Nền tảng thương mại điện tử nước ngoài phải chịu trách nhiệm tương đương trong nước

Sáng 18/12, tại Hà Nội, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cùng Kênh truyền hình Kinh tế Tài chính VITV tổ chức Diễn đàn Thương mại điện tử xuyên biên giới 2025 (VOIEF), với chủ đề “Đưa xuất khẩu trực tuyến thành điểm sáng của thương mại điện tử”.

Xuất khẩu trực tuyến trở thành kênh quan trọng

Phát biểu tại diễn đàn, bà Nguyễn Thúy Anh, Phó phòng Chuyển đổi số, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết, ngày 10/12/2025, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Thương mại điện tử, đánh dấu lần đầu tiên hệ thống pháp luật có các quy định chi tiết, chuyên sâu đối với hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới. Đây là một dấu mốc quan trọng, tạo cơ sở pháp lý cho việc quản lý, điều chỉnh, đồng thời mở ra hành lang phát triển thương mại điện tử trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh quốc tế ngày càng sâu rộng.

Theo báo cáo từ Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), quy mô thị trường thương mại điện tử B2C của Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng trên 25% so với năm trước và chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước. Với kết quả này, Việt Nam hiện nằm trong nhóm ba thị trường thương mại điện tử lớn nhất ASEAN, sau Indonesia và Philippines.

Đối với thương mại điện tử xuyên biên giới, bà Nguyễn Thúy Anh cho biết, xuất khẩu trực tuyến của Việt Nam năm 2025 được dự báo tăng khoảng 18%, trong khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trực tuyến ước tăng gần 10%, từ 4,1 tỷ USD lên khoảng 4,45 tỷ USD.

“Những con số này cho thấy thương mại điện tử xuyên biên giới đang trở thành kênh thương mại quan trọng, đóng góp ngày càng lớn vào hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam, đặc biệt khi doanh nghiệp chủ động tiếp cận thị trường quốc tế thông qua nền tảng số”, bà Nguyễn Thúy Anh nhận định.

Người bán hàng nước ngoài phải chịu trách nhiệm như người bán trong nước

Phân tích tác động của Luật Thương mại điện tử đối với hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới, bà Nguyễn Thúy Anh cho biết luật lần này lần đầu tiên dành một chương riêng quy định về thương mại điện tử có yếu tố nước ngoài.

Theo đó, việc xác định nền tảng thương mại điện tử có hoạt động tại Việt Nam không chỉ dựa vào vị trí máy chủ như trước đây, mà căn cứ vào mức độ tham gia thị trường và tác động tới người tiêu dùng Việt Nam, thông qua các dấu hiệu như sử dụng giao diện tiếng Việt, tên miền “.vn” hoặc đạt doanh số giao dịch nhất định.

Bên cạnh đó, các nền tảng thương mại điện tử nước ngoài khi hoạt động tại Việt Nam phải đăng ký với cơ quan quản lý. Tùy theo mô hình hoạt động, nền tảng có thể phải thành lập pháp nhân tại Việt Nam hoặc ủy quyền cho đại diện hợp pháp; trường hợp không thuộc diện thành lập pháp nhân theo cam kết quốc tế, nền tảng phải thực hiện ký quỹ tại ngân hàng Việt Nam và tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ tài chính.

Luật cũng tăng cường trách nhiệm của nền tảng đối với người bán nước ngoài. “Các nền tảng phải thực hiện trách nhiệm tương đương nền tảng trong nước, có đại diện tiếp nhận và giải quyết tranh chấp, khiếu nại của người tiêu dùng Việt Nam; người bán nước ngoài phải tuân thủ trách nhiệm như người bán trong nước”, bà Nguyễn Thúy Anh cho biết.

Ngoài ra, luật yêu cầu xác thực danh tính người bán, kiểm soát hàng hóa xuyên biên giới nhằm ngăn chặn hàng giả, hàng lậu và vi phạm sở hữu trí tuệ; quy định minh bạch dữ liệu với yêu cầu lưu trữ dữ liệu hàng hóa tối thiểu một năm, dữ liệu hợp đồng tối thiểu ba năm, đồng thời kết nối dữ liệu với hệ thống quản lý thương mại điện tử quốc gia.

Đối với các mô hình mới như livestream bán hàng và tiếp thị liên kết, luật yêu cầu xác thực người bán, lưu trữ dữ liệu âm thanh, hình ảnh tối thiểu một năm và cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan quản lý; trường hợp vi phạm có thể bị yêu cầu gỡ bỏ.

Trên cơ sở đó, bà Nguyễn Thúy Anh khuyến nghị trong ngắn hạn, doanh nghiệp cần rà soát mô hình hoạt động, hoàn tất đăng ký pháp lý hoặc ký quỹ, chuẩn hóa quy trình xác thực và giải quyết khiếu nại, xây dựng quy chế livestream, hoàn thiện logistics, lưu trữ dữ liệu và hóa đơn điện tử.

Trong dài hạn, giai đoạn 2026-2030, doanh nghiệp cần đầu tư công nghệ phát hiện vi phạm, tối ưu logistics xuyên biên giới, tham gia các chương trình hỗ trợ của cơ quan quản lý và tuân thủ các tiêu chí phát triển bền vững như đóng gói thân thiện, giảm phát thải.

“Luật Thương mại điện tử được xây dựng với tinh thần vừa quản lý, vừa thúc đẩy phát triển, nhằm chuẩn hóa hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới, bảo vệ người tiêu dùng và tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển bền vững”, bà Nguyễn Thúy Anh khẳng định.

Diễn đàn Thương mại điện tử xuyên biên giới 2025 cho thấy, trong bối cảnh xuất khẩu ngày càng dịch chuyển mạnh lên môi trường số, Luật Thương mại điện tử được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng pháp lý quan trọng, giúp thị trường vận hành minh bạch, công bằng và bền vững hơn. Việc chủ động nắm bắt, tuân thủ và thích ứng sớm với các quy định mới không chỉ là yêu cầu bắt buộc, mà còn mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, khai thác hiệu quả kênh xuất khẩu trực tuyến và vươn sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.