Áp lực đáo hạn trái phiếu doanh nghiệp tăng mạnh cuối năm 2025

Theo phân tích của FiinGroup, thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong tháng 9/2025 vẫn duy trì xu hướng thu hẹp, với dư nợ toàn thị trường đạt gần 1,33 triệu tỷ đồng, giảm nhẹ 0,02% so với tháng trước. Mức giảm này nhỏ hơn đáng kể so với tháng 8 (giảm 1,5%), cho thấy tốc độ thu hẹp đã chậm lại, dù nguồn cung phát hành mới vẫn chưa đủ bù đắp lượng đáo hạn và mua lại.

Trái phiếu riêng lẻ chiếm áp đảo

Tính đến cuối tháng 9, trái phiếu riêng lẻ tiếp tục chiếm ưu thế với dư nợ gần 1,2 triệu tỷ đồng, tương đương 87,5% tổng dư nợ, gần như không đổi so với tháng trước. Ngược lại, trái phiếu công chúng giảm nhẹ 1%, còn 166,5 nghìn tỷ đồng, chủ yếu do sụt giảm phát hành mới và việc tất toán trước hạn của một số tổ chức, đặc biệt là ngân hàng.

Trong tháng 9, tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp đạt 56,4 nghìn tỷ đồng, giảm 6,6% so với tháng 8, nhưng tăng nhẹ 0,3% so với cùng kỳ năm 2024. Đáng chú ý, 99% lượng phát hành là trái phiếu riêng lẻ, trong khi kênh công chúng chỉ đạt 499 tỷ đồng, giảm sâu 92% so với tháng trước và 66% so với cùng kỳ năm ngoái.

Sự sụt giảm này được cho là xuất phát từ tác động của Nghị định 245/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 11/9/2025), quy định chặt chẽ hơn về niêm yết, công bố thông tin và xếp hạng tín nhiệm, khiến doanh nghiệp phát hành công chúng thận trọng hơn.

Tháng 9/2025, ngân hàng tiếp tục là nhóm phát hành lớn nhất, với 40,7 nghìn tỷ đồng trái phiếu, tăng 19,7% so với tháng trước, và toàn bộ đều phát hành riêng lẻ. Đây là tháng thứ ba liên tiếp không có phát hành công chúng hiện tượng hiếm thấy trong ngành.

Tính chung 9 tháng, ngành ngân hàng phát hành 313,2 nghìn tỷ đồng, tăng 38% so với cùng kỳ 2024, phản ánh nhu cầu huy động vốn lớn để đảm bảo thanh khoản trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng cao hơn huy động.

Ngược lại, nhóm phi ngân hàng đặc biệt là bất động sản suy giảm mạnh, khi tổng giá trị phát hành trong tháng 9 chỉ đạt 15,7 nghìn tỷ đồng, giảm 40,5% so với tháng 8.

Áp lực vốn gia tăng đối với doanh nghiệp bất động sản

Lãi suất phát hành bình quân của ngân hàng trong tháng 9 nhích nhẹ lên 6,1%/năm, phản ánh chi phí vốn tăng khi tín dụng mở rộng. Trong khi đó, lãi suất phát hành của doanh nghiệp bất động sản giảm còn 10%/năm, so với 10,6% của tháng trước.

Hoạt động mua lại trước hạn vẫn sôi động. Trong tháng 9, các ngân hàng mua lại gần 35 nghìn tỷ đồng trái phiếu, tăng 31% so với tháng 8 và 49% so với cùng kỳ năm trước, tương đương 86% giá trị phát hành mới trong tháng. Lũy kế 9 tháng, toàn thị trường mua lại 238,9 nghìn tỷ đồng, tăng 32% so với 2024, trong đó ngân hàng chiếm 158,5 nghìn tỷ đồng, tăng 37%.

Ngược lại, doanh nghiệp phi ngân hàng chỉ mua lại 4,8 nghìn tỷ đồng trong tháng 9, giảm 39% so với tháng trước. Tuy nhiên, lũy kế 9 tháng, nhóm này vẫn mua lại hơn 47,6 nghìn tỷ đồng, tăng 57% so với cùng kỳ.

Theo FiinPro-X, đến ngày 16/10, các tổ chức phát hành đã thanh toán 182,4 nghìn tỷ đồng gốc và lãi, tương đương 71,6% tổng nghĩa vụ cả năm. Dự báo, lượng thanh toán trong tháng 10 và 11 sẽ lần lượt đạt 16 nghìn tỷ và 14,7 nghìn tỷ đồng, trước khi tăng mạnh lên 45 nghìn tỷ đồng trong tháng 12.

Áp lực đáo hạn cuối năm được dự báo sẽ tăng cao, nhất là với doanh nghiệp bất động sản, khi riêng tháng 12 có khoảng 9,4 nghìn tỷ đồng trái phiếu đến hạn.

Trên thị trường thứ cấp, thanh khoản được cải thiện mạnh. Giá trị giao dịch tháng 9 đạt 164,4 nghìn tỷ đồng, tương đương 8,2 nghìn tỷ đồng/ngày, tăng 41,7% so với tháng 8 và 76% so với cùng kỳ 2024. Trong đó, trái phiếu bất động sản chiếm 44% tổng giao dịch, cho thấy sự quan tâm trở lại của nhà đầu tư tổ chức khi lợi suất hấp dẫn và khung pháp lý ngày càng rõ ràng hơn.

Dù thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã có tín hiệu phục hồi nhẹ, nhưng áp lực thanh khoản và khả năng trả nợ vẫn là rủi ro trọng yếu, đặc biệt đối với doanh nghiệp bất động sản. Giai đoạn cuối năm 2025 và nửa đầu 2026 sẽ là cao điểm đáo hạn trái phiếu, đòi hỏi các doanh nghiệp phải chủ động tái cơ cấu nguồn vốn và dòng tiền để giảm rủi ro mất cân đối tài chính.