Philippines điều chỉnh chiến lược về nhập khẩu gạo

Philippines điều chỉnh chiến lược nhập khẩu gạo

Trong cuộc phỏng vấn với Platts (S&P Global Commodity Insights) ngày 22/7, Bộ trưởng Nông nghiệp Philippines Francisco Tiu Laurel Jr. cho biết, nhu cầu nhập khẩu gạo thực tế của nước này trong năm 2026 chỉ ở mức khoảng 3,6-3,8 triệu tấn. Lượng nhập khẩu có thể tăng lên 5-5,2 triệu tấn chỉ trong trường hợp cần bổ sung dự trữ chiến lược và sẽ phụ thuộc vào diễn biến giá quốc tế cũng như kết quả vụ thu hoạch chính bắt đầu từ tháng 9.

Theo ông Laurel, Philippines đã nhập khẩu khoảng 3,3 triệu tấn gạo trong năm 2026 và ký hợp đồng thêm khoảng 1 triệu tấn, do đó phần lớn nhu cầu nhập khẩu của năm nay đã được bảo đảm. Ông nhấn mạnh Philippines sẽ không đặt mục tiêu mua thêm bằng mọi giá. Mọi quyết định nhập khẩu bổ sung sẽ phụ thuộc vào giá thị trường và tình hình nguồn cung trong nước.

Theo đánh giá của Bộ trưởng Nông nghiệp Philippines, thị trường gạo hiện đã ổn định hơn nhiều so với giai đoạn 2023-2024, khi các biện pháp hạn chế xuất khẩu của Ấn Độ cùng tâm lý lo ngại thiếu hụt nguồn cung khiến nhiều quốc gia đẩy mạnh thu mua, làm giá gạo thế giới tăng mạnh.

Ông dự báo giá gạo châu Á có xu hướng giảm trong 6 tháng tới khi các nước xuất khẩu lớn bước vào vụ thu hoạch mới. Bên cạnh lượng dự trữ lớn của Ấn Độ, Myanmar, Campuchia, Pakistan và chính Philippines đều sắp có thêm nguồn cung mới.

Đối với chính sách nhập khẩu, Philippines sẽ tiếp tục không cấp mới Giấy phép Nhập khẩu Vệ sinh và Kiểm dịch Thực vật (SPS-IC) mới với gạo tấm 5%, trong khi các giấy phép đã cấp vẫn được thực hiện. Theo ông Laurel, đây là định hướng chính sách nhằm tạo điều kiện cho ngành lúa gạo trong nước nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua đầu tư nâng cấp hệ thống xay xát và phát triển các giống lúa có chất lượng cao hơn.

Giảm phụ thuộc vào gạo Việt Nam

Một trong những định hướng đáng chú ý được Bộ trưởng Francisco Tiu Laurel Jr. đưa ra là từng bước đa dạng hóa nguồn nhập khẩu gạo, giảm sự phụ thuộc quá lớn vào Việt Nam - quốc gia hiện cung cấp khoảng 80% lượng gạo nhập khẩu của Philippines.

Theo ông Laurel, Việt Nam vẫn là nhà cung cấp rất đáng tin cậy, song việc phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất luôn tiềm ẩn rủi ro. Vì vậy, Philippines đang thúc đẩy mở rộng hợp tác với các nước xuất khẩu khác, trong đó có Ấn Độ.

Ông cho biết Philippines đang trao đổi với Công ty Xuất khẩu Hợp tác xã Quốc gia Ấn Độ về khả năng nhập khẩu khoảng 300.000 tấn gạo. Theo đánh giá của phía Philippines, gạo từ bang Telangana đang dần được người tiêu dùng nước này chấp nhận, trong khi lợi thế về giá và nguồn cung dồi dào của Ấn Độ có thể hỗ trợ chiến lược đa dạng hóa nguồn nhập khẩu trong dài hạn.

Liên quan đến thông tin về khả năng Philippines ký thỏa thuận nhập khẩu 1,5 triệu tấn gạo từ Việt Nam, ông Laurel xác nhận hai bên đã có trao đổi với Vinafood II nhưng chưa đạt bất kỳ thỏa thuận nào. Quyết định cuối cùng sẽ phụ thuộc vào kết quả vụ thu hoạch sắp tới cũng như diễn biến giá quốc tế.

Theo Bộ trưởng Nông nghiệp Philippines, nước này ưu tiên một mức giá ổn định và hợp lý hơn là chạy theo các hợp đồng mua với khối lượng lớn.

Nhìn về dài hạn, Philippines cũng đang xây dựng một dự luật mới về chính sách nhập khẩu gạo. Dự luật dự kiến kết hợp các tiêu chí về sản lượng và chất lượng nhằm chỉ nhập khẩu phần thiếu hụt so với nhu cầu trong nước cùng một lượng dự trữ chiến lược hợp lý, đồng thời bảo vệ nông dân và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành lúa gạo Philippines.

Những định hướng này cho thấy Philippines vẫn sẽ duy trì nhu cầu nhập khẩu lớn trong các năm tới, nhưng chiến lược mua hàng sẽ ngày càng linh hoạt hơn, ưu tiên đa dạng hóa nguồn cung và cân bằng giữa bảo đảm an ninh lương thực với phát triển sản xuất lúa gạo trong nước. Với vị thế là nhà cung cấp chủ lực nhiều năm qua, Việt Nam vẫn có lợi thế đáng kể, song sẽ phải cạnh tranh ngày càng mạnh hơn về giá cả, chất lượng và sự ổn định nguồn cung.