Việt Nam hoàn thiện cơ chế thúc đẩy thanh toán QR code xuyên biên giới

Chuẩn hóa mã QR Quốc gia

Thanh toán số không chỉ mang lại sự tiện lợi cho người dùng mà còn trở thành chìa khóa mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh cho khu vực tư nhân Việt Nam trong tiến trình tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Tại Hội thảo “Thanh toán QR Code: Minh bạch và Trải nghiệm không giới hạn” diễn ra ngày 19/11, ông Nguyễn Đức Lê, Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ Quản lý thị trường, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương, nhấn mạnh: “Đây là chìa khóa giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường. Với thanh toán số, họ có thể tiếp cận khách hàng ngoài khu vực địa lý truyền thống; giao dịch xuyên biên giới dễ dàng hơn; khả năng bán chéo, bán lại được cải thiện nhờ dữ liệu giao dịch. Điều này tạo động lực để doanh nghiệp mở rộng sản phẩm, cải thiện dịch vụ, kéo theo mức tiêu thụ gia tăng”.

Với tốc độ tăng trưởng ấn tượng ở mức hai chữ số, thanh toán bằng mã QR tại Việt Nam đang đứng trước cơ hội bứt phá mạnh mẽ. Sự thống nhất về mặt kỹ thuật là điều kiện tiên quyết cho việc liên thông quốc tế.

Theo đại diện Ngân hàng Nhà nước (NHNN), Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng cho biết cách tiếp cận của cơ quan quản lý là xây dựng mã QR chuẩn quốc gia, áp dụng đồng thời cho cả đơn vị bán hàng và người mua. Ông cho rằng: “Điều này giúp kết nối quốc tế rất nhanh, chỉ cần đặt một bộ chuyển đổi (Converter) tại NAPAS để chuyển đổi từ mã QR nước ngoài sang một mã QR duy nhất của Việt Nam”.

Để hiện thực hoá điều này, Thống đốc NHNN đã ký ban hành Quyết định số 2525/QĐ-NHNN, ban hành Tiêu chuẩn cơ sở (TCCS) Đặc tả kỹ thuật QR Code hiển thị từ phía khách hàng tại Việt Nam (TCCS 04:2024/NHNN). Quyết định này quy định các yêu cầu về đặc tả kỹ thuật, định dạng cấu trúc và thành phần dữ liệu của QR Code, nhằm khuyến khích các tổ chức triển khai theo tiêu chuẩn chung, thống nhất.

Để đảm bảo mọi giao dịch QR Code tại Việt Nam diễn ra thống nhất, an toàn và có khả năng liên thông quốc tế, tiêu chuẩn kỹ thuật cốt lõi được quy định rõ ràng. Mã QR bắt buộc phải tuân thủ một định dạng cấu trúc chuỗi ký tự chuẩn hóa, giống như việc sử dụng chung một "ngôn ngữ" mã hóa, giúp mã QR của bất kỳ tổ chức nào cũng có thể được nhận diện và xử lý đồng bộ trên toàn quốc. 

Mã QR cần chứa đầy đủ các thành phần dữ liệu bắt buộc để thực hiện giao dịch, bao gồm ID của đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán (Bank ID), mã định danh khách hàng (thông tin tài khoản/thẻ của người thụ hưởng) và Mã tiền tệ (Currency Code). Đặc biệt, để phòng tránh lỗi và đảm bảo tính xác thực, mỗi mã QR phải chứa trường dữ liệu kiểm tra lỗi (Checksum/CRC). Trường này hoạt động như một "dấu vân tay" kỹ thuật số, cho phép hệ thống xác minh rằng thông tin bên trong là hoàn toàn chính xác và chưa bị thay đổi khi được quét, qua đó giảm thiểu rủi ro giao dịch. Việc này tạo thuận lợi cho liên thông thanh toán bằng mã QR, đồng thời hỗ trợ sự nhất quán và đồng bộ với yêu cầu kỹ thuật của thế giới.

Chìa khóa liên thông khu vực, kết nối đa phương

Thực tiễn đã chứng minh tính khả thi của mô hình kết nối thanh toán song phương bằng mã QR với những tín hiệu tích cực. Theo báo cáo cập nhật tháng 6/2025 từ AMRO, Việt Nam đã chính thức kết nối hệ thống mã QR VietQR với các quốc gia gồm Thái Lan (PromptPay), Indonesia (QRIS), Malaysia (DuitNow QR), Singapore (SGQR+), và Campuchia (KHQR). 

Trong đó, PromptPay là hệ thống đầu tiên hoạt động liên thông với VietQR từ cuối năm 2023, tiếp đó là Malaysia và Indonesia vào giữa 2024, và đến đầu năm 2025, việc quét mã QR để thanh toán khi du lịch giữa Việt Nam và các nước nói trên đã diễn ra trơn tru và ổn định. Việc này cho phép người Việt có thể dùng ứng dụng ngân hàng như TPBank, BIDV, Vietcombank... để quét mã QR tại các quốc gia trên và thanh toán bằng tiền đồng Việt Nam là hệ thống tự động quy đổi tỷ giá nội tệ và hoàn tất thanh toán trong vòng vài giây.

Việt Nam sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác với Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore, Ấn Độ và Đài Loan (Trung Quốc) nhằm đáp ứng nhu cầu thanh toán xuyên biên giới đang gia tăng trong giai đoạn cuối năm 2025 - 2026. Đại diện Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh việc triển khai kết nối với các quốc gia này sẽ mở ra cơ hội lớn, nhưng cần phải có sự chuẩn bị về hạ tầng và hành lang pháp lý. 

Nhận định vai trò quan trọng Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam NAPAS trong việc chuẩn hóa mã QR quốc gia, ông Nguyễn Quang Minh, Tổng Giám đốc NAPAS cam kết: “Thúc đẩy thanh toán nội địa và xuyên biên giới thông qua VIETQRPay và VIETQRGlobal là nền tảng quan trọng để xây dựng thị trường minh bạch hơn, hỗ trợ doanh nghiệp và bảo vệ người dùng”.

Đáp ứng nhu cầu thị trường và mục tiêu mở rộng kết nối khu vực, NAPAS đã nâng cấp tiêu chuẩn kỹ thuật để triển khai VIETQRGlobal (xuyên biên giới). NAPAS và các tổ chức thành viên xem đây là nền tảng để thương mại và du lịch Việt Nam hòa nhịp mạnh mẽ hơn với kinh tế khu vực.

ASEAN đang tiến tới tích hợp hệ thống thanh toán theo mô hình đa phương thông qua Project Nexus, do Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) chủ trì, có sự tham gia của Thái Lan, Malaysia, Singapore, Philippines và Ấn Độ. Mục tiêu của Nexus là kết nối các hệ thống thanh toán nhanh (Fast Payment Systems - FPS) để giao dịch toàn cầu chỉ mất vài giây và không cần trung gian. Việt Nam đang ở giai đoạn chuẩn bị để trở thành thành viên thứ 6 trong giai đoạn triển khai 2026.