Tiết kiệm năng lượng: 'Chìa khóa' nâng sức cạnh tranh doanh nghiệp

Chuyển đổi xanh mở ra cơ hội lớn

Chi phí năng lượng ngày càng trở thành yếu tố ảnh hưởng lớn đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, những doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ, tối ưu vận hành và tiết kiệm năng lượng đang dần tạo ra lợi thế cạnh tranh đáng kể trên thị trường. Thực tế cho thấy, với một nền kinh tế đang phát triển nhanh như Việt Nam, nhu cầu năng lượng luôn tăng cao cùng với tốc độ công nghiệp hóa và đô thị hóa. Trong khi đó, áp lực giảm phát thải, thực hiện cam kết khí hậu và yêu cầu về tiêu chuẩn môi trường từ các thị trường xuất khẩu ngày càng khắt khe. Điều này khiến năng lượng không còn đơn thuần là yếu tố đầu vào phục vụ sản xuất mà trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp.

Nhiều chuyên gia cho rằng, chuyển đổi xanh và chuyển dịch năng lượng đang mở ra cơ hội lớn để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh. Khi chi phí năng lượng ngày càng chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi phí sản xuất, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả có thể giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí vận hành, từ đó nâng cao biên lợi nhuận và khả năng cạnh tranh.

Đặc biệt, những năm gần đây, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách về tăng trưởng xanh, phát triển năng lượng và ứng phó biến đổi khí hậu. Các chiến lược quốc gia về chuyển đổi năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính được ban hành, tạo nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi sang mô hình kinh tế carbon thấp.

Cùng với đó, nhiều chương trình hợp tác quốc tế cũng đang mở ra cơ hội huy động nguồn lực tài chính và công nghệ cho quá trình chuyển đổi năng lượng. Điển hình là các sáng kiến hợp tác trong khuôn khổ chuyển đổi năng lượng công bằng, giúp Việt Nam tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, công nghệ tiên tiến và kinh nghiệm quản trị năng lượng hiệu quả.

Tuy nhiên, trên thực tế quá trình chuyển dịch này vẫn đang đối mặt với không ít thách thức. Một trong những “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay là hạn chế về nguồn vốn đầu tư cho các công nghệ tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi xanh. Đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, chi phí đầu tư ban đầu cho các thiết bị, dây chuyền sản xuất tiết kiệm năng lượng vẫn còn khá cao.

Bên cạnh đó, năng lực công nghệ trong nước vẫn còn khoảng cách so với nhiều quốc gia phát triển. Các công nghệ lõi liên quan đến sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng hay giảm phát thải chưa được nội địa hóa rộng rãi. Hệ thống đo đếm, giám sát phát thải tại nhiều địa phương cũng chưa đồng bộ, khiến việc quản lý và đánh giá hiệu quả sử dụng năng lượng gặp khó khăn.

Dù vậy, từ góc nhìn thị trường, xu hướng tiết kiệm năng lượng đang dần trở thành một yêu cầu tất yếu. Các thị trường xuất khẩu lớn như châu Âu, Mỹ hay Nhật Bản ngày càng đưa ra nhiều tiêu chuẩn khắt khe liên quan đến phát thải carbon, dấu chân năng lượng và trách nhiệm môi trường trong chuỗi cung ứng. Điều này buộc doanh nghiệp Việt Nam phải thay đổi tư duy trong quản trị năng lượng. Nếu trước đây tiết kiệm năng lượng chủ yếu được xem là biện pháp giảm chi phí, thì nay đã trở thành một yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Doanh nghiệp chủ động tối ưu năng lượng

Ở góc độ doanh nghiệp, nhiều đơn vị đã bắt đầu chủ động đầu tư đổi mới công nghệ, tối ưu hóa quy trình sản xuất nhằm giảm tiêu hao nhiên liệu và điện năng. Từ việc cải tiến dây chuyền sản xuất, sử dụng thiết bị hiệu suất cao, đến áp dụng các hệ thống quản lý năng lượng theo tiêu chuẩn quốc tế, tất cả đều hướng tới mục tiêu giảm chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành.

Một số doanh nghiệp trong các ngành tiêu thụ năng lượng lớn như thép, xi măng, dệt may, chế biến thực phẩm đã triển khai các giải pháp tận dụng nhiệt thải, sử dụng năng lượng tái tạo hoặc tối ưu hóa hệ thống vận hành. Những giải pháp này không chỉ giúp giảm đáng kể chi phí năng lượng mà còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

Theo thông tin ông Nguyễn Quốc Thắng - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Xi măng VICEM Hà Tiên chia sẻ với TTXVN: “Việc biến “nhiệt thải” thành điện năng không chỉ giúp giảm chi phí mà còn góp phần giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu điện ngày càng tăng cao. Về dài hạn, đây sẽ là nền tảng để ngành xi măng nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu của thị trường và tiến tới phát triển bền vững”.

Do đó, việc thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cũng mang lại nhiều lợi ích quan trọng. Khi nhu cầu năng lượng ngày càng tăng, việc tiết kiệm và tối ưu hóa sử dụng năng lượng có thể giúp giảm áp lực đầu tư vào nguồn cung mới, đồng thời giảm chi phí nhập khẩu nhiên liệu.

Bên cạnh đó, việc nâng cao nhận thức và năng lực quản trị năng lượng trong doanh nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng. Khi lãnh đạo doanh nghiệp coi tiết kiệm năng lượng là một phần trong chiến lược phát triển dài hạn, các giải pháp cải tiến công nghệ và tối ưu hóa vận hành sẽ được triển khai một cách bài bản và hiệu quả hơn.

Trong dài hạn, quá trình chuyển dịch năng lượng và phát triển kinh tế xanh chắc chắn sẽ tạo ra những thay đổi sâu rộng trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Trong bối cảnh đó, những doanh nghiệp chủ động thích ứng, đầu tư cho công nghệ và quản trị năng lượng hiệu quả sẽ nắm bắt được cơ hội để bứt phá.

Tiết kiệm năng lượng vì thế không chỉ là một giải pháp kỹ thuật hay biện pháp giảm chi phí ngắn hạn. Quan trọng hơn, đây đang dần trở thành một lợi thế cạnh tranh chiến lược, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực trong một nền kinh tế đang hướng tới phát triển xanh và bền vững.