Đó là nhấn mạnh của ông Vũ Bá Phú – Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) tại Hội nghị xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam vừa qua đã gióng lên một hồi chuông về yêu cầu đổi mới tư duy trong phát triển kinh tế đối ngoại.
Doanh nghiệp Việt cần khát vọng vươn ra toàn cầu
Theo Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, bối cảnh hội nhập sâu rộng và sức ép cạnh tranh ngày càng lớn khiến thị trường trong nước dần trở nên chật hẹp. Nguồn lực hạn chế, dung lượng tiêu dùng có giới hạn… buộc doanh nghiệp Việt phải tìm kiếm không gian phát triển mới, bền vững hơn.
“Chúng ta không thể mãi quanh quẩn trong nước. Giống như các cụ xưa nói, ‘hết nạc thì vạc đến xương’. Khi dư địa tăng trưởng nội địa đã gần cạn, con đường duy nhất là phải vươn ra thế giới" - ông Phú nói.
Ông Vũ Bá Phú – Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương)
Dẫn chứng từ kinh nghiệm quốc tế, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại cho biết, doanh nghiệp Trung Quốc, Hàn Quốc hay Nhật Bản đều có ý thức rất sớm trong việc “go global”. Ngay cả khi chưa có chính sách hỗ trợ từ chính phủ, họ vẫn tự thân vận động, tìm đường ra thế giới bằng quyết tâm và khát vọng.
“Doanh nghiệp Trung Quốc đã có mặt ở châu Phi từ hàng chục năm trước; Hàn Quốc và Nhật Bản, những quốc gia ít tài nguyên, đất chật người đông cũng sớm xác định ‘đi ra nước ngoài là con đường sống còn’. Doanh nghiệp Việt Nam cần mang tinh thần đó: chủ động, sáng tạo và khát vọng vươn ra toàn cầu" - ông Phú nhấn mạnh.
Một yếu tố khác được ông Vũ Bá Phú nhấn mạnh là năng lực am hiểu pháp luật, văn hóa và đặc thù của thị trường sở tại. “Đây là yếu tố quyết định giúp doanh nghiệp thích ứng nhanh, tránh rủi ro và xây dựng được hình ảnh thương hiệu bền vững" - ông Phú cho hay.
Theo ông, nhiều doanh nghiệp Việt khi ra nước ngoài thường chỉ chú trọng giá cả và hợp đồng, mà thiếu chiến lược lâu dài về thương hiệu, phân phối, hậu mãi. Trong khi đó, doanh nghiệp các nước phát triển luôn coi “hiểu người, hiểu thị trường” là nền tảng để thành công.
“Đã đến lúc doanh nghiệp Việt cần chuyên nghiệp hơn trong quản trị quốc tế, cần học hỏi bài bản về cách tiếp cận thị trường, đàm phán và xây dựng thương hiệu quốc tế" - ông Phú khuyến nghị.
Song song với đó, cộng đồng doanh nghiệp trong nước mong muốn nhận được sự đồng hành chặt chẽ hơn từ các Thương vụ và Tham tán thương mại Việt Nam tại nước ngoài, những người am hiểu thị trường bản địa và có thể hỗ trợ doanh nghiệp kết nối, tìm kiếm đối tác, xử lý tình huống phát sinh.
Hoàn thiện thể chế – tạo bệ phóng cho doanh nghiệp Việt vươn xa
Từ góc nhìn của cơ quan xúc tiến thương mại quốc gia, ông Vũ Bá Phú cho rằng, muốn doanh nghiệp “đi xa”, Việt Nam cần một cuộc cách mạng trong nhận thức về kinh tế đối ngoại và xúc tiến thương mại.
Theo ông, xúc tiến thương mại không phải là khoản chi tiêu lãng phí, mà là một hình thức đầu tư cho tương lai, giúp mở rộng thị trường, tạo niềm tin cho đối tác quốc tế và lan tỏa hình ảnh thương hiệu Việt Nam.
Minh chứng, tại Hội chợ Mùa Thu 2025, Bộ Công Thương đã đề xuất và được Chính phủ chấp thuận mời doanh nghiệp quốc tế tham dự, đồng thời hỗ trợ miễn phí mặt bằng và chi phí gian hàng cho doanh nghiệp Việt. “Đó là cách làm mà Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ hay Đài Loan (Trung Quốc) đã thực hiện từ lâu. Muốn thế giới đến với mình, phải dám đầu tư, phải coi xúc tiến thương mại là khoản đầu tư cho tăng trưởng" - ông Phú nói.
Các đại biểu tham dự Hội nghị xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam
Theo ông, nếu Việt Nam muốn trở thành “hub thương mại quốc tế” trong khu vực, cần đầu tư mạnh mẽ hơn cho các hoạt động xúc tiến, xây dựng thương hiệu quốc gia và thu hút doanh nghiệp toàn cầu đến Việt Nam.
“Chúng ta muốn thu thì phải biết cho đi, muốn nhận thì phải trao. Muốn thị trường quốc tế mở rộng với mình, thì trước hết ta phải mở lòng, phải dám đầu tư" - Cục trưởng Vũ Bá Phú nói.
Bên cạnh khát vọng và nhận thức, yếu tố thể chế đóng vai trò then chốt giúp doanh nghiệp Việt chủ động bước ra thị trường quốc tế. Ông Vũ Bá Phú cho rằng, Chính phủ cần nghiên cứu và hoàn thiện các chính sách hỗ trợ đồng bộ, từ thuế, tín dụng, bảo lãnh tỷ giá, đến bảo lãnh xuất khẩu nhằm giúp doanh nghiệp giảm rủi ro khi đầu tư ra nước ngoài.
Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại cũng đề xuất Chính phủ sớm ký kết các thỏa thuận song phương về bảo hộ nhà đầu tư Việt tại nước ngoài, tạo hành lang pháp lý an toàn để doanh nghiệp yên tâm mở rộng đầu tư, hợp tác.
Cùng với đó, hệ thống Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài cần được củng cố cả về nhân lực, nguồn lực và quy mô hoạt động.
“Hiện nhiều thương vụ của ta chỉ có hai hoặc ba văn phòng, trong khi các tổ chức xúc tiến thương mại quốc tế có hàng trăm văn phòng với hàng chục nghìn nhân viên. Nếu muốn doanh nghiệp Việt có chỗ đứng ở nước ngoài, chúng ta phải đầu tư tương xứng cho hệ thống hỗ trợ này" - ông Phú nêu rõ.
Theo Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, trong thời gian tới, khi “Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026 - 2035” – “Go Global” được triển khai, Việt Nam cần xác định rõ vai trò, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các thương vụ và doanh nghiệp. Đây sẽ là cấu phần quan trọng nhằm thúc đẩy quá trình hội nhập quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam, giúp chúng ta không chỉ xuất khẩu hàng hóa, mà còn xuất khẩu thương hiệu, trí tuệ và văn hóa Việt.
