp, tất cả các sản phẩm mà cần phải dồn nguồn lực nhất định, tập trung cho 1-2 mặt hàng chiến lược, thế mạnh của mỗi tỉnh, thành.

Ví dụ như có những tỉnh, thành mạnh về gạo, chúng ta nên tập trung phát triển về gạo, có những tỉnh, thành mạnh về liên quan đến rau quả chế biến, chúng ta tập trung nguồn lực cho chế biến, có những tỉnh, thành có truyền thống về da giày thì chúng ta tập trung về da giày. Đơn cử Hải Phòng rất mạnh về da giày, họ có truyền thống về da giày bao năm nay, bây giờ không tập trung phát triển ngành da giày sẽ lãng phí những nguồn lực, kỹ thuật, con người như thế.

Theo đó, các địa phương cần xác định thế mạnh về mặt hàng xuất khẩu và xây dựng được một hệ sinh thái hỗ trợ. Bởi hiện nay, sự kết nối ở một số mặt hàng xuất khẩu chiến lược như gạo vẫn còn nhiều hạn chế, người nông dân với doanh nghiệp chưa kết nối được với nhau, hay chính sách liên quan đến xuất khẩu gạo còn bất cập. Do vậy, nếu có một hệ sinh thái hỗ trợ từ chính quyền, bộ ngành, sự phối hợp hiệu quả từ nông dân, doanh nghiệp sẽ tránh được cạnh tranh không lành mạnh, đồng thời tạo được lực đẩy cho xuất khẩu ngành hàng.

Chính phủ đã phê duyệt Đề án xây dựng Bộ chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các FTA hàng năm của các địa phương (FTA Index), đồng thời giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan triển khai thực hiện Đề án. Ông có thể cho biết kế hoạch cụ thể của Đề án này?

Chính phủ đã phê duyệt Đề án xây dựng Bộ chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các FTA hàng năm của các địa phương (FTA Index), đồng thời giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan triển khai thực hiện Đề án.

Theo tư duy của Bộ chỉ số đánh giá năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI Index) mà chúng ta đã thấy có những hiệu quả rất lớn cho các địa phương thời gian qua, đó là giúp cho các tỉnh, thành thay đổi tư duy, thay đổi cách làm trong việc tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong việc tận dụng các FTA.

Từ hiệu quả của PCI Index, kế hoạch xây dựng và ban hành Bộ chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các FTA hàng năm của các địa phương (FTA Index) là một trong những sáng kiến, ý tưởng nhằm thực hiện đổi mới tư duy và cách thức hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các FTA thuận lợi hơn, hiệu quả hơn.

Hiện nay Bộ Công Thương đã báo cáo Chính phủ, Chính phủ cũng đã giao Bộ Công Thương phối hợp với các bộ, ngành thành lập một tổ công tác liên ngành gồm đại diện các bộ, ngành có liên quan và các tỉnh, thành. Tổ công tác này sẽ nghiên cứu phương pháp điều tra, phương pháp tính toán, xây dựng chỉ số như thế nào cho chính xác và công bằng, khách quan, thể hiện được một cách rõ ràng những nỗ lực mà các tỉnh, thành đã và đang làm.

Bên cạnh việc xây dựng Tổ công tác, chúng tôi cũng bắt tay vào việc chuẩn bị các dữ liệu cũng như phương pháp cần thiết để làm sao khi Tổ công tác được thành lập chúng tôi có điều kiện đưa ra và bắt đầu Tổ công tác họp, trao đổi để có được phương pháp luận trong thời gian sớm nhất.

Với kế hoạch đề ra, hy vọng đầu năm 2023 các công việc sẽ được sẵn sàng để chính thức triển khai liên quan về đánh giá FTA Index. Đồng thời, Bộ Công Thương sẽ tiến hành tuyên truyền cho địa phương, doanh nghiệp về FTA Index để doanh nghiệp biết rằng có công cụ đề đạt tiếng nói, nguyện vọng của mình nhằm gia tăng cơ hội khai thác, tận dụng hiệu quả các FTA.

Xin cảm ơn ông!