Liên kết vùng tạo sức bật mới cho du lịch đêm miền Bắc

Khai mở tiềm năng

Theo định hướng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã thí điểm phát triển sản phẩm du lịch đêm tại 12 địa phương trọng điểm, hướng tới đưa du lịch đêm trở thành nhân tố chủ đạo trong phát triển kinh tế ban đêm. Bộ này cũng đã xác định 5 mô hình chủ lực gồm: Biểu diễn văn hóa – nghệ thuật; thể thao, chăm sóc sức khỏe, làm đẹp; mua sắm, giải trí; tham quan du lịch đêm; ẩm thực và dịch vụ ăn uống về đêm.

Nhiều tỉnh đã ban hành đề án phát triển kinh tế ban đêm, gắn với phát triển sản phẩm du lịch đêm như Ninh Bình, Quảng Ninh, Đà Nẵng ...  Nhờ đó,  loạt sản phẩm, dịch vụ du lịch đêm diễn ra sôi động tại các địa phương, tạo nên một nét sinh hoạt văn hóa, một trào lưu mới có sức hút mạnh mẽ đối với người dân địa phương cũng như du khách trong và ngoài nước.

Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), du lịch đêm có tác động đa chiều lên kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường và liên quan đến nhiều ngành nghề khác. Hoạt động này mang lại nguồn thu đáng kể, tạo giá trị thặng dư, thu hút ngoại tệ, góp phần hình thành không gian du lịch hoàn chỉnh, chất lượng cao, thúc đẩy hoạt động kinh doanh và phát triển kinh tế du lịch, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách trong nước và quốc tế, dù đi kèm với đó là nhiều thách thức so với hoạt động ban ngày.

ThS. Nguyễn Thanh Thủy (Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam) đánh giá, những chủ trương phát triển kinh tế ban đêm mà Chính phủ và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành thời gian gần đây đã mở ra định hướng rõ ràng. Đó là du lịch đêm không chỉ đơn thuần là mở rộng khung giờ dịch vụ mà hướng tới việc hình thành một cấu phần kinh tế mới, tạo động lực tăng trưởng đột phá cho ngành du lịch nói riêng và nền kinh tế nói chung.

Liên kết vùng, làm mới trải nghiệm

Khu vực miền Bắc được đánh giá sở hữu nhiều lợi thế vượt trội về tài nguyên văn hóa.  lịch sử phong phú, hệ thống đô thị du lịch lớn, khả năng kết nối thuận tiện và lượng khách quốc tế chiếm tỷ trọng cao. Thời gian qua, nhiều địa phương miền Bắc như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh đã triển khai thí điểm các mô hình du lịch đêm và đạt kết quả tích cực trong thu hút khách, mở rộng không gian kinh tế dịch vụ và quảng bá hình ảnh điểm đến.

Mặc dù có bước phát triển, song du lịch đêm tại nhiều địa phương miền Bắc vẫn chưa phát huy hết tiềm năng do vướng nhiều hạn chế cả chủ quan lẫn khách quan. Một trong những nguyên nhân quan trọng là thiếu quy hoạch phân khu rõ ràng cho kinh tế đêm. Như tại Hải Phòng, đến nay việc thiếu quy hoạch phân khu và khung hoạt động kinh tế đêm khiến các mô hình phát triển còn manh mún, thiếu hệ thống và chưa có định hướng dài hạn.

Ngoài ra, du lịch đêm đòi hỏi hạ tầng đặc thù như không gian phố đi bộ, chiếu sáng nghệ thuật, giao thông đêm, trung tâm vui chơi, giải trí tổng hợp. Tuy nhiên, nhiều mô hình du lịch đêm tại miền Bắc vẫn nhỏ lẻ, rời rạc, mang tính tự phát, chưa tạo được chuỗi dịch vụ tích hợp. Sự kết nối giữa các trung tâm du lịch Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh cũng còn hạn chế, chưa hình thành chuỗi sản phẩm đêm liên hoàn theo tuyến lưu trú của du khách. Công tác truyền thông và marketing cũng chưa tương xứng. Nhiều địa phương mới quảng bá ở phạm vi hẹp, thiếu chiến lược thương hiệu du lịch đêm quy mô khu vực, quốc gia.

Trước thực tế đó, để du lịch đêm miền Bắc trở thành động lực tăng trưởng mới, một trong những ưu tiên hàng đầu là xây dựng quy hoạch phát triển kinh tế đêm theo phân khu chức năng, gắn với quy hoạch du lịch, đô thị, dịch vụ công cộng. Theo ThS. Nguyễn Thanh Thủy, với các đô thị trọng điểm như Hà Nội, Hải Phòng, Hạ Long, cần hình thành ba vùng chức năng: Vùng tổ hợp dịch vụ đêm hoạt động đến 2 - 3 giờ sáng; vùng dịch vụ hỗn hợp giới hạn đến 0 - 1 giờ sáng; vùng sinh hoạt dân cư kiểm soát nghiêm ngặt tiếng ồn và môi trường.

Đồng thời, việc thiết lập mô hình liên kết doanh nghiệp, chính quyền, cộng đồng dân cư được nhìn nhận sẽ đóng vai trò quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý. Cùng với đó,  cần có quy định rõ khung giờ âm thanh, thí điểm khu “dịch vụ giải trí mở” tách khỏi khu dân cư, bố trí lực lượng trực đêm, ban hành tiêu chuẩn vệ sinh môi trường, quản lý chất thải và ứng dụng công nghệ số trong phản ánh đô thị đêm.

Miền Bắc có lợi thế lớn so với miền Trung và miền Nam ở khả năng liên kết cảnh quan, di sản, đô thị, cùng năng lực đón khách quốc tế mạnh từ cửa ngõ Hà Nội. Tuy nhiên, vùng vẫn cần chiến lược quảng bá thống nhất, xây dựng thương hiệu du lịch đêm vùng miền Bắc, liên kết tour Hà Nội - Hải Phòng  - Hạ Long - Ninh Bình, tăng cường marketing trên các nền tảng quốc tế như Google Travel, TripAdvisor, WeChat... 

Quan trọng hơn, ThS. Nguyễn Thanh Thủy gợi mở các điểm đến cần tạo “lý do cho du khách ở lại qua đêm” thay vì chỉ tham quan trong ngày như hiện nay. Đồng thời, phát triển sản phẩm đêm phải gắn với tài nguyên đặc trưng của từng địa phương miền Bắc, như show thực cảnh ở di sản, danh thắng, không gian tái hiện văn hóa phố thị; du lịch đêm gắn di tích tâm linh, lễ hội như Yên Tử, Cát Bà, Bạch Đằng Giang, hay tuyến du thuyền đêm trên hệ thống vịnh, sông, hồ đặc trưng của vùng.

Cùng với đó, các điểm đến được khuyến nghị cần thúc đẩy công nghiệp văn hóa, giải trí ban đêm, đưa công nghệ mapping 3D vào biểu diễn; phát triển kinh tế trải nghiệm thay cho kinh tế bán hàng đơn thuần, qua đó tạo sự khác biệt để tăng sức cạnh tranh của điểm đến.