Người trẻ ngại sinh con, nới lỏng quy định sinh con thứ 3 có khả thi?

Cục Dân số đưa ra đề xuất bỏ quy định mỗi cặp vợ chồng chỉ sinh từ 1-2 con và trao quyền quyết định số con, thời gian sinh con cho các cặp vợ chồng.
Bộ Y tế đề xuất cho các cặp vợ chồng tự quyết định số conLao động tự do sinh con vẫn được nhận tiền thai sản từ 1/7/2025Vì sao Bộ Y tế đề xuất bỏ quy định 'mỗi cặp vợ chồng chỉ sinh 1 hoặc 2 con'

Việc xử phạt những đối tượng sinh con thứ 3 không còn phù hợp

Thời gian qua, Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể trong việc kiểm soát tăng dân số và hiện đang trong giai đoạn dân số vàng. Tuy nhiên, những thách thức mới như giảm sinh, mất cân bằng giới tính và già hóa dân số đòi hỏi phải có những điều chỉnh chính sách phù hợp.

Chia sẻ tại Hội thảo "Góp ý, hoàn thiện chính sách trong Luật Dân số và gợi ý chính sách chuyển đổi nhân khẩu học của các nền kinh tế châu Á - Thái Bình Dương" do Cục Dân số - Bộ Y tế vừa tổ chức, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cho biết: Hiện nay, công tác dân số xuất hiện một số vấn đề thực tiễn nảy sinh, tác động trực tiếp đến sự phát triển bền vững của đất nước.

Trong đó, xuất hiện xu hướng mức sinh giảm xuống thấp (mức sinh thay thế chưa thực sự bền vững, số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ hiện là 1,96 con và tỷ lệ tăng dân số là 0,84% năm 2023); tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh còn cao (tỷ số giới tính khi sinh là 111,8 bé trai/100 bé gái năm 2023) một con số vẫn còn cao so với mức cân bằng tự nhiên. Dân số đang dần bị già hóa nhanh chóng.

Cục Dân số đề xuất bỏ quy định chỉ sinh từ 1-2 con
Công tác dân số xuất hiện một số vấn đề thực tiễn nảy sinh, tác động trực tiếp đến sự phát triển bền vững của đất nước. Ảnh minh họa

Để giải quyết những vấn đề trên, việc xây dựng một Luật Dân số mới thay thế pháp lệnh hiện hành là hết sức cần thiết. Dự thảo Luật Dân số đã đưa ra 6 nhóm chính sách cơ bản, trong đó tập trung vào các vấn đề như: Duy trì mức sinh thay thế; giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh và đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên; thích ứng với già hóa dân số, dân số già; phân bố dân số hợp lý; nâng cao sức khỏe dân số; và lồng ghép các yếu tố dân số trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

Trong đó, với chính sách duy trì mức sinh thay thế, dự thảo đề xuất các biện pháp linh hoạt để có thể bù trừ mức sinh giữa khu vực có mức sinh thấp và khu vực có mức sinh cao, bao gồm: quy định quyền của cặp vợ chồng, cá nhân trong việc sinh con, thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh phù hợp với lứa tuổi, tình trạng sức khỏe, điều kiện học tập, lao động, công tác, thu nhập và nuôi dạy con của cặp vợ chồng, cá nhân.

Theo ông Lê Thanh Dũng - Cục trưởng Cục Dân số, quy định mỗi cặp vợ chồng chỉ sinh từ 1 đến 2 con đã áp dụng trong nhiều năm nay và mỗi giai đoạn lại có một chính sách khác nhau, trong đó có việc xử phạt do vi phạm các quy định về chính sách dân số như sinh con thứ 3… Tuy nhiên, đến thời điểm này, việc xử phạt đối với những đối tượng sinh con thứ 3 không còn phù hợp. Việt Nam đang có xu thế mức sinh giảm, mặc dù chưa ở mức báo động nhưng sẽ trở thành một vấn đề quan trọng nếu chúng ta không có giải pháp can thiệp từ bây giờ. Vì vậy, việc nới lỏng quy định sinh 1 đến 2 con là cần thiết.

Nhiều gia đình trẻ "ngại" sinh nhiều con

Đồng quan điểm, PGS.TS Nguyễn Đức Vinh, Viện trưởng Viện Xã hội học - Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam - cũng cho rằng, cần bỏ quy định cặp vợ chồng sinh 1 đến 2 con.

Một trong những điểm đáng chú ý trong dự thảo luật là việc đề xuất bỏ quy định kỷ luật người sinh con thứ 3 với một số trường hợp là công chức, đảng viên. Theo lý giải của lãnh đạo Cục Dân số, thực tế hiện nay, nhiều người có mong muốn và điều kiện để sinh con thứ 3, nhất là cán bộ công chức. Tuy nhiên, khi sinh con thứ 3 thì họ gặp phải những chế tài xử phạt, nhất là đối với đảng viên, mà những chế tài này đều đã được xây dựng từ rất nhiều năm trước. Trong khi, một bộ phận khác không vướng vào những chế tài này như người nông dân, lao động ở vùng sâu vùng xa thì lại sinh nhiều con.

Tuy nhiên, bên cạnh đó, có một thực tế nữa hiện nay, nhiều gia đình trẻ lại không có nhu cầu sinh nhiều và chỉ duy trì ở mức 1 con. Vì vậy, với xu thế giảm sinh hiện nay ở nước ta, ông Lê Thanh Dũng cho rằng, nhìn từ kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới, chúng ta phải thay đổi quy định này. Rất nhiều nước đã "đổ tiền" để khắc phục những vấn đề tương tự nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn vì các cặp vợ chồng ở nước họ không có nhu cầu sinh con.

Theo các chuyên gia, việc xây dựng Luật Dân số mới là một bước đi quan trọng để Việt Nam có thể ứng phó hiệu quả với những biến động dân số và đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước.

Theo Cục Dân số, hiện Cục tổng hợp các ý kiến, sau đó đề xuất, báo cáo lên Chính phủ. Nếu được chấp thuận, dự thảo luật sẽ đưa ra các đề xuất cụ thể để trình hồ sơ dự luật lên Chính phủ vào tháng 12 này. Dự kiến tháng 6/2025, dự thảo luật sẽ trình lên Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Vy Vy
Bình luận

Đọc nhiều

'Muôn sắc Việt Nam' tái hiện 17 di sản UNESCO trên sân khấu rộng 3.000 m²

'Muôn sắc Việt Nam' tái hiện 17 di sản UNESCO trên sân khấu rộng 3.000 m²

Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” sẽ diễn ra tối 24/11 tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình, với những màn kết hợp giữa các thế hệ nghệ sĩ, sân khấu rộng 3.000 m² và vé tham dự hoàn toàn miễn phí.
Thúc đẩy giao lưu văn hóa, mở rộng kết nối hợp tác kinh tế Việt Nam - Rumani

Thúc đẩy giao lưu văn hóa, mở rộng kết nối hợp tác kinh tế Việt Nam - Rumani

Ngày 19/11 tới đây, tại Phú Thọ, Đại sứ quán Rumani tại Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Phú Thọ cùng các đơn vị tổ chức Ngày Văn hóa và Thương mại Rumani tại Việt Nam.
Ngày Văn hóa Việt Nam: Lan tỏa văn hóa Chăm, kết nối các giá trị di sản

Ngày Văn hóa Việt Nam: Lan tỏa văn hóa Chăm, kết nối các giá trị di sản

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), cộng đồng người Chăm, tỉnh Khánh Hòa đã mang đến Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam những sắc màu văn hóa đặc sắc.
Công nghệ thực tế hỗn hợp mở hướng tiếp cận mới với di sản Hà Nội

Công nghệ thực tế hỗn hợp mở hướng tiếp cận mới với di sản Hà Nội

Từ những con tem lưu giữ dấu ấn lịch sử đến công nghệ thực tế hỗn hợp, triển lãm “Ngàn năm kinh kỳ qua lăng kính tem số” mang đến cách tiếp cận mới với di sản văn hóa Hà Nội.
AI đang thay đổi hành vi người tiêu dùng, ngân hàng cần thích ứng

AI đang thay đổi hành vi người tiêu dùng, ngân hàng cần thích ứng

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi cách người tiêu dùng mua sắm trên nhiều phương diện, mở ra những chiều hướng mới trên hành trình trải nghiệm của khách hàng. 
Cần Thơ: Thị trường quà tặng 20/11 đa dạng, nhiều ưu đãi hút khách

Cần Thơ: Thị trường quà tặng 20/11 đa dạng, nhiều ưu đãi hút khách

Thị trường quà tặng Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 Cần Thơ trở nên sôi động với nhiều mặt hàng đa dạng, chương trình giảm giá các hệ thống bán lẻ và thương hiệu thời trang.
Áp lực tiến độ các dự án hạ tầng trước ‘bài toán’ chi phí nhân công

Áp lực tiến độ các dự án hạ tầng trước ‘bài toán’ chi phí nhân công

Yêu cầu đẩy nhanh tiến độ thi công và giải ngân tại hàng loạt dự án hạ tầng giao thông đang kéo theo nhu cầu lớn về lao động.
Khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026: 'Thăng Long Kẻ Nghệ' – Kinh tế sáng tạo

Khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026: 'Thăng Long Kẻ Nghệ' – Kinh tế sáng tạo

Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ” – Kinh tế sáng tạo được khai mạc, đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá – du lịch HanoiGo..
Cao Bằng: Đánh thức giá trị di sản, mở rộng không gian phát triển kinh tế

Cao Bằng: Đánh thức giá trị di sản, mở rộng không gian phát triển kinh tế

Khai thác chiều sâu văn hóa, lịch sử cùng lợi thế cửa khẩu giúp Cao Bằng mở rộng thị trường, gia tăng giá trị dịch vụ và tạo động lực phát triển kinh tế bền vững.
Công bố giải pháp kiểm thử tấn công mạng giả lập và giám sát tác nhân AI

Công bố giải pháp kiểm thử tấn công mạng giả lập và giám sát tác nhân AI

Những cải tiến của Cisco AI Defense, Splunk và Cisco IQ giúp đội ngũ an ninh mạng xây dựng quy trình khép kín để phát hiện rủi ro, đo lường giá trị và củng cố độ tin cậy.