Phát hành trái phiếu quý I khởi sắc

Phát hành trái phiếu phục hồi

Theo phân tích của Công ty Cổ phần FiinRatings về thị trường trái phiếu doanh nghiệp quý I/2026, tổng giá trị phát hành trong 3 tháng đầu năm đạt khoảng 40,3 nghìn tỷ đồng, tăng 60,6% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, phát hành riêng lẻ chiếm 64,5% tổng giá trị và tăng gấp 12 lần so với cùng kỳ, trong khi phát hành đại chúng chiếm 35,5% và giảm 38%. Sau giai đoạn khá trầm lắng trong hai tháng đầu năm, hoạt động phát hành đã sôi động trở lại trong tháng 3 với giá trị đạt 31,6 nghìn tỷ đồng, tăng 84% so với cùng kỳ năm trước.

Các chuyên gia cho rằng, quý I hằng năm thường là giai đoạn phát hành kém sôi động do yếu tố mùa vụ, trước khi thị trường tăng tốc trong quý II và quý III khi nhu cầu vốn phục vụ sản xuất kinh doanh, triển khai dự án và tăng trưởng tín dụng gia tăng. Tuy nhiên, bối cảnh năm nay được đánh giá có nhiều khác biệt khi mặt bằng lãi suất vẫn duy trì ở mức cao do áp lực thanh khoản, khiến hoạt động phát hành nhiều khả năng tiếp tục diễn biến thận trọng ở cả nhóm doanh nghiệp sản xuất và ngân hàng.

Chuyên gia FiinGroup và FiinRatings nhận định, xu hướng thận trọng này xuất phát từ việc chi phí huy động vốn tăng lên, tác động trực tiếp đến lãi suất phát hành trái phiếu. Nhiều lô trái phiếu hiện được neo theo lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng của nhóm ngân hàng Big4, khiến chi phí vốn của doanh nghiệp gia tăng đáng kể trong bối cảnh điều kiện thị trường kém thuận lợi hơn. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp có xu hướng chờ đợi tín hiệu rõ ràng hơn về điều hành lãi suất cũng như diễn biến kinh tế vĩ mô và địa chính trị trước khi triển khai kế hoạch huy động vốn mới.

Diễn biến của mặt bằng lãi suất cũng tác động rõ đến thị trường trái phiếu doanh nghiệp khi cả lãi suất coupon và lợi suất giao dịch trên thị trường thứ cấp đều tăng ở hai nhóm phát hành chính là tổ chức tín dụng và bất động sản. Các tổ chức phát hành phải chấp nhận mức lãi suất cao hơn để thu hút nhà đầu tư, phản ánh chi phí vốn tăng trong bối cảnh thị trường thận trọng hơn. Trên thị trường thứ cấp, lợi suất bình quân tăng tương ứng cho thấy nhà đầu tư đang yêu cầu mức bù rủi ro cao hơn trước áp lực thanh khoản ở các kỳ hạn gần.

Dù vậy, đại diện FiinGroup và FiinRatings cho rằng kênh trái phiếu doanh nghiệp vẫn sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh tín dụng đối với lĩnh vực bất động sản tiếp tục được kiểm soát. Theo đó, trái phiếu doanh nghiệp vẫn là công cụ giúp doanh nghiệp chủ động hơn về kỳ hạn vốn và cấu trúc tài sản.

Đối với các doanh nghiệp có dự án đầy đủ pháp lý, uy tín tín dụng tốt và xếp hạng tín nhiệm cao, việc đàm phán biên độ lãi suất thấp hoặc áp dụng cấu trúc lãi suất bậc thang được đánh giá có thể tạo lợi thế về chi phí vốn so với vay ngân hàng.

Áp lực đáo hạn vẫn hiện hữu

Xét theo cơ cấu phát hành, nhóm tổ chức phát hành phi ngân hàng ghi nhận hoạt động huy động vốn tích cực với tổng giá trị phát hành đạt 28,4 nghìn tỷ đồng, chiếm 70,4% tổng giá trị toàn thị trường và tăng gấp 3,9 lần so với cùng kỳ năm trước. 

Nhóm bất động sản dẫn đầu trái phiếu của Công ty TNHH Đầu tư Marina Center có giá trị lên tới 10.196 tỷ đồng. Đợt phát hành này có kỳ hạn dài 10 năm với mức lãi suất bậc thang khá thấp từ 4% và có tài sản đảm bảo.

Đáng chú ý, kênh phát hành đại chúng vốn chủ yếu là nơi các ngân hàng phát hành, nhưng đã ghi nhận một số đợt phát hành trong quý đến từ doanh nghiệp phi tài chính như Công ty cổ phần Transimex, Công ty cổ phần Xây dựng Coteccons, Công ty cổ phần Nông nghiệp BAF.

Điều này cho thấy doanh nghiệp đã bắt đầu xem xét đến kênh đại chúng để huy động vốn, khi các Nghị định 245 giúp định hình kênh này bắt đầu có hiệu lực tháng 9/2025.

Trong khi đó, ngân hàng, nhóm phát hành chính của thị trường, chỉ đóng góp 29,6% giá trị trong quý I/2026. Trong bối cảnh lãi suất tăng cao do áp lực từ nhu cầu tín dụng tăng mạnh (đặc biệt để phục vụ dịp lễ Tết Nguyên đán), các ngân hàng chủ yếu ưu tiên nguồn vốn linh hoạt (tiền gửi, vốn liên ngân hàng, OMO) để đáp ứng nhanh với tình hình thanh khoản căng thẳng, khiến hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp của nhóm này kém sôi động hơn, nhóm chuyên gia FiinRatings lý giải.

Ở chiều ngược lại, thị trường ghi nhận khoảng 12,8 nghìn tỷ đồng trái phiếu có vấn đề trong quý I/2026, tăng 6,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, nhóm bất động sản chiếm 54,6% tổng giá trị trái phiếu có vấn đề, tiếp đến là nhóm năng lượng với tỷ trọng 43,4%, phần còn lại thuộc nhóm thương mại và dịch vụ.

Dù tỷ lệ trái phiếu có vấn đề phát sinh mới đã giảm từ năm 2024, phản ánh khả năng trả nợ và năng lực tài chính của nhiều tổ chức phát hành được cải thiện, các chuyên gia từ FiinRatings cho rằng mặt bằng lãi suất cao vẫn có thể tiếp tục tạo áp lực lên doanh nghiệp phát hành, đặc biệt với các lô trái phiếu lãi suất thả nổi.