Mã số vùng trồng mở đường xuất khẩu nông sản Đồng bằng sông Cửu Long

Từ “giấy thông hành” đến yêu cầu bắt buộc

Những năm gần đây, cùng với xu hướng hội nhập sâu rộng, các thị trường nhập khẩu lớn như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia hay EU liên tục siết chặt quy định về truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm đối với nông sản nhập khẩu. Trong bối cảnh đó, mã số vùng trồng không còn là tiêu chí khuyến khích mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để nông sản Việt Nam bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến hết tháng 5/2026, cả nước đã có 9.546 mã số vùng trồng và 1.525 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu các loại trái cây tươi như thanh long, xoài, sầu riêng, vú sữa, chuối, bưởi, chanh leo, nhãn, vải, ớt… sang nhiều thị trường lớn trên thế giới.

Riêng đối với ngành hàng sầu riêng, mặt hàng đang mang về kim ngạch xuất khẩu tỷ USD cho Việt Nam, hiện có hàng trăm vùng trồng và cơ sở đóng gói đang chờ Tổng cục Hải quan Trung Quốc phê duyệt. 

Theo ngành nông nghiệp, hệ thống quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói hiện được triển khai theo cơ chế phối hợp từ Trung ương đến địa phương. Bộ Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm xây dựng chính sách, đàm phán với thị trường nhập khẩu; địa phương trực tiếp tổ chức thực hiện, còn phía nước nhập khẩu sẽ phê duyệt và giám sát điều kiện sản xuất.

Ngay cả sau khi được cấp mã số, các vùng trồng vẫn phải duy trì quy trình sản xuất nghiêm ngặt và chịu kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất. Nếu phát hiện vi phạm, nước nhập khẩu có thể cảnh báo, tạm dừng hoặc thu hồi mã số đã cấp.

Đồng bằng sông Cửu Long tăng tốc xây dựng vùng trồng chuẩn hóa

Tại TP. Cần Thơ, công tác xây dựng và quản lý mã số vùng trồng đang được đẩy mạnh nhằm nâng cao giá trị nông sản xuất khẩu. Hiện thành phố đã được cấp 657 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 11.012ha của 9.412 hộ nông dân. Các loại cây trồng chủ lực gồm nhãn, sầu riêng, vú sữa, xoài, bưởi, mít… phục vụ xuất khẩu sang Hoa Kỳ, Australia, Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan và EU.

Bên cạnh đó, thành phố có 45 mã số cơ sở đóng gói được cấp cho 17 doanh nghiệp tại 14 xã, phường. Trong đó, nhiều cơ sở đóng gói đủ điều kiện xuất khẩu vào các thị trường khó tính như Hoa Kỳ, New Zealand, EU và Anh.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Cần Thơ cho biết, việc xây dựng mã số vùng trồng không chỉ giúp nâng cao khả năng xuất khẩu mà còn góp phần thay đổi tập quán sản xuất của nông dân theo hướng chuyên nghiệp, an toàn và bền vững hơn.

Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Giang, quá trình triển khai vẫn gặp không ít khó khăn do hệ thống dữ liệu quốc gia về mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói chưa đồng bộ sau sáp nhập địa giới hành chính. Cùng với đó, năng lực phòng kiểm nghiệm và nguồn nhân lực phục vụ công tác quản lý còn hạn chế, chưa đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường xuất khẩu.

“Thời gian tới, ngành nông nghiệp thành phố sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật và quản lý chặt chẽ các mã số đã cấp; tích cực tuyên truyền, giám sát việc thực hiện các quy định của nước nhập khẩu nhằm nâng cao ý thức tuân thủ của người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, đẩy mạnh tập huấn cho hợp tác xã, doanh nghiệp và nông dân thực hiện đúng quy trình thiết lập, duy trì mã số vùng trồng theo quy định”, bà Nguyễn Thị Giang cho biết.

Tại xã Tân Thới, TP. Cần Thơ, ông Bảy Vịnh, nông dân có hơn 4.000m² trồng sầu riêng cho rằng, việc sản xuất theo quy trình VietGAP và áp dụng biện pháp sinh học giúp giảm chi phí, nâng cao chất lượng trái và thuận lợi hơn trong xây dựng mã số vùng trồng.

“Nếu chăm sóc đúng kỹ thuật, biết xử lý sâu bệnh sinh học và thụ phấn đúng cách thì năng suất rất ổn định. Khi tham gia vùng trồng có mã số, đầu ra cũng thuận lợi hơn vì doanh nghiệp dễ liên kết thu mua xuất khẩu”, ông Bảy Vịnh chia sẻ.

Không riêng Cần Thơ, tỉnh Vĩnh Long cũng đang xem mã số vùng trồng là “chìa khóa” nâng giá trị nông sản địa phương. Hiện toàn tỉnh có hơn 223.000ha cây lâu năm, trong đó trên 21.700ha đã được cấp mã số vùng trồng và hơn 30.700ha đạt chứng nhận hữu cơ.

Đến nay, tỉnh Vĩnh Long đã được cấp hơn 1.000 mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, phục vụ xuất khẩu nhiều mặt hàng như sầu riêng, dừa, bưởi, chôm chôm, nhãn và khoai lang sang các thị trường lớn.

Việc đẩy mạnh xây dựng mã số vùng trồng không chỉ giúp nông sản Đồng bằng sông Cửu Long đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu mà còn tạo nền tảng hình thành vùng nguyên liệu tập trung, nâng cao năng lực cạnh tranh và hướng đến nền nông nghiệp minh bạch, hiện đại.

Trong bối cảnh thương mại nông sản toàn cầu ngày càng cạnh tranh, mã số vùng trồng đang trở thành chìa khóa để Đồng bằng sông Cửu Long xây dựng chuỗi sản xuất minh bạch, nâng chất lượng và giữ vững thị trường xuất khẩu lâu dài.