Triệu chứng cần nhận biết về biến thể mới của đậu mùa khỉ khiến nhiều người tử vong

Đậu mùa khỉ (mpox) là gì?

Bệnh đậu mùa khỉ (mpox), một bệnh nhiễm trùng do virus chủ yếu được tìm thấy ở miền Trung và miền Tây châu Phi, đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng y tế toàn cầu. Dù đã được biết đến từ lâu, nhưng gần đây, bệnh này đã có những diễn biến phức tạp và lan rộng ra nhiều quốc gia khác, gây ra lo ngại về một đại dịch mới.

Bệnh đậu mùa khỉ gây ra bởi một loại virus thuộc họ Poxviridae, có họ hàng gần với virus gây bệnh đậu mùa. Con người và động vật chủ yếu bị ảnh hưởng bởi virus này. Các triệu chứng của bệnh thường bắt đầu bằng sốt, đau đầu, đau cơ, sưng hạch và cảm thấy mệt mỏi. Sau đó, bệnh nhân xuất hiện phát ban đặc trưng, bắt đầu từ mặt rồi lan ra các bộ phận khác của cơ thể. Phát ban này tiến triển qua các giai đoạn: Ban đỏ, mụn nước, mụn mủ và cuối cùng là vảy.

Bệnh đậu mùa khỉ là một vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng lo ngại. Ảnh: Medlatec

Bệnh đậu mùa khỉ lây truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp với các tổn thương da, dịch tiết từ các tổn thương da, các chất dịch cơ thể, vật dụng bị ô nhiễm hoặc qua đường hô hấp. Thời gian ủ bệnh thường từ 5-21 ngày.

Các nhà lãnh đạo y tế toàn cầu đã tuyên bố bệnh đậu mùa khỉ là tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu, khi các nhà khoa học gióng lên hồi chuông cảnh báo về một chủng mới đang lây lan nhanh chóng khắp châu Phi. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã công bố vào ngày 14/8 rằng một đợt bùng phát chủng này ở Cộng hòa Dân chủ Congo đã trở thành "tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng gây quan ngại quốc tế".

Thông báo này đánh dấu lần thứ hai trong vòng ba năm, cơ quan y tế này chỉ định một dịch bệnh đậu mùa khỉ là trường hợp khẩn cấp toàn cầu.

Hơn 15.600 ca bệnh được ghi nhận trong năm nay đã cao hơn tổng số ca bệnh của năm 2023, với 537 ca tử vong cho đến nay theo WHO.

Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cảnh báo khả năng virus lây lan xa hơn nữa ở Châu Phi và xa hơn nữa là "rất đáng lo ngại", đồng thời nói thêm: "Một phản ứng quốc tế phối hợp là điều cần thiết để ngăn chặn đợt bùng phát này và cứu sống nhiều người".

Triệu chứng đầy đủ của bệnh đậu mùa khỉ?

Các triệu chứng đầu tiên bắt đầu xuất hiện trong khoảng từ 5 đến 21 ngày sau khi nhiễm trùng, mặc dù một người có thể lây truyền virus từ 1 đến 4 ngày trước khi các triệu chứng xuất hiện.

Các triệu chứng đầu tiên bao gồm: Nhiệt độ cao (sốt cao); Đau đầu; Đau nhức cơ bắp; Đau lưng; Sưng tuyến; Run rẩy (ớn lạnh); Kiệt sức; Đau khớp.

Một đến năm ngày sau khi các triệu chứng đầu tiên xuất hiện, phát ban thường xuất hiện, thường bắt đầu ở mặt trước khi lan sang các bộ phận khác của cơ thể, có thể bao gồm miệng, bộ phận sinh dục và hậu môn. Người bệnh cũng có thể bị đau hậu môn hoặc chảy máu.

Người bệnh cũng thấy hạch bạch huyết của họ, nằm ở những nơi như dưới mỗi cánh tay và sau gáy, sưng lên khi cơ thể phản ứng để chống lại virus.

Phát ban đôi khi bị nhầm lẫn với bệnh thủy đậu, và bắt đầu bằng các đốm nổi lên, sau đó biến thành các mụn nước nhỏ chứa đầy dịch. Cuối cùng, chúng cứng lại và rơi ra khi lành.

Các triệu chứng thường hết sau vài tuần nhưng đối với một số người có thể gây tử vong.

Có thể xác định đậu mùa khỉ thông qua xét nghiệm dịch lấy từ phát ban.

Điều trị và phòng ngừa đậu mùa khỉ

Hiện nay, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh đậu mùa khỉ. Điều trị chủ yếu tập trung vào việc giảm các triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng. Các loại thuốc kháng vi rút có thể được sử dụng trong một số trường hợp.

Để phòng ngừa bệnh, cần thực hiện các biện pháp như: Vệ sinh cá nhân tốt, tránh tiếp xúc gần với người bệnh, sử dụng các biện pháp bảo hộ cá nhân khi chăm sóc người bệnh, tiêm phòng vaccine đậu mùa (vaccine đậu mùa cũng có hiệu quả nhất định trong việc phòng ngừa bệnh đậu mùa khỉ).

Bệnh đậu mùa khỉ là một vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng lo ngại. Việc hiểu rõ về bệnh, các con đường lây truyền và các biện pháp phòng ngừa là rất quan trọng để kiểm soát sự lây lan của bệnh. Các cơ quan y tế trên toàn thế giới đang nỗ lực để phát triển các loại vaccine và thuốc điều trị hiệu quả hơn.