Xuất khẩu cà phê sang Trung Quốc: Tăng cả về lượng và giá trị

Nhập khẩu cà phê Việt Nam từ thị trường Trung Quốc tăng

Trung Quốc được coi là thị trường có tiềm năng lớn đối với ngành cà phê xuất khẩu toàn cầu. Tại Trung Quốc, cà phê hòa tan, cà phê chế biến sẵn đang chiếm thị phần lớn nhờ sự tiện lợi trong việc sử dụng. Đây được coi là yếu tố thúc đẩy tiêu thụ cà phê chế biến tại thị trường đông dân số nhất thế giới này.

Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, trong nửa đầu năm nay, nước ta xuất khẩu gần 894.000 tấn cà phê nhân các loại, giá trị ước đạt 3,19 tỷ USD. So với cùng kỳ năm ngoái, lượng cà phê xuất khẩu tuy giảm 11,4% nhưng giá trị lại tăng mạnh 33,2%.

Theo đó, chỉ trong 6 tháng đầu năm, giá trị xuất khẩu cà phê vượt qua tổng kim ngạch xuất khẩu của các năm trước đó (ngoại trừ các năm 2022 và 2023), đưa cà phê trở thành ngành hàng có kim ngạch xuất khẩu cao thứ 4 trong lĩnh vực nông nghiệp.

Cà phê là một trong những mặt hàng nông sản có giá xuất khẩu cao nhất

Đáng chú ý, giá bình quân xuất khẩu cà phê của Việt Nam trong tháng 6 đạt 4.489 USD/tấn, tăng 5% so với tháng 5 trước đó và tăng mạnh 67,3% so với tháng cùng kỳ năm ngoái. Tính chung 6 tháng đầu năm nay, giá bình quân xuất khẩu loại hạt này của nước ta đạt 3.570 USD/tấn, tăng 50,4% so với cùng kỳ năm 2023.

Theo số liệu thống kê từ Cơ quan Hải quan Trung Quốc, trong 5 tháng đầu năm 2024, Trung Quốc nhập khẩu cà phê đạt trên 109,85 nghìn tấn, trị giá 490 triệu USD, tăng 155,1% về lượng và tăng 104,3% về trị giá so với cùng kỳ năm ngoái.

5 tháng đầu năm 2024, Trung Quốc nhập khẩu cà phê từ khoảng 60 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Trong đó, các nguồn cung chủ yếu cà phê cho Trung Quốc gồm: Brazil, Colombia, Việt Nam, Ethiopia, Tanzania, Uganda, Indonesia, Hoa Kỳ, Italy…

Cũng trong 5 tháng đầu năm 2024, Trung Quốc tăng nhập khẩu cà phê từ Việt Nam, tăng 25% về lượng và tăng 80,4% về trị giá so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 9,78 nghìn tấn, trị giá 31,63 triệu USD.

Tuy nhiên, thị phần cà phê của Việt Nam trong tổng lượng nhập khẩu của Trung Quốc giảm từ 18,18% cùng kỳ năm 2023 xuống 8,91% trong 5 tháng đầu năm 2024.

Giá cà phê tăng, hướng đến vùng giá mới

Tại thị trường nội địa, giá cà phê nhân hôm nay đang dao động quanh mức 128.000 -128.600 đồng/kg tuỳ địa phương.

Với mức giá cà phê này, các chuyên gia và doanh nghiệp cà phê nhận định, giá loại hạt thế mạnh này của Việt Nam có thể vượt đỉnh lịch sử 134.000 đồng/kg ghi nhận hồi cuối tháng 4 năm nay và thiết lập kỷ lục mọi thời đại. Có nhiều yếu tố hỗ trợ giá cà phê tăng cao, nhất là dòng Robusta mà Việt Nam có sản lượng top đầu thế giới.

Cụ thể, nhu cầu cà phê từ các nhà nhập khẩu châu Âu tăng do xu hướng tích trữ hàng tồn kho trước thời hạn tuân thủ các tiêu chuẩn Quy định phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR). Trước đó, EUDR được đưa ra nhằm giảm thiểu nhập khẩu các sản phẩm liên quan đến nạn phá rừng và yêu cầu các biện pháp thẩm định, truy xuất nguồn gốc nghiêm ngặt đối các với mặt hàng nông lâm sản, trong đó có cà phê.

Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam (VICOFA) cho biết, lượng xuất khẩu cà phê trong các tháng 7, tháng 8, tháng 9 sẽ giảm dần, do nguồn cung dần hết. Phải chờ sang tháng 10, khi vụ thu hoạch cà phê mới bắt đầu, thì nguồn cung cà phê của Việt Nam mới tăng trở lại.

Tuy nhiên, dự báo từ các tổ chức trong và ngoài nước đều cho thấy, sản lượng cà phê vụ 2024/2025 của Việt Nam sẽ giảm 15-20% so với vụ vừa qua. Sản lượng thấp sẽ kéo theo hoạt động xuất khẩu đi xuống, đồng thời làm thiếu hụt nguồn cung trầm trọng hơn trên thị trường.

Nguồn cung cà phê của Việt Nam thiếu hụt, trong khi các nhà đầu cơ bắt đầu tích trữ hàng nên giá cà phê quý 3 dự báo sẽ tiếp tục tăng cao. Cộng thêm nguồn cung cà phê các nước xuất khẩu lớn trên thế giới giảm do thời tiết như Brazil sẽ khiến giá cà phê có xu hướng tăng trong thời gian tới.

Hiệp hội Cà phê ca cao Việt Nam ước tính, sản lượng cà phê Robusta của nước ta vụ 2023-2024 đạt khoảng 26,7 triệu bao (bao 60kg), tuy nhiên, vụ 2024-2025 nhiều khả năng giảm về mức 21,4-22,7 triệu bao. Con số này thấp hơn đáng kể so với dự báo sơ bộ 24 triệu bao của Volcafe đưa ra trước đó và thấp hơn rất nhiều so với con số 27,85 triệu bao mà Bộ Nông nghiệp Mỹ ước tính.

Theo đại diện một số doanh nghiệp xuất khẩu cà phê nhân sống lớn tại khu vực Tây Nguyên cho biết, lượng hàng trong kho không còn nhiều và sản lượng cà phê niên vụ 2024-2025 chắc chắn sẽ không bằng niên vụ trước.

Mặc dù khu vực Tây Nguyên - vùng trồng cà phê chính của Việt Nam đã bước vào mùa mưa, nhưng giới đầu tư quốc tế hiện cho rằng lượng mưa vẫn đang thấp hơn mức thông thường các năm trước, sẽ tác động tiêu cực đến sinh trưởng của cây cà phê. Những thông tin trên tiếp tục thúc đẩy Robusta tăng ngay đầu tuần.

Khuyến cáo của các chuyên gia cho doanh nghiệp Việt Nam

Theo các chuyên gia, giá cà phê xuất khẩu hiện nay tăng mạnh là do nguồn cung cà phê khan hiếm. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phùng Đức Tiến cho rằng, Việt Nam hiện là quốc gia sản xuất và xuất khẩu cà phê Robusta lớn nhất thế giới. Hằng năm, Việt Nam sản xuất từ 27 đến 30 triệu bao cà phê Robusta, đóng góp khoảng 40% tổng sản lượng toàn cầu. Tuy nhiên, kể từ sau niên vụ 2021-2022, thị phần cà phê của Việt Nam liên tục sụt giảm, từ việc chiếm 40% tổng sản lượng toàn cầu, giảm xuống còn 36% trong niên vụ hiện tại. Đây là thách thức lớn đối với sự phát triển bền vững của ngành hàng này ở những năm tiếp theo.

Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam dự báo sản lượng cà phê niên vụ 2023-2024 tại Việt Nam giảm thêm 10% so với vụ trước, còn khoảng 1,6 triệu tấn (tương đương 26 triệu bao loại 60kg). Đây là tác động bởi biến đổi khí hậu gây nắng nóng khiến một số vùng sản xuất cà phê tại Việt Nam không còn phù hợp và sản lượng có xu hướng giảm.

Nhằm phát triển lâu dài cho ngành hàng cà phê, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phùng Đức Tiến cho biết, Bộ sẽ phối hợp với các địa phương rà soát vùng trồng phù hợp; đồng thời, giám sát các địa phương thực hiện "Đề án phát triển cà phê đặc sản Việt Nam giai đoạn 2021-2030". Mục tiêu đến năm 2025, diện tích cà phê đặc sản của nước ta chiếm khoảng 2% tổng diện tích, tương đương sản lượng ở mức 5.000 tấn và sẽ tăng lên tương ứng 3% và 11.000 tấn vào năm 2030. Ngoài ra, các vùng trồng cần chủ động ứng dụng công nghệ vào sản xuất, tập trung vào nguồn cà phê có giá trị kinh tế cao, tuân thủ nghiêm các quy định về chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật…

"Ngành cà phê cần lựa chọn những mặt hàng cà phê có thế mạnh để xây dựng thương hiệu, nhằm mở rộng xuất khẩu những mặt hàng này; đồng thời, phải nâng cao chất lượng sản phẩm và chú trọng xây dựng thương hiệu, khẳng định vị thế trên thị trường cà phê thế giới mới tạo sự phát triển bền vững", Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phùng Đức Tiến nhấn mạnh.

Ông Nông Đức Lai - Tham tán thương mại Việt Nam tại Trung Quốc – cho hay, theo số liệu công bố từ Hải quan Trung Quốc, thương mại xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Trung Quốc 5 tháng đầu năm tăng trưởng trên 20%.

Trong đó, nông sản đang là mặt hàng Trung Quốc có nhu cầu tiêu thụ nhiều nhất. Hàng năm, nước này chi 230 tỉ USD để nhập khẩu nông sản, riêng trong 5 tháng đầu năm nay đã nhập gần 100 tỉ USD. Trong nhóm hàng nông sản có nhiều mặt hàng hàng năm Trung Quốc đều nhập khẩu trên 20 tỉ USD như trái cây, thủy hải sản, ngũ cốc (gạo)... Đây là những mặt hàng Việt Nam có thế mạnh. Các doanh nghiệp phải tận dụng, khai thác tối đa thị trường tiềm năng này.

Ông Nông Đức Lai nhận định, đối với hàng hóa nông lâm sản từ nay đến cuối năm xuất khẩu dự báo sẽ tăng trưởng mạnh. 6 tháng cuối năm, Trung Quốc có rất nhiều kỳ nghỉ lễ, tết dài ngày, hiện tại đang là kỳ nghỉ hè của học sinh, sinh viên, sau đó là tết Trung thu…