Xuất nhập khẩu kỳ vọng bứt tốc trong Quý II/2026

Tăng trưởng cao trong bối cảnh nhiều biến động

Số liệu từ Cục Thống kê, Bộ Tài chính cho hay, 3 tháng đầu năm 2026, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ, cho thấy khả năng thích ứng đáng kể của cộng đồng doanh nghiệp trước những biến động khó lường của kinh tế thế giới.

Theo bà Nguyễn Thu Oanh - Trưởng Ban Thống kê Dịch vụ và Giá (Cục Thống kê), kim ngạch xuất khẩu quý I đạt 122,93 tỷ USD, tăng 19,1% so với cùng kỳ năm trước. “Đây là mức tăng khá cao nếu đặt trong bối cảnh thương mại toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, từ xung đột địa chính trị đến biến động chuỗi cung ứng”, bà Oanh nhận định.

Động lực tăng trưởng tiếp tục đến từ nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo với kim ngạch đạt 110,52 tỷ USD, chiếm gần 90% tổng kim ngạch xuất khẩu và tăng 21%. Một số ngành hàng chủ lực ghi nhận mức tăng ấn tượng như điện tử, máy tính và linh kiện đạt 30,7 tỷ USD, tăng tới 45,5%; điện thoại đạt 16,7 tỷ USD, tăng 19,3%; máy móc, thiết bị và phụ tùng đạt 15 tỷ USD, tăng 21,2%.

Bên cạnh đó, nhóm hàng nông, lâm, thủy sản tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định xuất khẩu. Kim ngạch xuất khẩu nông lâm sản đạt 9,3 tỷ USD, tăng 4,2%; thủy sản đạt 2,6 tỷ USD, tăng 14,5%. Một số mặt hàng có mức tăng khá như hạt tiêu tăng 32,9%, cho thấy khả năng tận dụng cơ hội thị trường và lợi thế cạnh tranh của nông sản Việt Nam vẫn được duy trì.

Đáng chú ý, riêng tháng 3/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 46,44 tỷ USD, tăng mạnh 40,3% so với tháng trước và tăng 20,1% so với cùng kỳ. Con số này phần nào phản ánh nhịp phục hồi rõ nét của hoạt động sản xuất và xuất khẩu, ngay cả khi bối cảnh quốc tế còn nhiều bất ổn.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu trong quý I đạt 126,6 tỷ USD, tăng 27% so với cùng kỳ. Nhóm tư liệu sản xuất chiếm tỷ trọng áp đảo, gần 94% tổng kim ngạch nhập khẩu. Điều này cho thấy doanh nghiệp đang nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất.

Việc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu đã khiến cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu khoảng 3,6 tỷ USD. Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thu Oanh, đây không phải tín hiệu tiêu cực. Ngược lại, nó phản ánh nhu cầu sản xuất gia tăng cũng như sự chủ động của doanh nghiệp trong việc dự trữ đầu vào nhằm phòng ngừa rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng và biến động giá năng lượng.

“Việc nhập siêu trong giai đoạn này mang tính ngắn hạn, gắn với chu kỳ sản xuất và yếu tố giá. Đồng thời, điều này cho thấy doanh nghiệp đang chủ động ứng phó với những biến động của kinh tế toàn cầu để chuẩn bị cho các quý tiếp theo”, bà Oanh nhận định.

Kỳ vọng sáng cho xuất nhập khẩy Quý II/2026

Về triển vọng xuất nhập khẩu quý II/2026, bà Nguyễn Thu Oanh đánh giá tích cực, dù vẫn đan xen giữa cơ hội và thách thức.

Bà Oanh cho rằng, nền tảng tăng trưởng từ quý I tạo tâm lý khá vững cho doanh nghiệp. Sự phục hồi của nhu cầu tại các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu hay sự cải thiện trong giao thương với Trung Quốc đang góp phần duy trì dòng chảy thương mại ổn định.

Ngoài ra, nhiều đơn hàng trong quý II tiếp tục được thực hiện từ các hợp đồng đã ký trước đó, giúp giảm bớt tác động tức thời của các biến động địa chính trị. Đây là yếu tố quan trọng giúp hoạt động xuất khẩu giữ được nhịp tăng trưởng trong ngắn hạn.

Việc đơn giản hóa thủ tục chứng nhận xuất xứ hàng hóa, thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới và cải thiện môi trường thương mại đang góp phần giảm chi phí giao dịch, rút ngắn thời gian thông quan và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế. “Nếu các chính sách này được triển khai hiệu quả, doanh nghiệp sẽ có thêm dư địa để nâng cao năng lực cạnh tranh, đặc biệt trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc", bà Oanh cho biết.

Bên cạnh đó, việc tận dụng tốt các hiệp định thương mại tự do tiếp tục là chìa khóa quan trọng. Khi thuế quan được cắt giảm và các rào cản kỹ thuật dần được tháo gỡ, hàng hóa Việt Nam có thêm lợi thế để thâm nhập sâu hơn vào các thị trường lớn.

Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thu Oanh, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu trên 15% trong năm 2026 được đánh giá khá thách thức. Diễn biến của kinh tế thế giới trong những tháng tới vẫn tiềm ẩn nhiều bất định, từ lạm phát, chính sách tiền tệ đến căng thẳng địa chính trị.

Ngoài ra, xu hướng bảo hộ thương mại tại một số thị trường cũng có thể tạo ra áp lực đối với hàng hóa xuất khẩu. Các yêu cầu về tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc hay phát triển bền vững ngày càng khắt khe hơn, đòi hỏi doanh nghiệp phải thích ứng nhanh chóng.

Dù vậy, điểm đáng ghi nhận là cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang thể hiện sự chủ động rõ rệt. Việc tăng nhập khẩu nguyên vật liệu ngay từ quý I cho thấy sự chuẩn bị cho chu kỳ sản xuất mới cũng là nền tảng để thúc đẩy xuất khẩu trong các quý tiếp theo.

Nếu doanh nghiệp tiếp tục tận dụng tốt các hiệp định thương mại tự do, đa dạng hóa thị trường và thích ứng linh hoạt với biến động, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026 vẫn có khả năng đạt được.

Quý I/2026 có 5 nhóm ngành hàng truyền thống tiếp tục giữ vị trí top về xuất khẩu. Trong đó, điện tử, máy tính và linh kiện đạt trên 30 tỷ USD; điện thoại các loại và linh kiện trên 16,7 tỷ USD; máy móc thiết bị… trên 15 tỷ USD; dệt may 8,8 tỷ USD; giày dép 5,4 tỷ USD.