Thế khó của ‘xe hybrid’ trong ngành công nghiệp ô tô

Nhiều ưu điểm

Thực tế thì xe hybrid đã được nghiên cứu và phát triển từ rất lâu nhưng gần đây mới được phổ biến trên toàn thế giới trong bối cảnh xu thế điện hóa phương tiện giao thông trở thành yêu cầu cấp bách. Bên cạnh đó xe hybrid có nhiều yếu tố phù hợp với thị trường Việt Nam. Đầu tiên, người người Việt thích những mẫu ô tô mới, nhiều công nghệ và tính năng. Với quãng thời gian sử dụng dài, đây cũng là điểm lợi thế của xe hybrid. Hiện tại ở Việt Nam, xe hybrid cũng là phương án tiện dụng hơn so với ô tô thuần điện.

Xe hybrid không chỉ bảo vệ môi trường, tiết kiệm nhiên liệu mà còn đảm bảo hiệu suất tối ưu. Ảnh: Toyota Việt Nam.

Tuy nhiên, hybrid là công nghệ mới, thường xuất hiện trên các phiên bản cao cấp trước tiên ở mọi hãng xe. Do chi phí đầu tư khiến giá xe hybrid cao hơn, nhưng cũng có những yếu tố tạo ưu thế cho dòng xe này.

Các cấp độ điện hóa của ô tô sẽ được phân loại theo mức độ phát thải khí CO2 ra môi trường và vai trò của động cơ điện. Xe điện hóa (EV) gồm 4 dòng chính: Xe hybrid điện (HEV), xe hybrid điện sạc ngoài (PHEV), xe điện chạy pin (BEV) và xe sử dụng pin nhiên liệu (FCEV).

Trong đó, hybrid là cấp độ cơ bản nhất của xe xanh, là loại xe “lai" sử dụng đồng thời động cơ đốt trong truyền thống kết hợp với mô tơ điện. Xe hybrid được nhắc đến sẽ bao gồm cả dòng xe HEV và PHEV.

Chia sẻ về dòng xe này, ông Phan Lê Hoàng Linh - Trưởng phòng Công nghiệp chế tạo, Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết: “Xe hybrid giờ đây đã được bình dân hóa thay vì chỉ được sử dụng cho các mẫu xe hạng sang như trước đây. Chỉ cần 700 - 800 triệu đồng là có thể sở hữu một mẫu xe hybrid với rất nhiều ưu điểm so với xe động cơ đốt trong”.

Sử dụng dòng ô tô hybrid sẽ cho thấy giảm phát thải ngay, khiến nhiều nhà sản xuất và các quốc gia có xe hybrid sẵn sàng tham gia ngay vào các chương trình giảm phát thải. Đồng thời, người dùng có thể có trải nghiệm như xe điện với xe hybrid mà không gặp trở ngại về sạc như xe điện. Tuy thị trường Việt Nam đã chào đón, nhưng vẫn ít lựa chọn về xe hybrid cho nhiều tệp khách hàng khác nhau, chưa đa dạng lựa chọn.

Về mức tiêu hao nhiên liệu, xe hybrid giảm đến khoảng một nửa so với xe xăng thông thường. Ngoài ra, do có thêm động cơ điện hỗ trợ tăng tốc, xe hybrid giúp người lái tự tin hơn khi vượt xe trên cao tốc. Trong phố, khi tích đủ pin, xe sẽ chạy ở chế độ thuần điện, mang lại trải nghiệm như đang điều khiển ô tô điện chạy pin.

Góp ý thêm, PGS.TS Đàm Hoàng Phúc - Giảng viên Bộ môn Ô tô và Xe chuyên dùng, Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết: "Song song với công nghệ hybrid mới, trên các mẫu xe này, các nhà sản xuất ô tô cũng luôn song hành phát triển công nghệ về an toàn trên xe. Do đó, không chỉ tiết kiệm nhiên liệu, sử dụng xe hybrid, khách hàng còn được hưởng những tính năng công nghệ an toàn tiên tiến, hiện đại hơn. Đây chính là sự hấp dẫn người tiêu dùng của xe hybrid".

Trả lời câu hỏi "con số nào đo lường mức độ hiệu quả về môi trường và tiết kiệm nhiên liệu khi chuyển đổi từ động cơ đốt trong sang xe hybrid?", PGS.TS Đàm Hoàng Phúc cho biết, một nghiên cứu riêng của ông và nhóm cộng sự năm 2023 cho thấy, Hà Nội có 1,125 triệu xe ô tô cá nhân. Nếu chuyển đổi toàn bộ xe xăng hiện nay sang hybrid, sẽ tiết kiệm 3 triệu lít xăng mỗi năm.

"Nếu như một chiếc xe hybrid sử dụng quãng đường khoảng 150.000km trong 7 năm (tương ứng quãng đường, thời gian được bảo hành) thì số nhiên liệu tiết kiệm được sẽ khoảng 10.125 lít xăng. Nếu nhân với giá xăng hiện tại khoảng 23.000 đồng/lít, số tiền tiết kiệm được là hơn 232 triệu đồng. So ngược lại với giá bán xe hybrid cao hơn xe động cơ đốt trong khoảng 100 triệu đồng, thì người tiêu dùng vẫn có lãi", PGS.TS Phúc cho biết.

Tuy nhiên, theo một số chuyên gia, tốc độ điện hóa tại Việt Nam vẫn chậm hơn so với các nước trong khu vực Đông Nam Á như Thái Lan và Malaysia. Nguyên nhân đến từ việc xe hybrid có lợi thế về việc giảm phát thải, nhưng chi phí sản xuất cao khiến quy mô thị trường khó mở rộng.

Cần chính sách phát triển phù hợp

Khẳng định ưu thế của dòng xe hybrid và các chính sách hiện nay, ông Phan Lê Hoàng Linh nhấn mạnh: "Việt Nam đã có cam kết mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 tại COP26, và đã thể chế hóa bởi Quy hoạch điện VIII cũng như Quyết định số 876/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, sẽ cần phải có quyết tâm và nỗ lực rất lớn, cũng như các nguồn lực rất lớn để hiện thực hóa tuyên bố chính trị này, cũng như nỗ lực để cân đối hệ thống điện cho quá trình chuyển đổi năng lượng". Cho đến khi các dòng xe BEV và FCEV có chỗ đứng vững chắc trên thị trường, các loại xe hybrid như HEV và PHEV vẫn sẽ đóng vai trò chủ đạo trong quá trình chuyển dịch". Các cấp độ điện hóa của ô tô sẽ được phân loại theo mức độ phát thải khí CO2 ra môi trường và vai trò của động cơ điện.

Hiện Bộ Công Thương đang xây dựng chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô trong thời kỳ mới. Một trong những trọng tâm là thiết kế lộ trình và chính sách phù hợp cho xe điện hóa. Theo đó, chiến lược phát triển sẽ được xây dựng phù hợp với các yếu tố hạ tầng, thói quen của người tiêu dùng, chiến lược của các hãng xe và lộ trình chuyển đổi năng lượng quốc gia, trong đó, tất cả loại xe thân thiện môi trường đều cần có lộ trình phù hợp.

Tuy nhiên, ông Phan Lê Hoàng Linh cũng nhấn mạnh, hiện nay, Nhà nước chưa có chính sách ưu đãi cụ thể, đặc thù nào cho xe hybrid. “Trong quá trình xây dựng chính sách, có quan điểm cho rằng, việc trợ giá xe hybrid chưa phù hợp do còn liên quan đến việc cân đối ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, bản thân người dùng xe hybrid cũng đang có đóng góp vào việc giảm phát thải, bảo vệ môi trường, vì vậy nên có sự hỗ trợ từ Nhà nước cho nhóm người dùng này”, ông Phan Lê Hoàng Linh cho biết.

Bộ Công Thương sẽ nghiên cứu các đề xuất từ chuyên gia và doanh nghiệp với số liệu, nghiên cứu cụ thể để khi trình lên các cấp cao hơn sẽ có những chính sách thiết thực hơn với xe điện hóa nói chung và hybrid nói riêng. Cho đến khi hệ thống năng lượng được chuyển đổi theo lộ trình, các dòng xe hybrid vẫn sẽ đóng vai trò quan trọng để từng bước thực hiện lộ trình điện hóa phương tiện giao thông, tiến tới phổ biến xe điện các loại tại Việt Nam.

Cụ thể, Bộ Công Thương đề xuất Chính phủ chỉ đạo các cơ quan liên quan nghiên cứu và thực thi chính sách giảm lệ phí trước bạ cho các loại xe BEV, xe HEV và PHEV.

Cùng với những giải pháp đồng bộ khác, Bộ Công Thương đặt mục tiêu đến năm 2030, xe điện, hybrid, và xe sử dụng năng lượng tái tạo hoặc nhiên liệu sinh học (gọi chung là xe xanh) sẽ chiếm khoảng 18-22% tổng doanh số thị trường, tương đương từ 180.000 đến 242.000 chiếc. Đến năm 2045, tổng doanh số thị trường dự kiến đạt 5-5,7 triệu xe, trong đó khoảng 80-85% là xe xanh.