'Chìa khóa' để doanh nghiệp Việt bứt phá trong hội nhập

Cơ hội mở ra cho doanh nghiệp Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, Việt Nam đang trở thành một phần quan trọng trong chuỗi giá trị toàn cầu. Việc tham gia các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) và Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) đã tạo ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Các FTA thế hệ mới giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận những thị trường lớn với mức thuế ưu đãi. Cụ thể, nhiều nước thành viên CPTPP như Nhật Bản, Canada, Úc đã cam kết giảm thuế nhập khẩu về 0% đối với nhiều mặt hàng của Việt Nam. Hiệp định EVFTA cũng mang lại lợi thế lớn khi EU dỡ bỏ đến 99% dòng thuế theo lộ trình, tạo điều kiện cho các mặt hàng chủ lực như dệt may, da giày, nông sản, thủy sản thâm nhập sâu hơn vào thị trường châu Âu.

Số liệu từ Cục Thống kê cho thấy, xuất nhập khẩu Việt Nam năm 2024 đạt kỷ lục, với kim ngạch xuất khẩu lên tới gần 800 tỷ USD. Điều này cho thấy hội nhập kinh tế đang tạo ra động lực tăng trưởng mạnh mẽ cho doanh nghiệp.

Việt Nam đang dần khẳng định vị thế là trung tâm sản xuất và xuất khẩu quan trọng trong khu vực. Việc hội nhập giúp doanh nghiệp trong nước mở rộng hợp tác với các tập đoàn đa quốc gia, tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu trong các lĩnh vực điện tử, dệt may, da giày và công nghiệp chế biến chế tạo.

Một minh chứng rõ nét là sự dịch chuyển sản xuất của các công ty lớn như Samsung, Apple, LG sang Việt Nam. Các doanh nghiệp Việt Nam như VinFast, Vingroup, Masan cũng từng bước nâng cao năng lực để gia nhập chuỗi cung ứng quốc tế, tận dụng cơ hội hợp tác và phát triển bền vững.

Hội nhập kinh tế quốc tế đã giúp Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư nước ngoài. Theo thống kê từ Bộ Tài chính, thu hút vốn FDI cả năm 2024 đạt gần 38,23 tỷ USD, thuộc nhóm 15 nước đang phát triển thu hút FDI lớn nhất thế giới; vốn FDI thực hiện khoảng 25,35 tỷ USD, tăng 9,4%, cao nhất từ trước đến nay. Giá trị thương hiệu quốc gia năm 2024 đạt 507 tỷ USD, xếp thứ 32 thế giới, tăng 01 bậc so với năm 2023.

Vốn FDI vào Việt Nam vẫn được đánh giá tích cực. Ảnh: Anh Nhi

Nhờ các FTA, môi trường kinh doanh tại Việt Nam được cải thiện đáng kể. Cải cách thể chế, chính sách ưu đãi đầu tư cùng hệ thống cơ sở hạ tầng ngày càng hoàn thiện đã giúp Việt Nam thu hút nhiều tập đoàn lớn từ Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu và Mỹ.

Việc hội nhập cũng đặt ra yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn chất lượng, quy trình sản xuất và nguồn nhân lực. Để đáp ứng các tiêu chuẩn này, doanh nghiệp Việt Nam buộc phải đổi mới công nghệ, cải tiến sản phẩm và nâng cao trình độ lao động. Đây là động lực quan trọng giúp các doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Cuộc cạnh tranh khốc liệt và bài toán chất lượng

Bên cạnh những cơ hội lớn, hội nhập kinh tế cũng đặt ra không ít thách thức đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là áp lực cạnh tranh, yêu cầu về chất lượng sản phẩm và khả năng thích ứng với công nghệ mới.

Việc mở cửa thị trường đồng nghĩa với việc doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các công ty nước ngoài có tiềm lực tài chính và công nghệ mạnh mẽ. Các tập đoàn đa quốc gia khi vào Việt Nam mang theo thương hiệu, kinh nghiệm quản lý và công nghệ hiện đại, tạo ra áp lực lớn đối với doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Ví dụ, trong lĩnh vực bán lẻ, sự xuất hiện của các chuỗi siêu thị nước ngoài như Aeon, Lotte Mart, Central Group (Thái Lan) đã khiến nhiều doanh nghiệp nội địa gặp khó khăn trong việc giữ vững thị phần. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu mạnh và cải tiến dịch vụ khách hàng.

Các thị trường phát triển như EU, Mỹ, Nhật Bản áp dụng những tiêu chuẩn rất cao về chất lượng, an toàn thực phẩm, môi trường và lao động. Doanh nghiệp Việt Nam muốn thâm nhập vào các thị trường này cần phải đáp ứng hàng loạt quy định nghiêm ngặt.

Chẳng hạn, EU đã triển khai Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) nhằm hạn chế nhập khẩu các sản phẩm có lượng phát thải carbon cao. Điều này tác động trực tiếp đến nhiều ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như thép, xi măng và nhôm. Nếu không đáp ứng được các tiêu chuẩn mới, doanh nghiệp Việt Nam sẽ gặp khó khăn trong việc duy trì thị phần tại EU.

Nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn là điểm yếu của nhiều doanh nghiệp Việt Nam. Báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) cho thấy, chỉ số kỹ năng của lao động Việt Nam đứng thứ 97/141 quốc gia, thấp hơn nhiều nước trong khu vực như Singapore, Malaysia hay Thái Lan.

Để hội nhập thành công, doanh nghiệp cần đẩy mạnh đào tạo nhân lực, trang bị kỹ năng mới cho người lao động, đặc biệt là trong các ngành công nghệ cao, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo.

Cách mạng công nghiệp 4.0 đang thay đổi mạnh mẽ cách thức vận hành của doanh nghiệp trên toàn cầu. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn còn chậm trong việc áp dụng công nghệ số, tự động hóa sản xuất và chuyển đổi số.

Xuất nhập khẩu Việt Nam năm 2024 đạt kỷ lục. Ảnh: Phương Hoa.

Khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho thấy, chỉ khoảng 25% doanh nghiệp nhỏ và vừa có chiến lược ứng dụng công nghệ số, trong khi con số này ở các doanh nghiệp lớn là 63%. Nếu không nhanh chóng thích ứng, các doanh nghiệp Việt Nam có thể bị tụt lại trong cuộc đua cạnh tranh toàn cầu.

Chiến lược đổi mới để doanh nghiệp vươn xa

Để tận dụng những cơ hội mà hội nhập kinh tế mang lại và vượt qua các thách thức đang đặt ra, doanh nghiệp Việt Nam cần có chiến lược phát triển rõ ràng, chủ động đổi mới và thích ứng với xu thế toàn cầu.

Trước hết, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Không chỉ đáp ứng nhu cầu ngày càng khắt khe của người tiêu dùng, các sản phẩm Việt Nam cần phải đạt chuẩn quốc tế về chất lượng, an toàn thực phẩm, môi trường và lao động. Chỉ khi đảm bảo được những tiêu chí này, doanh nghiệp mới có thể tận dụng tối đa lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do, mở rộng thị phần và gia tăng giá trị xuất khẩu.

Bên cạnh đó, đầu tư vào công nghệ và đổi mới sáng tạo là xu hướng tất yếu giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, tối ưu hóa quy trình sản xuất và quản lý. Việc ứng dụng công nghệ số, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo không chỉ giúp giảm chi phí mà còn tạo ra những sản phẩm, dịch vụ có tính cạnh tranh cao hơn. Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0 đang lan rộng, nếu doanh nghiệp không nhanh chóng bắt kịp xu thế, nguy cơ bị tụt lại phía sau là rất lớn.

Một trong những thách thức lớn nhất mà doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt chính là nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu của nền kinh tế hội nhập. Vì vậy, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố cốt lõi giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu để đào tạo lao động có tay nghề cao, am hiểu công nghệ và thông thạo ngoại ngữ sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ thích nghi với yêu cầu của thị trường quốc tế mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững trong tương lai.

Ngoài ra, tăng cường liên kết và hợp tác cũng là một chiến lược quan trọng. Trong môi trường kinh doanh ngày càng mở, không một doanh nghiệp nào có thể phát triển một cách đơn độc. Việc hợp tác với các doanh nghiệp trong và ngoài nước sẽ giúp tận dụng tốt hơn các nguồn lực, chia sẻ kinh nghiệm và mở rộng thị trường. Những liên kết này không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro mà còn tạo ra cơ hội để nâng cao chuỗi giá trị sản phẩm, tiếp cận công nghệ tiên tiến và học hỏi mô hình quản lý hiện đại.

Bên cạnh đó, xây dựng chiến lược kinh doanh bền vững chính là chìa khóa giúp doanh nghiệp Việt Nam khẳng định vị thế trong dài hạn. Không chỉ tập trung vào lợi nhuận, doanh nghiệp cần chú trọng đến các yếu tố môi trường, trách nhiệm xã hội và quản trị doanh nghiệp minh bạch. Những giá trị bền vững này không chỉ giúp nâng cao uy tín thương hiệu mà còn đáp ứng xu thế tiêu dùng của thế giới, nơi mà khách hàng ngày càng quan tâm đến sản phẩm thân thiện với môi trường và có trách nhiệm với cộng đồng.