Giải pháp nào đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 6-6,5% năm 2024?

Nền kinh tế còn tiềm ẩn nhiều rủi ro

Theo Báo cáo Thường niên Kinh tế Việt Nam 2024, nửa đầu năm 2024, tăng trưởng GDP của Việt Nam phục hồi khá, quý I đạt 5,66% so với cùng kỳ năm 2023, dự báo quý II/2024 đạt 6% và 6 tháng đầu năm ước đạt 5,8%.

Nhận định về bức tranh tổng quan kinh tế thế giới năm trong năm 2024, TS Nguyễn Thị Vũ Hà, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội (nhóm tác giả báo cáo), cho biết, năm 2024, kinh tế toàn cầu đang dần ổn định nhưng ẩn chứa nhiều rủi ro về chính trị, kinh tế và công nghệ... Phân mảnh địa kinh tế ngày càng rõ nét. Chuỗi cung ứng toàn cầu đối mặt với nhiều thách thức.

Lạm phát nửa đầu năm 2024 tiếp tục giảm nhưng chậm hơn so với dự báo và vẫn tồn tại các áp lực gia tăng trở lại. Ngoài ra là những rủi ro kinh tế, chính trị, chính sách, biến đổi khí hậu… Tăng trưởng năng suất lao động chậm kìm hãm sự phục hồi kinh tế toàn cầu…

Nửa đầu năm 2024, tăng trưởng GDP của Việt Nam phục hồi khá, quý I đạt 5,66% so với cùng kỳ năm 2023, dự báo quý II/2024 đạt 6% và 6 tháng đầu năm ước đạt 5,8%. Ảnh minh hoạ

Theo TS. Nguyễn Thị Vũ Hà, chính những bất ổn của kinh tế toàn cầu đã tác động ảnh hưởng tới Việt Nam cả về cơ hội và thách thức.

Về cơ hội, đó là Việt Nam có thể đẩy mạnh xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ nhờ sự phục hồi kinh tế toàn cầu, đặc biệt ở các thị trường lớn như Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc và ASEAN. Thu hút thêm FDI và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cùng với đó là cơ hội phát triển năng lượng tái tạo và công nghệ, các dự án xanh, AI, xe điện... do lĩnh vực ưu tiên thu hút đầu tư của Việt Nam phù hợp với xu hướng đầu tư quốc tế. Thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao do thị trường lao động toàn cầu phục hồi và cơ hội việc làm mới khi công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng phát triển cũng là cơ hội cho Việt Nam.

Bên cạnh cơ hội, TS Vũ Hà chỉ rõ thách thức cũng không nhỏ đối với nền kinh tế. Đó là áp lực lạm phát toàn cầu và xu hướng tăng lãi suất có thể tác động đến chính sách tiền tệ trong nước và gia tăng chi phí vay nợ. Bất ổn địa chính trị, xu hướng phân mảnh tiềm ẩn nhiều thách thức cho hoạt động thương mại và đầu tư, giảm cơ hội hợp tác và chia sẻ công nghệ giữa các quốc gia.

Cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt, đặc biệt khi Chỉ số tín nhiệm FDI toàn cầu của Việt Nam bị tụt hạng trong năm 2024 và thị trường Việt Nam chưa đủ sức hấp dẫn để thu hút đầu tư công nghệ cao.

Việc thiếu hụt lao động có kỹ năng, đặc biệt trong các lĩnh vực thiết yếu và công nghệ khiến Việt Nam gặp nhiều khó khăn trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế...

Bên cạnh đó, dự báo kinh tế Việt Nam 6 tháng cuối năm 2024 dù vẫn khó khăn. Dựa trên phân tích dữ liệu quá khứ và mô hình lập trình tài chính, VEPR đã dự báo 2 kịch bản tăng trưởng trong năm 2024.

Cụ thể, theo kịch bản cơ sở, tăng trưởng GDP 2024 ở mức 5,85%, lạm phát ở mức 4,5%, VND bình quân năm mất giá ở mức 5-6%, giải ngân đầu tư công đạt mục tiêu đề ra, đầu tư nước ngoài không có biến động bất thường trong nửa cuối năm.

Tuy nhiên, kịch bản này đạt được với một số giả định đạt mục tiêu cán cân thanh toán thặng dư tối thiểu 21 tỷ USD, đầu tư khu vực tư nhân tăng 12% so với năm 2023 và tiêu dùng khu vực tư nhân tăng 4,2% so với năm 2023.

Theo kịch bản điều chỉnh chính sách, tăng trưởng GDP năm 2024 ở mức 6,01% với điều kiện có chính sách giảm chênh lệch lãi suất VND trong nước và các ngoại tệ mạnh trên thị trường quốc tế, giảm chênh lệch lãi suất huy động giữa VND và USD, tăng cấu phần xuất khẩu ròng đạt mức 24 tỷ USD, tăng trưởng đầu tư công và tư tốt hơn nhờ cải thiện môi trường đầu tư, kiểm soát tốt lạm phát ở mức 5%.

Giải pháp đạt mục tiêu tăng trưởng

Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 6 - 6,5% năm 2024, PGS-TS. Nguyễn Anh Thu, Phó hiệu trưởng Trường đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, cần tiếp tục ưu tiên trọng tâm công cụ tài chính của chính sách tài khóa thúc đẩy tổng cầu; tăng cường giải ngân đầu tư công đảm bảo đúng tiến độ và tập trung, đặc biệt là các dự án cơ sở hạ tầng quan trọng.

“Do động lực tiêu dùng nội địa còn yếu, cần tiếp tục giảm thuế giá trị gia tăng trong năm 2024, cân nhắc mở rộng thêm đối tượng áp dụng”, bà Thu khuyến nghị.

Cũng theo các chuyên gia VPER, cần đảm bảo hài hòa, hiệu quả trong mục tiêu tăng trưởng tín dụng hỗ trợ sản xuất - kinh doanh cho doanh nghiệp nói riêng, thúc đẩy tiêu dùng và phục hồi tăng trưởng nói chung. Thúc đẩy đa dạng hóa các kênh dẫn vốn và đầu tư ngoài tín dụng ngân hàng, nâng cao hiệu quả và tính minh bạch thị trường cổ phiếu, trái phiếu, các kênh dẫn vốn khác gắn với tín dụng xanh, chuyển dịch năng lượng công bằng, cho thuê tài chính...

Bên cạnh đó, về trung và dài hạn, cần hoàn thiện chiến lược chuyển đổi số quốc gia, thúc đẩy các yếu tố tạo giá trị gia tăng thực của kinh tế số, như công nghệ phần mềm, kinh doanh nền tảng, thương mại điện tử, để tạo ra động lực đổi mới sáng tạo.

Đối với các giải pháp kích thích đầu tư, PGS-TS. Nguyễn Anh Thu lưu ý, cần tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng tín dụng vào lĩnh vực ưu tiên, tập trung tháo gỡ các khó khăn trên thị trường bất động sản, gói tín dụng nhà ở xã hội và phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Đồng thời, tiếp tục tăng cường cải cách hành chính, như các giao dịch dân sự, thủ tục đầu tư, phòng cháy chữa cháy...; cải thiện môi trường kinh doanh...

Để hỗ trợ doanh nghiệp, PGS.TS Nguyễn Anh Thu nhấn mạnh việc ưu tiên các chính sách và cải cách nhằm tháo gỡ khó khăn, giảm gánh nặng cho các doanh nghiệp, tạo dựng niềm tin vào môi trường đầu tư để khuyến khích doanh nghiệp quay lại thị trường và mở rộng quy mô.

Các chính sách hỗ trợ đặc biệt cho các doanh nghiệp cần cụ thể và khả thi (chính sách hỗ trợ xuất khẩu khá thành công). Về lâu về dài, cần các chính sách tổng thể nhằm nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh của ngành, doanh nghiệp.