Ẩm thực Tết: Khát vọng về một năm mới tốt lành

Ẩm thực Tết cổ truyền Việt Nam mang đậm nét văn hóa dân tộc, là biểu tượng của sự đoàn viên và khát vọng về một năm mới tốt lành.
Văn hóa ẩm thực - Điểm nhấn để tích cực thu hút du kháchNét ẩm thực “biến tấu” trong những món ăn mùa đông Hà NộiHương vị ô mai: Nét ẩm thực đặc trưng của Hà Thành

Biểu tượng của đoàn viên

Ẩm thực là một trong những nét văn hoá riêng có dân tộc, đặc biệt ẩm thực ngày Tết cổ truyền luôn mang những giá trị to lớn, không chỉ là biểu tượng của đoàn viên mà còn thể hiện lòng biết ơn tổ tiên, phản ánh triết lý nhân sinh của người Việt qua từng món ăn, qua từng cách bày biện trong từng mâm cỗ Tết.

Mâm cỗ Tết mang ý nghĩa sâu sắc, không chỉ là biểu tượng của đoàn viên mà còn thể hiện lòng biết ơn tổ tiên
Mâm cỗ Tết mang ý nghĩa sâu sắc, không chỉ là biểu tượng của đoàn viên mà còn thể hiện lòng biết ơn tổ tiên. Ảnh: TITC

Do văn hoá của từng vùng miền, ẩm thực Tết hay mâm cỗ Tết mỗi nơi có hương vị, cách thức chế biến và trình bày món ăn độc đáo riêng, nhưng không thể thiếu những món ăn truyền thống như bánh chưng, bánh tét, giò, canh măng miến, dưa hành cá chép hoặc cá trắm kho riềng… Vì thế, dù ở nơi đâu, mỗi người con đất Việt đều mong mỏi được sum vầy bên gia đình, được quây quần bêm mâm cỗ Tết, để được trở về với hương vị quê nhà.

Không chỉ chú trọng về hương vị, mâm cỗ Tết còn là một tác phẩm nghệ thuật, kết tinh từ sự cầu kỳ trong chế biến và tâm tình của con cháu. Theo nghệ nhân ẩm thực Phạm Thị Ánh Tuyết, mâm cỗ Tết truyền thống gồm 4 bát 6 đĩa hoặc 4 bát 8 đĩa, tùy thuộc vào điều kiện gia đình.

Chia sẻ về mâm cỗ Tết, nghệ nhân ẩm thực Phạm Thị Ánh Tuyết, các cụ xưa thường nói, đói quanh năm nhưng no 3 ngày Tết. Mâm cỗ ngày Tết vì thế rất đủ đầy, nhiều màu sắc, hương vị khó quên. "Không đơn giản chỉ là ẩm thực, mỗi món ăn trên mâm cơm ngày Tết chứa đựng những kỷ niệm, hồi ức và tình cảm mà mỗi thành viên trong gia đình dành cho nhau"- nghệ nhân ẩm thực Phạm Thị Ánh Tuyết nói.

Bày tỏ về ẩm thực, mâm cỗ Tết, PGS.TS Bùi Hoài Sơn – Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hoá, Giáo dục của Quốc hội hồ hởi cho hay, không chỉ mang giá trị dinh dưỡng, mâm cỗ Tết còn chứa đựng ý nghĩa xã hội, là dịp thể hiện lòng biết ơn tổ tiên, cầu chúc sự may mắn, thịnh vượng và đoàn viên. Những bữa ăn đầu năm đầy đủ, phong phú không chỉ nhằm thỏa mãn vị giác mà còn tượng trưng cho sự sung túc trong năm mới.

Với ý nghĩa đó, bà Lê Thị Minh Lý, Phó Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa Việt Nam đã nhấn mạnh, mâm cỗ Tết chính là di sản văn hóa phi vật thể, chứa đựng những câu chuyện ký ức và hơi ấm gia đình. Giữ gìn mâm cỗ truyền thống là bảo tồn nếp nhà.

Tiếp tục nuôi dưỡng và gìn giữ nét văn hóa ẩm thực dân tộc

Trong bối cảnh giao thoa văn hóa hiện nay, ẩm thực Tết Việt Nam cũng ít nhiều chịu ảnh hưởng, dẫn đến sự thay đổi và phong phú hơn về cả nguyên liệu lẫn cách chế biến. Xu hướng hội nhập quốc tế đã giúp mở rộng nguồn nguyên liệu và đưa những phương pháp nấu ăn mới lạ vào bữa tiệc Tết. Các món ăn truyền thống được biến tấu, kết hợp với phong cách ẩm thực nước ngoài, tạo nên sự độc đáo và mới mẻ.

Mặc dù vậy, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng, nhiều gia đình vẫn giữ gìn những món ăn cổ truyền như một phần không thể thiếu để duy trì và tôn vinh bản sắc dân tộc. Các món ăn truyền thống như bánh chưng, thịt kho tàu, dưa hành vẫn chiếm vị trí quan trọng trên mâm cỗ Tết, dù có sự xuất hiện của các món ăn khác mang hơi hướng hiện đại.

“Giao thoa văn hóa không chỉ làm phong phú về mặt món ăn mà còn ảnh hưởng đến cách thức tổ chức bữa tiệc cũng như hình thức trang trí mâm cỗ, tuy nhiên, cốt lõi và ý nghĩa truyền thống của ẩm thực Tết vẫn được bảo tồn và phát huy. Trong đó, sự gắn kết gia đình, lòng biết ơn tổ tiên và khát vọng về một năm mới tốt lành vẫn là những giá trị không hề thay đổi”- PGS.TS Bùi Hoài Sơn chia sẻ.

Vì vậy, theo các chuyên gia văn hoá, để tiếp tục nuôi dưỡng và gìn giữ nét văn hóa ẩm thực dân tộc ngày Tết, tránh việc sùng ngoại thái quá mà lãng quên văn hóa dân tộc, chúng ta cần có sự cân bằng giữa truyền thống và hiện đại.

Để làm được điều đó, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng, việc giáo dục thế hệ trẻ về giá trị văn hóa ẩm thực thông qua các hoạt động trải nghiệm, học cách làm bánh chưng, bánh tét, hay tham gia vào các lễ hội truyền thống là rất quan trọng. Ngoài ra, sự sáng tạo trong ẩm thực truyền thống giúp chúng ta không chỉ giữ gìn mà còn phát triển những giá trị này theo cách mới mẻ hơn, thu hút giới trẻ mà vẫn bảo tồn bản sắc văn hóa.

“Dù những ảnh hưởng từ văn hóa ngoại nhập là không tránh khỏi, chúng ta cần khéo léo trong việc chọn lọc và kế thừa sự phong phú đó, sao cho người Việt vẫn tìm thấy cảm giác thân thuộc và tự hào về quê hương mỗi dịp Tết đến xuân về, thấy được ý nghĩa văn hóa trong từng món ăn, và cảm nhận được sự tự hào dân tộc khi trân trọng và thường thức những món ẩm thực dân tộc độc đáo”- theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn.

Ẩm thực Việt Nam từ bao đời nay là biểu tượng sinh động cho sự sáng tạo, giao thoa văn hóa, tinh hoa truyền thống. Trong đó, bữa cơm gia đình là nét đẹp văn hóa đặc sắc, là nơi gắn kết các thành viên và lưu giữ những giá trị tốt đẹp của nếp nhà.
Bảo Thoa
Bình luận

Đọc nhiều

Nền tảng công nghệ hưởng ứng Ngày Văn hoá Việt Nam

Nền tảng công nghệ hưởng ứng Ngày Văn hoá Việt Nam

Chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam(24/11), nền tảng công nghệ FANOS phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao TP. Hồ Chí Minh triển khai nền tảng số kết nối các hoạt động văn hóa.
Chủ doanh nghiệp không nợ thuế vẫn có nguy cơ bị tạm hoãn xuất cảnh

Chủ doanh nghiệp không nợ thuế vẫn có nguy cơ bị tạm hoãn xuất cảnh

Hơn 240.000 chủ doanh nghiệp, hộ kinh doanh không hoạt động tại địa chỉ đăng ký bị thông báo tạm hoãn xuất cảnh, biện pháp áp dụng cả khi không nợ thuế.
Xúc tiến đường bay tới Hàn Quốc, thúc đẩy hợp tác du lịch

Xúc tiến đường bay tới Hàn Quốc, thúc đẩy hợp tác du lịch

Xúc tiến đường bay với Hàn Quốc mở thêm cơ hội thu hút khách quốc tế, phát triển sản phẩm du lịch và tăng kết nối thương mại, đầu tư.
Livestream: Cơ hội kích cầu mua sắm dịp cuối năm

Livestream: Cơ hội kích cầu mua sắm dịp cuối năm

Mua sắm qua livestream ngày càng phổ biến, tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp tiếp cận người tiêu dùng, thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa trong mùa mua sắm cuối năm.
Mở cơ hội phát triển kinh tế số cho người yếu thế

Mở cơ hội phát triển kinh tế số cho người yếu thế

Công nghệ số mở thêm cơ hội việc làm, kinh doanh cho người khuyết tật tại Thanh Hóa, song vẫn cần tháo gỡ rào cản về kỹ năng và thị trường.
Rác thải điện tử: Cần tổ chức lại chuỗi thu gom, tái chế

Rác thải điện tử: Cần tổ chức lại chuỗi thu gom, tái chế

Lượng rác thải điện tử gia tăng nhanh, trong khi thu gom, tái chế còn phân tán, đặt ra yêu cầu hoàn thiện EPR, phát triển hạ tầng và kiểm soát dòng chất thải.
Bản đồ số định hình năng lực thương mại điện tử cấp xã

Bản đồ số định hình năng lực thương mại điện tử cấp xã

Bản đồ số tích hợp dữ liệu nhà bán hàng, logistics và dịch vụ hỗ trợ, góp phần kết nối nguồn lực, thúc đẩy thương mại điện tử cấp xã.
Lâm Đồng tìm động lực tăng trưởng mới từ công nghiệp chế biến

Lâm Đồng tìm động lực tăng trưởng mới từ công nghiệp chế biến

Với GRDP 3 quý năm 2026 tăng 8,51%, Lâm Đồng đặt mục tiêu tăng trưởng 10% cả năm và 11% trong năm 2027. Công nghiệp chế biến, chế tạo được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu này.
Ông Trần Quốc Tuấn: Bốn yếu tố tạo nên thành công của xã thương mại điện tử

Ông Trần Quốc Tuấn: Bốn yếu tố tạo nên thành công của xã thương mại điện tử

Từ bán hàng tự phát trên mạng xã hội, xã Chợ Lách (Vĩnh Long) đã phát triển cộng đồng 66 nhà bán hàng sau 3 tháng triển khai mô hình xã thương mại điện tử.
Thị trường chất kết dính Việt Nam hướng mốc 530 triệu USD

Thị trường chất kết dính Việt Nam hướng mốc 530 triệu USD

Thị trường chất kết dính Việt Nam dự báo đạt 530 triệu USD năm 2030, nhờ nhu cầu từ các ngành điện tử, bao bì, giày dép và ô tô, thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ.