Về làng nghề bánh chưng Tranh Khúc ngày giáp Tết

Bánh chưng Tranh Khúc của làng nghề truyền thống đã mang lại những cái Tết ấm no, hạnh phúc cho người dân.
Khẳng định vị thế hàng Việt Nam qua các sản phẩm làng nghềPhát triển vùng nguyên liệu cho sản phẩm làng nghềBánh đa nem làng Chều - sản phẩm làng nghề mang lại doanh thu trăm tỷ

Theo người dân Tranh Khúc (xã Duyên Hà, huyện Thanh Trì, Hà Nội) kể lại, nghề gói bánh chưng của làng đã có từ lâu đời, nhưng phải đến năm 1975, khi đất nước giải phóng, người dân nơi đây mới tập trung xây dựng và phát triển thành làng nghề.

Thấy bánh chưng Tranh Khúc là thấy Tết
Thấy bánh chưng Tranh Khúc là thấy Tết.

Bà Nguyễn Thị Dạp (63 tuổi) ở Tranh Khúc, xã Duyên Thái cho biết: “Nghề làm bánh chưng ở làng tôi đã xuất hiện cả trăm năm qua, cha truyền con nối. Đến nay, nghề làm bánh chưng đã mang lại nguồn thu nhập chính cho mỗi gia đình, số tiền kiếm được từ nghề làm bánh chưng không chỉ đủ để chi tiêu sinh hoạt gia đình hằng ngày mà còn đủ để cho chúng tôi nuôi dạy con cái, dựng vợ gả chồng, xây nhà cửa,... ổn định cuộc sống”.

Những ngày bình thường nhà bà Dạp làm khoảng 200 bánh to và 100 bánh nhỏ, thế nhưng Tết đến số lượng bánh làm được phải tăng gấp 10 lần, mỗi ngày khoảng 2000 - 3000 cái. Theo bà Dạp, bánh ngày tết thường sẽ to hơn nên thời gian luộc cũng chênh lệch so với ngày thường khoảng 1-2 tiếng. Nếu ngày thường một mẻ luộc chỉ mất có 8 tiếng thì khi luộc bánh tết phải luộc lên đến 9-10 tiếng một lượt. Luộc lâu thì người dân để lâu bánh mới không bị chua, bị hỏng.

Tiếp nối nghề cha ông để lại, anh Nguyễn Văn Sơn (Chủ xưởng bánh chưng Phong Sơn - Đội 1, Tranh Khúc, Duyên Hà, Thanh Trì) cũng đã lớn lên cùng với nghề làng. “Từ bé tôi đã được ông bà, cha mẹ chỉ cách làm và có thể tự gói được bánh chưng từ hồi còn học tiểu học. Nếu tính tuổi nghề chắc cũng phải hơn 30 năm rồi”, anh Sơn chia sẻ.

Ngày thường tại nhà anh Sơn có khoảng 3 - 4 người làm, hầu hết đều là người trong nhà. Bắt đầu qua rằm, khi đơn đặt hàng nhiều hơn gia đình anh mới thuê thêm nhân công. Trung bình mỗi ngày phải khoảng 10 người làm tất bật từ sáng sớm đến đêm mới kịp giao cho khách đặt. Mỗi một công đoạn chia ra khoảng 2-3 người làm và phải làm không ngơi tay thì mới kịp cho người ở công đoạn sau làm tiếp.

“Làm nghề này không vất vả nhưng mấy ngày tết ngồi suốt nên cứ xong hết đơn là đau lưng, đau vai. Tết mà làm bánh chưng thì chỉ có ăn bánh chưng thôi, cứ mỗi người một cái, ăn lúc nào thì ăn”, anh Sơn bông đùa.

Bánh chưng sau khi được gói chờ mang đi đun khoảng 8-9 tiếng.

Dịp tết đến mỗi ngày nhà anh Sơn sản xuất được khoảng 3.000 bánh. Tính riêng gạo mỗi ngày làm hết khoảng 9 tạ gạo (3 tạ làm được 1.000 bánh), một cái bánh tết có thể dùng hết nửa cân gạo. Với những người gói bánh “chuyên nghiệp” như mẹ con nhà anh Sơn, một người có thể gói được hơn 1.000 bánh mỗi ngày. “Chúng tôi gói quen chắc chỉ cần 20 - 30 giây là xong một cái”, anh Sơn cho biết thêm.

Với khoảng sân rộng gần 100 m2 nhưng theo lời kể của anh, những ngày cận tết, sân bày đồ chật kín từ đầu cổng vào đến cuối sân, nơi để lá, chỗ để gạo, xếp bánh,... tấp nập người tước lá, người gói bánh.

Theo người dân ở đây, hiện việc nấu bánh chưng không còn vất vả như ngày xưa nên năng suất, sản lượng bánh làm ra cũng được cải thiện hơn nhiều. Thay vì dùng những nồi tròn nấu bằng củi như cách đây 10 năm, giờ người dân làng nghề bánh chưng Tranh Khúc đã đầu tư nồi inox cỡ lớn nấu bằng điện.

Số lượng bánh thường ngày từ 100- 300 cái, vào dịp sát Tết tăng lên từ 1000- 3000 cái/ngày.
Vào dịp sát Tết, số lượng bánh chưng tại các cơ sở tăng lên từ 1000- 3000 cái/ngày.

“Ngày xưa nấu nồi củi thì phải có người ngồi trông suốt từ khi bắt đầu nấu đến khi xong để canh lúc nào hết nước, hết củi thì thêm vào nếu không bánh sẽ không chín, còn bây giờ có nồi kiểu mới này chẳng bao giờ lo bánh bị sống. Có một cái hay ở loại nồi này là được thiết kế vòi xả nước, khi nấu xong chỉ việc mở vòi cho nước chảy hết ra, bánh ráo nước, mình lại xếp ra ngoài. Từ khi chuyển qua nấu bằng nồi điện chúng tôi nhàn hơn nhiều”, anh Sơn chia sẻ.

Cũng giống như bao hộ dân khác của làng nghề, nhà anh Sơn cũng chỉ bỏ sỉ cho các nhà hàng, không bán lẻ. Những mối làm ăn cũ cứ đều đặn lấy hàng từ nhà anh nên công việc sản xuất được duy trì đều đặn, thỉnh thoảng lại được khách giới thiệu cho một vài mối làm ăn mới nên nhà anh Sơn không đầu tư quá nhiều vào việc quảng bá giới thiệu sản phẩm.

Dẫn chúng tôi đi một vòng làng nghề, anh Đặng Duy Thanh, cho biết: “Hiện tại, làng Tranh Khúc có khoảng 300 nóc nhà bao gồm cả người nơi khác đến định cư tại đây. Nếu tính theo số lượng hộ gia đình “gốc” ở đây thì số hộ duy trì nghề làm bánh chưng chiếm đến khoảng 70-80%. Trong đó có những hộ ngày thường không làm mà chỉ làm ngày lễ, ngày tết, hoặc có những hộ gia đình có họ hàng thân quen vào ngày thường sẽ “gộp vào làm một” để sản xuất, mục đích giảm bớt được chi phí vận hành, sản xuất bánh nhưng vẫn đảm bảo được hàng hóa đưa ra thị trường đều đặn….”.

Người dân làng nghề bánh chưng Tranh Khúc đến nay vẫn duy trì công việc một cách ổn định mặc dù có lúc số lượng người sản xuất nhiều lên, có thời gian sẽ ít đi nhưng chất lượng, hương vị bánh vẫn được nguyên vẹn và có phần ngon hơn theo năm tháng.

Ông Nguyễn Văn Mão, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Duyên Hà, cho biết: Làng nghề làm bánh chưng Tranh Khúc là nghề truyền thống, đến năm 2011 được UBND thành phố Hà Nội trao tặng bằng công nhận danh hiệu “Làng nghề truyền thống Hà Nội”. Cho đến bây giờ, bánh chưng của làng nghề vẫn được bán cho cả thị trường trong và ngoài nước. Hoạt động sản xuất trong nhân dân diễn ra hằng ngày, nhưng để bán được nhiều thì thường có ngày rằm, mùng 1 và nhộn nhịp nhất là vào dịp Tết Nguyên đán.

Ông Mão cho biết thêm, hiện nay xã Duyên Hà đã được công nhận là xã du lịch và sắp tới địa phương mong muốn đẩy mạnh du lịch trên địa bàn xã theo hướng du lịch trải nghiệm, hướng tới giới thiệu mô hình sản xuất bánh chưng, bánh dày truyền thống của làng nghề.

Hoàng Toàn
Bình luận

Đọc nhiều

Thúc đẩy giao lưu văn hóa, mở rộng kết nối hợp tác kinh tế Việt Nam - Rumani

Thúc đẩy giao lưu văn hóa, mở rộng kết nối hợp tác kinh tế Việt Nam - Rumani

Ngày 19/11 tới đây, tại Phú Thọ, Đại sứ quán Rumani tại Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Phú Thọ cùng các đơn vị tổ chức Ngày Văn hóa và Thương mại Rumani tại Việt Nam.
Ngày Văn hóa Việt Nam: Lan tỏa văn hóa Chăm, kết nối các giá trị di sản

Ngày Văn hóa Việt Nam: Lan tỏa văn hóa Chăm, kết nối các giá trị di sản

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), cộng đồng người Chăm, tỉnh Khánh Hòa đã mang đến Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam những sắc màu văn hóa đặc sắc.
Công nghệ thực tế hỗn hợp mở hướng tiếp cận mới với di sản Hà Nội

Công nghệ thực tế hỗn hợp mở hướng tiếp cận mới với di sản Hà Nội

Từ những con tem lưu giữ dấu ấn lịch sử đến công nghệ thực tế hỗn hợp, triển lãm “Ngàn năm kinh kỳ qua lăng kính tem số” mang đến cách tiếp cận mới với di sản văn hóa Hà Nội.
AI đang thay đổi hành vi người tiêu dùng, ngân hàng cần thích ứng

AI đang thay đổi hành vi người tiêu dùng, ngân hàng cần thích ứng

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi cách người tiêu dùng mua sắm trên nhiều phương diện, mở ra những chiều hướng mới trên hành trình trải nghiệm của khách hàng. 
Cần Thơ: Thị trường quà tặng 20/11 đa dạng, nhiều ưu đãi hút khách

Cần Thơ: Thị trường quà tặng 20/11 đa dạng, nhiều ưu đãi hút khách

Thị trường quà tặng Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 Cần Thơ trở nên sôi động với nhiều mặt hàng đa dạng, chương trình giảm giá các hệ thống bán lẻ và thương hiệu thời trang.
Áp lực tiến độ các dự án hạ tầng trước ‘bài toán’ chi phí nhân công

Áp lực tiến độ các dự án hạ tầng trước ‘bài toán’ chi phí nhân công

Yêu cầu đẩy nhanh tiến độ thi công và giải ngân tại hàng loạt dự án hạ tầng giao thông đang kéo theo nhu cầu lớn về lao động.
Khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026: 'Thăng Long Kẻ Nghệ' – Kinh tế sáng tạo

Khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026: 'Thăng Long Kẻ Nghệ' – Kinh tế sáng tạo

Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ” – Kinh tế sáng tạo được khai mạc, đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá – du lịch HanoiGo..
Cao Bằng: Đánh thức giá trị di sản, mở rộng không gian phát triển kinh tế

Cao Bằng: Đánh thức giá trị di sản, mở rộng không gian phát triển kinh tế

Khai thác chiều sâu văn hóa, lịch sử cùng lợi thế cửa khẩu giúp Cao Bằng mở rộng thị trường, gia tăng giá trị dịch vụ và tạo động lực phát triển kinh tế bền vững.
Công bố giải pháp kiểm thử tấn công mạng giả lập và giám sát tác nhân AI

Công bố giải pháp kiểm thử tấn công mạng giả lập và giám sát tác nhân AI

Những cải tiến của Cisco AI Defense, Splunk và Cisco IQ giúp đội ngũ an ninh mạng xây dựng quy trình khép kín để phát hiện rủi ro, đo lường giá trị và củng cố độ tin cậy.
Đưa thương mại điện tử về xã: Từ bán hàng đến kiến tạo năng lực số

Đưa thương mại điện tử về xã: Từ bán hàng đến kiến tạo năng lực số

Phát triển xã thương mại điện tử không chỉ mở rộng thị trường cho sản phẩm địa phương mà còn xây dựng năng lực kinh doanh số, tạo động lực tăng trưởng bền vững từ cơ sở.