Nông nghiệp xanh khát vốn: Cần cơ chế tín dụng linh hoạt hơn

Ngày 22/5/2026 tại Hà Nội, Diễn đàn “Khơi thông dòng vốn cho nông nghiệp: Giải pháp tín dụng an toàn và bền vững cho doanh nghiệp và nông dân” đã thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà quản lý, tổ chức tín dụng và cộng đồng doanh nghiệp. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh ngành nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ, hướng tới mô hình phát triển xanh, hiện đại và bền vững.

Hợp tác xã, nông dân gặp nhiều khó khăn tiếp cận dòng vốn

Phát biểu tại diễn đàn, ông Hồ Xuân Hùng - Chủ tịch Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam nhấn mạnh: "Trong bối cảnh kinh tế thế giới diễn biến phức tạp, cạnh tranh thương mại gia tăng, biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, ngành nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải tái cơ cấu mạnh mẽ theo hướng hiện đại, sinh thái, tuần hoàn và bền vững". Nhận định này phản ánh rõ áp lực chuyển đổi mà ngành nông nghiệp đang đối mặt, không chỉ từ bên ngoài mà còn từ chính những hạn chế nội tại.

Đặc biệt, trong lĩnh vực nông nghiệp xanh, nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn hay ứng dụng công nghệ cao, thời gian đầu tư thường dài, khả năng thu hồi vốn chậm trong khi nhu cầu vốn rất lớn. Bên cạnh khó khăn về tiếp cận vốn trong nước, hiện nay các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Việt Nam còn đang đối mặt với nhiều rủi ro trong giao dịch quốc tế. “Thực tế nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân gặp không ít khó khăn trong tiếp cận tín dụng do thiếu tài sản bảo đảm, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, năng lực quản trị tài chính còn hạn chế, rủi ro thiên tai, dịch bệnh cao, chi phí đầu vào tăng mạnh và đầu ra thị trường thiếu ổn định”, ông Hùng chỉ ra.

Chia sẻ thêm, TS. Nguyễn Trí Ngọc, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam nêu, đây là khó khăn lớn nhất hiện nay. Phần lớn nông dân, hộ sản xuất nhỏ, hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp quy mô vừa và nhỏ không có đủ tài sản thế chấp hợp lệ để vay vốn. Nhiều doanh nghiệp thuê đất của nông dân hoặc thuê đất ngắn hạn nên không đủ điều kiện pháp lý để thế chấp vay vốn trung và dài hạn.

Mặc dù đã có cải cách, nhưng thực tế nhiều hộ nông dân phản ánh thủ tục vay vốn còn nhiều giấy tờ, thời gian thẩm định kéo dài, chi phí tiếp cận vốn cao. Đối với các chương trình tín dụng ưu đãi, nhiều người dân chưa tiếp cận đầy đủ thông tin; một số tiêu chí khó đáp ứng, nhất là yêu cầu về phương án sản xuất, chứng minh hiệu quả đầu tư, hồ sơ đất đai và tài sản.

Ông Ngọc nhấn mạnh, nông nghiệp là lĩnh vực rủi ro cao nhưng biên lợi nhuận thấp. Trong khi nhiều doanh nghiệp và hộ sản xuất phải vay thương mại với lãi suất ở mức khá cao so với sức chịu đựng của ngành. Khi thị trường biến động, giá nông sản giảm, thiên tai, dịch bệnh xảy ra hoặc xuất khẩu gặp khó khăn thì khả năng trả nợ của người vay bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

“Khơi thông dòng vốn cho nông nghiệp không chỉ là vấn đề tín dụng mà còn là bài toán thể chế, niềm tin và hệ sinh thái phát triển. Nếu không tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn về vốn, nông nghiệp Việt Nam sẽ khó nâng cao năng lực cạnh tranh, khó chuyển đổi sang mô hình xanh, hiện đại và bền vững”, ông Ngọc lo ngại.

Ra mắt chương trình xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp nông nghiệp

Để khơi thông dòng vốn một cách an toàn và bền vững, bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Chủ tịch Hội đồng quản lý Viện Kinh tế và Pháp luật Quốc tế (IIEL), Phó Chủ tịch Mạng lưới Doanh nghiệp Nông nghiệp Việt Nam (VINGA), cho rằng cần nội địa hóa “Hộ chiếu ESG” nhằm chuẩn hóa và đơn giản hóa quy trình phê duyệt tín dụng xanh.

Theo bà Hiền, Việt Nam cần xây dựng bộ chỉ số đánh giá thực hành ESG riêng cho ngành nông nghiệp, tiệm cận tiêu chuẩn phân loại xanh quốc tế nhưng đủ tinh gọn để hợp tác xã và nông dân quy mô lớn có thể áp dụng. Các chỉ số nên được lượng hóa bằng tiêu chí kỹ thuật cụ thể như lượng nước tiết kiệm hay tỷ lệ giảm phát thải CO₂. Đây sẽ là cơ sở để các ngân hàng triển khai gói tín dụng xanh với lãi suất ưu đãi, giảm áp lực chứng minh tài sản thế chấp hữu hình cho người vay.

Bà Nguyễn Thị Thu Hiền cũng cho biết, nguồn vốn tài chính toàn cầu dành cho các dự án xanh hiện rất dồi dào và sẵn sàng đầu tư vào khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, các quỹ quốc tế đòi hỏi mức độ minh bạch cao về tác động môi trường và xã hội thông qua dữ liệu thực tế.

Do đó, doanh nghiệp nông nghiệp cần chủ động ứng dụng công nghệ số, xây dựng báo cáo phát triển bền vững minh bạch để thu hút nguồn vốn đầu tư xanh và tài trợ quốc tế, giảm phụ thuộc vào tín dụng truyền thống.

Trong khuôn khổ Diễn đàn, Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam đã tổ chức lễ khởi động chương trình khảo sát, xếp hạng và công bố tín nhiệm doanh nhân, doanh nghiệp của ngành nông nghiệp Việt Nam (VARI) và ra mắt Cổng thông tin điện tử www.vari.org.vn.

Chương trình nhằm nghiên cứu, khảo sát, đánh giá mức độ tín nhiệm đối với doanh nghiệp, doanh nhân trong lĩnh vực nông nghiệp một cách khoa học, khách quan và minh bạch. Qua đó giúp người tiêu dùng nói chung, bà con nông dân và các chủ thể kinh tế nói riêng có thể nhận diện những doanh nghiệp, doanh nhân chân chính, có trách nhiệm và đáng tin cậy để ưu tiên hợp tác, phát triển.

Theo các chuyên gia, bên cạnh hoàn thiện chính sách tín dụng, phát triển tín dụng xanh hay cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước - ngân hàng - doanh nghiệp, việc nâng cao tính minh bạch và uy tín của doanh nghiệp sẽ ngày càng trở thành điều kiện quan trọng để tiếp cận vốn trong tương lai. Các đại biểu kiến nghị cần đẩy mạnh tín dụng xanh, đơn giản hóa thủ tục vay vốn, mở rộng cơ chế bảo lãnh tín dụng và xây dựng hệ sinh thái tài chính đồng bộ cho nông nghiệp gồm tín dụng ngân hàng, bảo hiểm nông nghiệp, quỹ đầu tư và tài chính số.

Sự ra đời của Vietnam Agriculture Reputation Index (VARI) cùng cổng thông tin điện tử của chương trình www.vari.org.vn được kỳ vọng không chỉ tạo thêm kênh truyền thông, quảng bá cho cộng đồng doanh nghiệp nông nghiệp mà còn góp phần hình thành môi trường hợp tác minh bạch, bình đẳng, nâng cao uy tín của doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.