Việt Nam - Singapore và ‘chuẩn hợp tác mới’ của ASEAN

Từ đối tác kinh tế năng động đến Đối tác Chiến lược toàn diện

Theo thông cáo của Bộ Ngoại giao, nhận lời mời của Tổng thống Cộng hòa Singapore Tharman Shanmugaratnam và Phu nhân, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm cấp Nhà nước tới Singapore từ ngày 29 đến ngày 31/5/2026.

Cũng trong khuôn khổ chuyến công tác, nhận lời mời của Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu chiến lược quốc tế (IISS) Bastian Giegerich, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ tham dự và phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La ngày 29/5/2026.

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Singapore đang phát triển mạnh mẽ cả về chiều rộng lẫn chiều sâu, đặc biệt sau khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện vào năm 2025. Đây được xem là bước phát triển có ý nghĩa chiến lược quan trọng, phản ánh mức độ tin cậy chính trị ngày càng cao, sự gắn kết lợi ích ngày càng sâu sắc và tầm nhìn phát triển chung giữa hai quốc gia trong bối cảnh mới.

Việt Nam và Singapore chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào tháng 8/1973. Trải qua hơn nửa thế kỷ, quan hệ hai nước không ngừng được củng cố và phát triển, trở thành một trong những mối quan hệ năng động, thực chất và hiệu quả hàng đầu trong ASEAN.

Điểm lại chặng đường lịch sử, Singapore là một trong những quốc gia đầu tiên tại Đông Nam Á thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam, sau khi Hiệp định Paris được ký kết năm 1973. Từ nền tảng đó, quan hệ song phương từng bước được mở rộng thông qua nhiều cơ chế hợp tác quan trọng.

Năm 2004, hai nước ký “Tuyên bố chung về Khuôn khổ Hợp tác Toàn diện trong thế kỷ XXI”, tạo nền tảng pháp lý thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực. Đến năm 2013, nhân chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long, hai bên chính thức thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược, mở ra giai đoạn phát triển mới với mức độ liên kết sâu sắc hơn.

Quan hệ chính trị - ngoại giao giữa hai nước ngày càng gắn bó thông qua việc duy trì thường xuyên trao đổi đoàn cấp cao, các cơ chế đối thoại, hợp tác và giao lưu nhân dân. 

Đà phát triển này được thúc đẩy mạnh mẽ trong thời gian gần đây với nhiều hoạt động tiếp xúc cấp cao liên tiếp. Ngày 25 - 26/3/2025, Thủ tướng Singapore Lawrence Wong thăm chính thức Việt Nam, chỉ hơn 1 tuần sau chuyến thăm Singapore của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Hai bên đã ký nhiều văn kiện triển khai khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện, bao gồm hợp tác về điện gió, thanh toán QR xuyên biên giới, đổi mới sáng tạo và giao lưu nhân dân.

Tiếp đó, ngày 8/5/2026, bên lề Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã hội đàm với Thủ tướng Lawrence Wong. Hai bên thống nhất triển khai hiệu quả Chương trình hành động Đối tác Chiến lược toàn diện giai đoạn 2025 - 2030, đồng thời tăng cường phối hợp tại các diễn đàn đa phương.

Trong hơn nửa thế kỷ qua, hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư luôn là trụ cột nổi bật nhất trong quan hệ song phương. Theo số liệu do Thương vụ Việt Nam tại Singapore dẫn nguồn từ Cơ quan Quản lý doanh nghiệp Singapore, riêng trong tháng 4/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Singapore và Việt Nam đạt gần 5,3 tỷ SGD, tăng 62,4% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu của Singapore sang Việt Nam đạt 2,5 tỷ SGD, tăng 20,9%; nhập khẩu từ Việt Nam đạt 2,7 tỷ SGD, tăng tới 143%.

Tính chung 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch thương mại song phương đạt 18,8 tỷ SGD, tăng 43,7% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, nếu chỉ tính hàng hóa có xuất xứ từ Việt Nam và Singapore, Việt Nam xuất siêu sang Singapore khoảng 5,36 tỷ SGD, tương đương hơn 4,18 tỷ USD. Những con số này đã phản ánh tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ của quan hệ thương mại song phương. Đồng thời, cho thấy vị thế ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực thông qua Singapore - trung tâm logistics, tài chính và trung chuyển hàng hóa hàng đầu châu Á.

Trả lời phỏng vấn báo chí trước thềm chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường cho biết, Singapore hiện là nhà đầu tư lớn thứ hai tại Việt Nam với hơn 4.500 dự án còn hiệu lực và tổng vốn đăng ký gần 97 tỷ USD.

Các dự án đầu tư của Singapore trải rộng trên nhiều lĩnh vực như công nghiệp chế biến, chế tạo, logistics, hạ tầng, bất động sản, tài chính, công nghệ cao và dịch vụ hiện đại. Qua đó, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu kinh tế của Việt Nam.

Một trong những biểu tượng thành công tiêu biểu của quan hệ hợp tác song phương chính là hệ thống Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP).

“Biểu tượng thành công tiêu biểu trong hợp tác song phương là hệ thống các khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP). Từ khu VSIP đầu tiên, đến nay mạng lưới VSIP đã phát triển tại nhiều địa phương trên cả nước. Các VSIP không chỉ là mô hình hợp tác kinh tế hiệu quả, mà còn trở thành biểu tượng của lòng tin, tầm nhìn dài hạn và sự gắn kết chiến lược giữa hai nước”, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh.

Từ khu VSIP đầu tiên được hình thành năm 1996 theo sáng kiến của cố Thủ tướng Lý Quang Diệu, đến nay mạng lưới VSIP đã phát triển mạnh mẽ tại nhiều địa phương trên cả nước. Theo ông Cao Xuân Thắng, Tham tán thương mại, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Singapore, đến cuối năm 2025, hệ thống VSIP đã có 22 dự án tại 15 tỉnh, thành phố của Việt Nam, thu hút hơn 1.000 doanh nghiệp quốc tế và tạo gần 300.000 việc làm.

Định hình “chuẩn hợp tác mới” của ASEAN

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Singapore của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lần này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc tiếp tục triển khai và cụ thể hóa khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện giữa hai nước trong giai đoạn phát triển mới.

Chuyến thăm được kỳ vọng mở ra những động lực hợp tác mới cho Việt Nam - Singapore, nhất là trong những lĩnh vực đang trở thành động lực tăng trưởng mới của khu vực như công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế xanh.

Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường cho rằng, cạnh tranh công nghệ gia tăng cùng yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng đang đặt ra nhu cầu cấp thiết đối với các quốc gia trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng. Trên nền tảng quan hệ tin cậy chính trị ngày càng được củng cố, Việt Nam và Singapore đang hướng tới những không gian hợp tác sâu rộng hơn, phù hợp với xu thế phát triển mới của khu vực và thế giới.

Một trong những trọng tâm nổi bật của chuyến thăm lần này là thúc đẩy hợp tác khoa học - công nghệ và chuyển đổi số đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả hơn. Theo Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường, các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, công nghệ bán dẫn, đô thị thông minh, kinh tế số, chính phủ số và công nghệ xanh sẽ là những lĩnh vực hợp tác chiến lược trong thời gian tới.

Điều này cho thấy quan hệ Việt Nam - Singapore đang từng bước dịch chuyển từ mô hình hợp tác dựa chủ yếu vào thương mại, đầu tư và sản xuất sang mô hình liên kết dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. 

Đáng chú ý, sáng kiến “Tech Connect” được kỳ vọng sẽ mở ra nền tảng kết nối mới giữa các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ và các trung tâm đổi mới sáng tạo của hai nước. Đây là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu phát triển của nền kinh tế số, nơi năng lực cạnh tranh ngày càng được quyết định bởi chất lượng nguồn nhân lực, khả năng đổi mới sáng tạo và mức độ liên kết của hệ sinh thái công nghệ.

ASEAN đang đứng trước cơ hội hình thành những mô hình liên kết mới, trong đó đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và kết nối công nghệ trở thành những yếu tố dẫn dắt tăng trưởng. Trong tiến trình ấy, sự bổ trợ giữa nền kinh tế năng động, giàu tiềm năng phát triển như Việt Nam với trung tâm tài chính, công nghệ và logistics hàng đầu khu vực như Singapore đang tạo ra dư địa hợp tác rộng mở.

“Có thể nói, quan hệ Việt Nam - Singapore hiện nay không chỉ dừng ở hợp tác kinh tế truyền thống, mà đang phát triển theo chiều sâu chiến lược, hướng tới các lĩnh vực của tương lai, đóng góp tích cực cho sự phát triển bền vững của mỗi nước và cho liên kết khu vực ASEAN”, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh.

Trong khuôn khổ chuyến công tác, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng sẽ tham dự và phát biểu dẫn đề, bài phát biểu quan trọng nhất của diễn đàn, tại Đối thoại Shangri-La 2026. Theo Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường, việc Việt Nam được mời phát biểu dẫn đề tại diễn đàn an ninh hàng đầu khu vực cho thấy cộng đồng quốc tế ngày càng coi trọng vai trò, vị thế và uy tín của Việt Nam trong khu vực. “Điều này cũng phản ánh sự quan tâm của các nước đối với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển của Việt Nam”, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường khẳng định.

Hơn nửa thế kỷ kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Singapore đang cùng hướng tới một tầm nhìn phát triển mới của ASEAN, nơi liên kết kinh tế gắn chặt hơn với đổi mới sáng tạo, phát triển xanh và năng lực thích ứng trước những biến động toàn cầu.