Gỡ nút thắt dữ liệu: "Chìa khóa" để ngân hàng số bứt phá

Ngân hàng số đối mặt nhiều thách thức

Chuyển đổi số đang trở thành cuộc đua chiến lược của hệ thống ngân hàng Việt Nam với sự tham gia mạnh mẽ từ cả khối ngân hàng nhà nước và cổ phần. Dù đạt kết quả bước đầu trong số hóa quy trình, dịch vụ, quá trình xây dựng mô hình ngân hàng số vẫn đối mặt nhiều thách thức, từ hạ tầng công nghệ, chất lượng nhân lực đến hạn chế trong chia sẻ dữ liệu và năng lực bảo mật, làm chậm quá trình kết nối giữa ngân hàng và doanh nghiệp.

Phát biểu tại tọa đàm “Ngân hàng đồng hành cùng doanh nghiệp: Từ cấp vốn đến kiến tạo tăng trưởng”, PGS.TS Đặng Ngọc Đức, Viện trưởng Viện Công nghệ Tài chính, Trường Đại học Đại Nam cho biết, chuyển đổi số mang lại lợi ích rõ rệt và các ngân hàng thương mại Việt Nam đã đạt một số kết quả tích cực trong quá trình triển khai. 

Tuy nhiên, theo ông Đức, hành trình hướng tới mô hình ngân hàng số vẫn đối mặt nhiều thách thức, tập trung ở ba điểm nghẽn chính gồm công nghệ, nguồn nhân lực và hành lang pháp lý. Đáng chú ý, sự thiếu đồng bộ về chính sách và tiêu chuẩn kỹ thuật đang trở thành rào cản lớn đối với quá trình bứt phá của ngành ngân hàng.

Dưới góc độ chuyên gia an ninh mạng và bảo mật dữ liệu, chia sẻ tại tọa đàm “Ngân hàng đồng hành cùng doanh nghiệp: Từ cấp vốn đến kiến tạo tăng trưởng”, ông Trần Quốc Chính, Phó Chủ tịch Tập đoàn CMC, Tổng giám đốc CMC Cyber Security cho rằng, dù công nghệ đóng vai trò nền tảng trong chuyển đổi số ngân hàng, đây chưa phải rào cản lớn nhất. 

Theo ông Chính, ba vấn đề cốt lõi đang cản trở quá trình phát triển ngân hàng số gồm thiếu niềm tin trong chia sẻ dữ liệu, chuẩn hóa API chưa đồng bộ và năng lực bảo mật chưa theo kịp tốc độ phát triển.

Gỡ ‘nút thắt’ kết nối ngân hàng số

Trước những rào cản, “điểm nghẽn” nêu trên, thực tế đặt ra yêu cầu cấp bách về khả năng tương thích của các chủ thể tham gia, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp. “Điều kiện tiên quyết là doanh nghiệp phải tổ chức dữ liệu có cấu trúc và sẵn sàng minh bạch hóa thông tin, bởi đây là nền tảng vận hành cốt lõi của ngân hàng số”, ông PGS.TS Đặng Ngọc Đức nhấn mạnh.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần chú trọng nâng cao năng lực công nghệ để đảm bảo khả năng tích hợp trực tiếp với các API của ngân hàng thay vì duy trì các phương thức thủ công truyền thống. 

Một yếu tố quan trọng khác là ý thức bảo mật, khi ngân hàng chỉ sẵn sàng cung cấp dịch vụ ở mức độ chuyên sâu nếu đối tác đảm bảo được an toàn thông tin trong hệ sinh thái.

Viện trưởng Viện Công nghệ Tài chính nhấn mạnh, tư duy hợp tác dựa trên nền tảng minh bạch và tin cậy chính là "chìa khóa". 

Khi thiết lập được nền tảng này, ngay cả những doanh nghiệp quy mô nhỏ vẫn có thể tận dụng tối đa các giá trị gia tăng từ hệ sinh thái ngân hàng số để phục vụ mục tiêu tăng trưởng.

Về góc độ nội lực doanh nghiệp, ông Trần Quốc Chính cho rằng sự phát triển của hệ sinh thái ngân hàng số vừa phụ thuộc vào nỗ lực của ngân hàng và doanh nghiệp, vừa đòi hỏi vai trò dẫn dắt mạnh mẽ từ cơ quan quản lý. 

Theo lãnh đạo CMC Cyber Security, cần sớm hoàn thiện khung pháp lý về chia sẻ dữ liệu, trong đó làm rõ quyền sở hữu, phạm vi sử dụng và trách nhiệm pháp lý của các bên khi xảy ra sự cố rò rỉ thông tin. Đây được xem là điều kiện quan trọng để tháo gỡ tâm lý e ngại và thúc đẩy niềm tin trong kết nối dữ liệu.

“Cần xây dựng bộ tiêu chuẩn kết nối Open API thống nhất, tạo điều kiện để doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm SMEs, tham gia đồng bộ vào hệ sinh thái tài chính số thay vì phải thích ứng với nhiều chuẩn kết nối riêng lẻ giữa các ngân hàng”, ông Chính kiến nghị .

Ngoài ra, cơ chế quản lý rủi ro bên thứ ba cũng cần được quy định rõ hơn thông qua đánh giá an toàn thông tin định kỳ và giám sát liên tục nhằm phát hiện sớm nguy cơ tấn công dữ liệu. Theo ông, việc triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cũng là bước đi cần thiết trước khi mở rộng trên diện rộng.

Ở góc độ bảo mật, ông Chính nhấn mạnh an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu phải trở thành yêu cầu bắt buộc trong phát triển ngân hàng số, với việc chuẩn hóa tiêu chuẩn an toàn thông tin và áp dụng nguyên tắc bảo mật ngay từ gốc, tích hợp các tiêu chuẩn an toàn thông tin ngay từ giai đoạn thiết kế và xây dựng hệ thống.

“Dù thừa nhận doanh nghiệp nhỏ thường e ngại chi phí đầu tư công nghệ, tôi cho rằng đây là khoản đầu tư mang lại lợi ích dài hạn. Khi dữ liệu được minh bạch hóa, ngân hàng có cơ sở đánh giá chính xác dòng tiền và năng lực tài chính, qua đó mở rộng cơ hội tiếp cận vốn và từng bước giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm truyền thống”, ông nhấn mạnh.

Ông Trần Quốc Chính đề xuất 5 giải pháp trọng tâm gồm: Hoàn thiện pháp lý để minh định quyền sở hữu và trách nhiệm dữ liệu; thống nhất chuẩn Open API giúp doanh nghiệp kết nối đồng bộ; thắt chặt quản trị rủi ro bên thứ ba; triển khai cơ chế Sandbox thử nghiệm an toàn và đặc biệt là ưu tiên bảo mật từ gốc với nguyên tắc bảo mật ngay từ gốc (Security by Design). Đây là những mắt xích cốt lõi giúp hóa giải tâm lý e ngại, tạo nền tảng tin cậy để khơi thông dòng chảy tài chính số.