Xu hướng không tiền mặt lan rộng, ngân hàng số tăng tốc chuyển đổi

Xu hướng sống không tiền mặt lan rộng

Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, trong 9 tháng năm 2025, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt và ngân hàng số tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ, phản ánh rõ xu hướng tiêu dùng và giao dịch tài chính hiện đại của người dân.

So với cùng kỳ năm 2024, tổng giao dịch thanh toán không tiền mặt, tăng 43,32% về số lượng và 24,23% về giá trị. Trong đó, giao dịch qua Internet tăng 51,2% về số lượng và 37,17% về giá trị; qua điện thoại di động tăng 37,37% về số lượng và 21,79% về giá trị; đặc biệt, thanh toán qua mã QR tăng tới 150,67% về giá trị, cho thấy sức lan tỏa của hình thức thanh toán tiện lợi, chi phí thấp và phù hợp với xu hướng tiêu dùng số.

Trái lại, giao dịch qua ATM tiếp tục giảm 16,77% về số lượng và 5,74% về giá trị, cho thấy nhu cầu rút tiền mặt đang dần được thay thế bởi các phương thức thanh toán điện tử. Đến cuối tháng 9/2025, tổng số tài khoản Mobile Money đạt hơn 10,89 triệu, trong đó khoảng 70% thuộc khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo. Đó là minh chứng cho nỗ lực phổ cập tài chính toàn diện và thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền.

Bên cạnh đó, theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, tổng số 290,43 triệu giao dịch Mobile Money với giá trị hơn 8.511 tỷ đồng cho thấy quy mô giao dịch ngày càng mở rộng, khẳng định Mobile Money đang trở thành công cụ thanh toán phổ biến và bền vững trong đời sống. Bên cạnh đó, đến nay 53 tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán đã được Ngân hàng Nhà nước cấp phép hoạt động, trong đó 49 tổ chức cung ứng dịch vụ ví điện tử, góp phần đa dạng hóa hệ sinh thái thanh toán số.

Theo đó, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục khuyến khích các tổ chức tín dụng đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng hợp tác với các ngành, lĩnh vực khác nhằm hình thành hệ sinh thái số lấy khách hàng làm trung tâm, cung cấp trải nghiệm giao dịch liền mạch và cá nhân hóa.

Đặc biệt, nhiều ngân hàng đã và đang ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), học máy (Machine Learning), dữ liệu lớn (Big Data) trong hoạt động nghiệp vụ, phân tích hành vi và nhu cầu khách hàng. Từ đó, giúp tối ưu hóa dịch vụ và tự động hóa quy trình, nâng cao hiệu quả hoạt động. Đến nay, hầu hết dịch vụ ngân hàng cơ bản đã được số hóa, nhiều ngân hàng đạt tỷ lệ 95% giao dịch thực hiện trên kênh số.

Song song đó, hệ sinh thái thanh toán số ngày càng mở rộng, kết nối giữa ngân hàng với các dịch vụ công, thương mại điện tử, điện - nước, viễn thông, giáo dục, y tế, du lịch… trên nền tảng số. Người dân, doanh nghiệp có thể thanh toán, mua sắm, đặt dịch vụ ngay trên các ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử quen thuộc, mang lại sự thuận tiện, an toàn và tiết kiệm thời gian, chi phí.

Đề án 06: Hạ tầng dữ liệu cho ngân hàng số

Liên quan triển khai Đề án 06 (Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 6/1/2022 của Thủ tướng Chính phủ về phát triển ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030), ngành Ngân hàng đã đạt nhiều kết quả nổi bật trong kết nối, khai thác và ứng dụng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Đồng thời, thực hiện Kế hoạch triển khai Đề án 06 của ngành Ngân hàng và Kế hoạch phối hợp giữa Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước, nhiều tổ chức tín dụng và tổ chức trung gian thanh toán đã phối hợp chặt chẽ với Cục C06 (Bộ Công an) để triển khai, mở rộng các giải pháp xác thực khách hàng qua thẻ căn cước công dân gắn chip và ứng dụng VNeID, trong quá trình mở tài khoản, định danh và sử dụng các dịch vụ ngân hàng điện tử.

Tính đến hết ngày 10/10/2025, hệ thống ngân hàng đã đối chiếu sinh trắc học hơn 132,4 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và 1,4 triệu hồ sơ tổ chức qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID. Bên cạnh đó, Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia (CIC) phối hợp với Cục C06  (Bộ Công an) hoàn thành 6 đợt đối chiếu, làm sạch dữ liệu với khoảng 57 triệu lượt hồ sơ khách hàng theo phương thức ngoại tuyến.

Hiện nay, 57 tổ chức tín dụng và 39 tổ chức trung gian thanh toán đã triển khai ứng dụng căn cước công dân gắn chip qua điện thoại; 63 tổ chức tín dụng ứng dụng tại quầy; 32 tổ chức tín dụng và 15 trung gian thanh toán đang triển khai xác thực khách hàng qua VNeID, trong đó 19 đơn vị đã đưa vào sử dụng chính thức. Ngoài ra, 28 ngân hàng và 4 tổ chức trung gian thanh toán đã liên kết tài khoản an sinh xã hội, với tài khoản ngân hàng để chi trả qua ứng dụng VNeID.

Bên cạnh đó, 9 tổ chức tín dụng đang tiếp tục nghiên cứu, tích hợp kỹ thuật để khai thác dịch vụ chấm điểm khả tín của C06. Đây là bước tiến quan trọng trong việc hình thành hệ sinh thái dữ liệu định danh và tín dụng sạch, minh bạch. Đồng thời, cũng là nền tảng cốt lõi cho ngân hàng số phát triển bền vững trong thời gian tới.

Cũng theo số liệu từ báo cáo, trong 9 tháng năm 2025, thanh toán qua hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng tăng 4,56% về số lượng và tăng 46,87% về giá trị; qua Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử tăng 19,14% về số lượng và 5,87% về giá trị.