Nguồn cung nhiên liệu hàng không thế giới vẫn gặp khó

Theo Reuters vào tối ngày 8/4, dù thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran mở ra kỳ vọng hạ nhiệt căng thẳng tại eo biển Hormuz, các chuyên gia nhận định, quá trình phục hồi nguồn cung nhiên liệu máy bay sẽ còn đối mặt với nhiều khó khăn và kéo dài trong nhiều tháng tới.

Sức ép từ sự gián đoạn năng lực lọc dầu

Giới điều hành ngành hàng không toàn cầu cho biết, thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran khó có thể mang lại sự cứu trợ tức thì cho ngành. Mặc dù eo biển Hormuz đứng trước khả năng mở cửa trở lại, song thiệt hại đối với năng lực lọc dầu trên khắp khu vực Trung Đông đã tạo ra một khoảng trống lớn về nguồn cung.

Ông Willie Walsh, Tổng Giám đốc Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), cảnh báo rằng ngay cả khi các nhà máy lọc dầu tái khởi động và duy trì hoạt động ổn định, phải mất vài tháng để nguồn cung dầu thành phẩm trở lại mức cần thiết. Sự gián đoạn này không chỉ ảnh hưởng đến sản lượng mà còn đẩy giá nhiên liệu máy bay lên mức cao kỷ lục.

Tại Mỹ, hãng hàng không Delta mới đây đã hạ dự báo lợi nhuận quý 2, đồng thời công bố kế hoạch cắt giảm công suất để bù đắp khoảng 2 tỷ USD chi phí nhiên liệu phát sinh. Theo dự kiến, hãng sẽ phải chi trả khoảng 4,30 USD/gallon nhiên liệu trong quý 2, mức giá cao gấp hơn hai lần so với cùng kỳ năm trước. Điều này phản ánh thực trạng chung khi nhiên liệu hiện chiếm tới 27% chi phí hoạt động của các hãng hàng không, chỉ đứng sau chi phí nhân công.

Việc đóng cửa eo biển Hormuz thời gian qua đã gây tắc nghẽn nghiêm trọng chuỗi cung ứng nhiên liệu toàn cầu. Để thích nghi, nhiều hãng hàng không buộc phải áp dụng các biện pháp khẩn cấp như tăng giá vé, cắt giảm tần suất chuyến bay và bổ sung các điểm dừng kỹ thuật để tiếp nhiên liệu. Đặc biệt, vùng Vịnh - trung tâm hàng không kết nối giữa châu Âu và châu Á đã chứng kiến nhiều chuyến bay bị hủy bỏ do những lo ngại về an ninh.

Mặc dù giá dầu thô đã giảm xuống dưới ngưỡng 100 USD/thùng ngay sau tin tức về thỏa thuận ngừng bắn, nhưng giá nhiên liệu máy bay vẫn diễn biến phức tạp. Thực tế ghi nhận giá nhiên liệu máy bay đã tăng hơn gấp đôi kể từ khi xung đột nổ ra, vượt xa mức tăng 50% của dầu thô.

Tại châu Âu, Nhóm vận động hành lang Airlines for Europe (bao gồm các thành viên như Ryanair, Lufthansa và IAG) đang tích cực phối hợp với các nhà cung cấp để đánh giá trữ lượng dự trữ tại các sân bay. Tuy nhiên, các đơn vị này thừa nhận còn quá sớm để xác định thời điểm nguồn cung có thể phục hồi hoàn toàn. Trong khi đó, nhóm điều phối dầu mỏ của Liên minh châu Âu (EU) cho rằng chưa thấy rủi ro tức thời đối với nguồn cung trong tháng 4, nhưng diễn biến tại thực địa vẫn rất đáng lo ngại.

Bất chấp lệnh ngừng bắn, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa vẫn tiếp diễn, gây thiệt hại đáng kể cho cơ sở hạ tầng dầu mỏ, nhà máy điện tại Kuwait, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Bahrain. Tình trạng này tiếp tục đe dọa đến tính bền vững của các nỗ lực phục hồi sản xuất.

Lộ trình phục hồi dài hạn của ngành du lịch

Thỏa thuận ngừng bắn đã tạo ra phản ứng tích cực trên thị trường chứng khoán. Cổ phiếu các hãng hàng không khu vực châu Á có sự tăng nhẹ, trong khi đó tại châu Âu, cổ phiếu Air France-KLM và Lufthansa thậm chí ghi nhận mức tăng lần lượt là 12% và 14%.

Dẫu vậy, các chuyên gia phân tích cho rằng sự phục hồi về mặt tài chính và vận hành sẽ cần một lộ trình dài hạn. Tập đoàn du lịch TUI cho biết các tàu du lịch của họ đang bị mắc kẹt tại Abu Dhabi và Doha sẽ mất ít nhất bốn tuần để hoạt động trở lại.

Theo đánh giá của Oxford Economics, ngành du lịch trị giá 367 tỷ USD của Trung Đông có thể cần nhiều tháng để phục hồi trong kịch bản lạc quan nhất. Nhà kinh tế Aaron Goldring nhận định, những tác động về mặt tâm lý đối với hành khách thường kéo dài khoảng bảy tháng sau khi có lệnh ngừng bắn. Cảm giác an toàn của du khách chỉ có thể quay trở lại dần dần khi các điều kiện an ninh được bảo đảm ổn định và xuyên suốt.

Trong bối cảnh hiện nay, việc mở cửa lại các hành lang giao thương quan trọng là bước đi cần thiết, song ngành hàng không và du lịch toàn cầu vẫn đang đứng trước bài toán nan giải về chi phí và tính ổn định của nguồn cung năng lượng trong ngắn hạn.

Theo IATA, nhiên liệu chiếm khoảng 27% chi phí hoạt động của các hãng bay. Dù giá dầu thô giảm dưới 100 USD/thùng, giá nhiên liệu máy bay hiện vẫn cao gấp đôi cùng kỳ năm ngoái, dự báo cần 4-12 tháng để chuỗi cung ứng xăng dầu toàn cầu ổn định trở lại.