Hàng giả 'ẩn mình' trong sàn số: Lỗ hổng cần bịt gấp

Thách thức quản lý chất lượng hàng hóa

Từ ngày 15/5 - 15/6, Thủ tướng Chính phủ đã phát động cao điểm đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Cùng với các phương thức kinh doanh truyền thống, cao điểm cũng nhắm đến các hình thức gian lận thương mại mới đang lợi dụng khoảng trống pháp lý như kinh doanh xuyên biên giới qua thương mại điện tử, hàng quá cảnh đổi nhãn mác, lợi dụng ưu đãi xuất xứ...

Tuy nhiên, theo đánh giá từ cơ quan chức năng, công tác đấu tranh, phòng, chống hàng giả trên môi trường thương mại điện tử đang gặp nhiều thách thức. Nhất là công tác quản lý chất lượng hàng hóa trong hoạt động thương mại điện tử.

Nhìn nhận về vấn đề này, ông Nguyễn Thanh Bình - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương cho biết, công tác này đang đụng phải rất nhiều thách thức, vì môi trường thương mại điện tử có sự phức tạp và đặc thù riêng.

Công tác quản lý chất lượng hàng hóa trong hoạt động thương mại điện tử đang gặp nhiều thách thức. Ảnh: Trình Anh

Đi sâu phân tích, ông Bình cho rằng, trên môi trường thương mại, mặt hàng kinh doanh đa dạng, mỗi loại sản phẩm đều có những yêu cầu chất lượng riêng biệt và đòi hỏi các quy trình kiểm tra khác nhau. Chính vì vậy, việc quản lý chất lượng tất cả các loại hàng hóa này là một thách thức lớn.

Chưa hết, các mặt hàng kinh doanh trên môi trường này được cập nhật liên tục và không có quy định rõ ràng. Ngoài ra, giấy tờ chứng nhận không đầy đủ, một số người bán có thể cung cấp thông tin không đầy đủ hoặc giấy tờ giả mạo cho người tiêu dùng.

“Hành vi này đặc biệt nguy hiểm đối với những sản phẩm liên quan đến sức khỏe như: Thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, dược phẩm...” - ông Bình thông tin và chỉ rõ, nhiều đánh giá, phản hồi của các sản phẩm trên các gian hàng online là không chính xác vì người bán có thể tạo ra hoặc mua đánh giá tích cực để tăng uy tín sản phẩm của mình.

Thêm vào đó, công tác phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong hoạt động kiểm tra chất lượng hàng hóa trên môi trường thương mại điện tử chưa đồng nhất, thiếu sự đồng bộ. Chưa kể, người bán hàng còn lạm dụng các chiêu trò quảng cáo, thổi phồng công dụng sản phẩm, sử dụng người nổi tiếng quảng cáo sản phẩm để lừa đảo người dùng.

Giải pháp phòng, chống hàng giả trên thương mại điện tử

Để giải quyết các khó khăn trong công tác quản lý chất lượng hàng hóa trong thương mại điện tử, lãnh đạo Cục Quản lý thị trường trong nước chỉ rõ, cần có sự kết hợp giữa các cơ quan chức năng, các nền tảng thương mại điện tử và các đơn vị liên quan.

Trước hết, ưu tiên tăng cường kiểm tra và giám sát chất lượng sản phẩm. Hợp tác với các tổ chức kiểm định độc lập, đặc biệt đối với các nhóm sản phẩm có yêu cầu về chất lượng cao như thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm... Các tổ chức này có thể tiến hành kiểm tra ngẫu nhiên hoặc định kỳ các sản phẩm được bán trên các sàn thương mại điện tử.

Thứ hai, có thể ứng dụng công nghệ như AI, blockchain để theo dõi và xác minh nguồn gốc sản phẩm, cũng như kiểm tra các chứng nhận chất lượng trong thời gian thực.

Thứ ba, cải thiện minh bạch thông tin sản phẩm.

Liên quan đến giải pháp này, ông Bình đề nghị, các sàn thương mại điện tử cần yêu cầu người bán cung cấp thông tin chi tiết và chính xác về sản phẩm, bao gồm nguồn gốc, thành phần, công dụng, hạn sử dụng, chứng nhận chất lượng... Các nền tảng có thể xây dựng các công cụ hỗ trợ người bán dễ dàng điền và kiểm tra thông tin sản phẩm.

Song song đó, phát triển các hệ thống giúp xác minh thông tin về sản phẩm và người bán, ví dụ như xác minh qua tài khoản ngân hàng, giấy tờ chứng nhận hoặc hợp đồng kinh doanh. Điều này giúp giảm thiểu tình trạng thông tin sai lệch hoặc gian lận.

Lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước nêu 8 giải pháp để nâng cao công tác quản lý chất lượng hàng hóa trên môi trường thương mại điện tử. Ảnh: Minh Quang

Thứ tư, tăng cường xử lý hàng giả, hàng lậu, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Trong đó, ưu tiên sử dụng các giải pháp công nghệ phát hiện hàng giả. Giám sát và phạt nặng hành vi bán hàng giả: xử lý nghiêm khắc đối với những người bán vi phạm, bao gồm việc tạm ngừng hoặc xóa tài khoản, phạt tiền hoặc thậm chí khởi kiện người bán hàng giả. Việc này cần được công khai minh bạch để tạo ra răn đe đối với những hành vi gian lận.

Thứ năm, thúc đẩy phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

Thứ sáu, quản lý và xử lý phản hồi từ khách hàng. Với giải pháp này, ông Bình cho rằng, các nền tảng thương mại điện tử cần cải thiện hệ thống đánh giá và phản hồi để giúp người tiêu dùng dễ dàng đánh giá chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Đồng thời, hệ thống này cần phải có cơ chế để phát hiện và loại bỏ các đánh giá giả mạo.

Thứ bảy, đào tạo và nâng cao nhận thức của người bán.

Tổ chức các khóa đào tạo về quy định pháp lý, tiêu chuẩn chất lượng, và quy trình công bố chất lượng cho người bán. Điều này sẽ giúp người bán nắm vững yêu cầu về chất lượng và tuân thủ đúng quy định.

Khuyến khích người bán cung cấp thông tin minh bạch và chính xác về sản phẩm để tạo niềm tin với khách hàng. Điều này có thể bao gồm việc đánh giá các cửa hàng bán hàng uy tín, có chứng nhận chất lượng rõ ràng.

Thứ tám, khuyến khích người tiêu dùng chủ động báo cáo vi phạm.

Các nền tảng thương mại điện tử cần xây dựng một cơ chế báo cáo vi phạm đơn giản và nhanh chóng để người tiêu dùng có thể dễ dàng phản ánh các vấn đề về chất lượng sản phẩm. Đồng thời, người tiêu dùng cũng cần được bảo vệ khỏi việc bị trả thù hoặc phân biệt đối xử khi phản ánh vấn đề.

Lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước nhấn mạnh, để giải quyết các khó khăn trong công tác quản lý chất lượng hàng hóa trên các nền tảng thương mại điện tử, cần có sự phối hợp giữa các bên liên quan và áp dụng các giải pháp đồng bộ, từ công nghệ, quy định pháp lý, đến việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người bán. Các giải pháp này sẽ giúp tạo ra một môi trường mua sắm trực tuyến an toàn, minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và xây dựng niềm tin lâu dài vào các sàn thương mại điện tử.