Ngành điện tử tăng tốc, bước vào mùa cao điểm

Xuất khẩu tăng mạnh

Theo số liệu từ Cục Thống kê, Bộ Tài chính, trong 7 tháng năm 2026, xuất khẩu mặt hàng điện tử, máy tính và linh kiện đạt 85,172 tỷ USD, tăng 50,1%. Đây tiếp tục là một trong những nhóm hàng có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu cao nhất của cả nước.

Đáng lưu ý, trong khi xuất khẩu tăng mạnh nhưng sáu tháng đầu năm 2026 ngành điện tử nhập siêu 12 tỷ USD. Chia sẻ tại Tọa đàm Kinh tế mùa hè 2026 tổ chức gần đây, bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam cho hay, điều này thực sự không đáng lo ngại nếu nhìn vào cơ cấu hàng hóa nhập khẩu.

Phần lớn kim ngạch nhập khẩu tập trung vào tư liệu sản xuất, máy móc và thiết bị phục vụ sản xuất. Đây là diễn biến phản ánh chu kỳ sản xuất bình thường của doanh nghiệp, đầu năm tích lũy tư liệu sản xuất để chuẩn bị tăng tốc sản xuất vào nửa cuối năm.

Đặc thù của ngành điện tử càng khiến xu hướng này trở nên rõ nét. Theo bà Đỗ Thị Thúy Hương, chu kỳ sản xuất của ngành thường tăng tốc vào nửa cuối năm, đặc biệt khi bước vào mùa cao điểm, hay còn gọi là “peak season”, bắt đầu khoảng tháng 9-10.

Đây là thời điểm các doanh nghiệp điện tử, nhất là những doanh nghiệp lắp ráp thiết bị điện tử tiêu dùng, điện thoại di động và các sản phẩm liên quan, đồng loạt tăng tốc sản xuất. Không chỉ Việt Nam, các trung tâm sản xuất điện tử trong khu vực như Trung Quốc, Hàn Quốc cũng bước vào giai đoạn cao điểm.

Cùng với nhu cầu sản xuất tăng lên, doanh nghiệp cũng có xu hướng tuyển dụng thêm lao động và đẩy nhanh tiến độ sản xuất để đáp ứng đơn hàng.

Từ đặc điểm này, Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam nhận định cán cân xuất nhập khẩu của ngành có thể trở lại cân bằng trong những tháng cuối năm và có khả năng chuyển sang xuất siêu.

Điều đáng chú ý hơn là triển vọng tăng trưởng của ngành vẫn được đánh giá tích cực. Theo bà Đỗ Thị Thúy Hương, tăng trưởng hai con số đối với ngành điện tử không phải vấn đề quá lớn, bởi đây là mức ngành thường xuyên đạt được.

Như vậy, với mức tăng trưởng xuất khẩu cao trong 7 tháng và dư địa tăng tốc khi bước vào mùa cao điểm, ngành điện tử đang có cơ sở để kỳ vọng tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong những tháng cuối năm.

Làm sao đón được làn sóng chuỗi cung ứng

Tuy nhiên, theo đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam, tăng trưởng hai con số cần đi cùng đổi mới mô hình, tập trung vào nâng cao năng suất lao động, gia tăng giá trị sản xuất và tỷ lệ nội địa hóa.

Đối với ngành điện tử, động lực tăng trưởng không chỉ đến từ mở rộng đầu tư mà ngày càng phải dựa vào chiều sâu. Trong đó, nâng cao năng suất, ứng dụng công nghệ và tăng tỷ lệ nội địa hóa là những yếu tố quan trọng để nâng vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng.

Cơ hội đang mở ra từ làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Sau đại dịch cùng những biến động về chính trị, các tập đoàn công nghệ lớn đang tìm kiếm và lựa chọn những địa điểm đầu tư mới. Việt Nam được xem là một trong những lựa chọn trong số nhiều quốc gia có khả năng tiếp nhận dòng dịch chuyển này.

Những tín hiệu tích cực đã xuất hiện khi các tập đoàn lớn trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn đã hoặc đang xem xét các hoạt động đầu tư, trung tâm thiết kế tại Việt Nam. Điều này cho thấy cách nhìn của các tập đoàn công nghệ đối với Việt Nam đang thay đổi. Việt Nam không chỉ được lựa chọn vì lao động giá rẻ hay các ưu đãi, mà ngày càng được nhìn nhận trên phương diện một hệ sinh thái sản xuất và công nghệ.

Tuy nhiên, thách thức nằm ở năng lực của doanh nghiệp trong nước. Khi khu vực FDI tiếp tục giữ vai trò lớn, phần giá trị gia tăng vẫn chủ yếu nằm ở doanh nghiệp nước ngoài. Do đó, muốn tận dụng tốt dòng dịch chuyển chuỗi cung ứng, năng lực doanh nghiệp nội địa phải được nâng lên tương xứng, đủ khả năng trở thành đối tác của các doanh nghiệp nước ngoài.

Một trong những yêu cầu cấp thiết là nâng năng suất lao động. Với ngành điện tử, điều này được thực hiện thông qua đào tạo chất lượng cao, đầu tư vào trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, robot và nhà máy thông minh.

Nhưng để thực hiện quá trình đầu tư chiều sâu, doanh nghiệp cần nguồn vốn trung và dài hạn. Đây cũng là điểm nghẽn đáng chú ý trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp công nghiệp chế biến, chế tạo không thiếu đơn hàng nhưng thiếu nguồn vốn phù hợp để đầu tư máy móc, thiết bị, nâng năng suất và chất lượng.

Theo đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam, doanh nghiệp Việt Nam không thể tiếp tục chỉ sản xuất những sản phẩm ở phân khúc thấp trong chuỗi cung ứng, mà phải từng bước nâng lên các phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn. Chỉ khi đó, vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng mới được nâng lên và giá trị gia tăng giữ lại trong nước mới có thể tăng.

Để mở rộng dư địa tăng trưởng, doanh nghiệp cũng đề nghị giảm chi phí logistics, đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục đầu tư, đất đai, hoàn thuế, chứng nhận xuất xứ, kiểm tra chuyên ngành và tiếp cận nguồn vốn.

Trong đó, kiểm tra chuyên ngành được xem là vấn đề cần đặc biệt lưu ý bởi chu kỳ đơn hàng điện tử rất ngắn. Chỉ cần doanh nghiệp chậm vài tuần trong việc mở rộng nhà máy hoặc nhập khẩu thiết bị, cơ hội có thể chuyển sang quốc gia khác.

Với nền tảng xuất khẩu tăng mạnh trong 7 tháng, cùng chu kỳ sản xuất đặc thù và mùa cao điểm đang đến gần, ngành điện tử có thêm dư địa để tăng tốc trong những tháng cuối năm.

Năm 2026 ngành điện tử tự tin với mục tiêu tăng trưởng 2 con số, tuy nhiên để tăng trưởng bền vững ngành cần nâng cao năng suất, tăng tỷ lệ nội địa hóa nhằm nâng vị thế trong chuỗi cung ứng.