Nâng chất lượng nhân lực, tăng sức cạnh tranh nền kinh tế số

Ngày 10/10, tại Hà Nội, Trường Đại học Thành Đô phối hợp với Quỹ Hỗ trợ Nhân tài Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Phát triển nguồn nhân lực, nhân tài quản lý kinh tế ở Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số”.

Một trong những vấn đề được đặt ra tại hội thảo là yêu cầu thay đổi cách tiếp cận trong phát triển nguồn nhân lực, từ chú trọng số lượng, trình độ đào tạo sang nâng cao năng lực thực chất và hiệu quả sử dụng.

Theo báo cáo tại hội thảo, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, nền tảng số và tự động hóa đang làm thay đổi phương thức quản trị, tổ chức lao động và cách thức ra quyết định. Điều này đòi hỏi đội ngũ quản lý kinh tế không chỉ có kiến thức chuyên môn mà còn cần tư duy chiến lược, khả năng khai thác dữ liệu, dự báo và thích ứng với những biến động của thị trường.

Đáng chú ý, yêu cầu này gắn với định hướng tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó xác định đây là đột phá quan trọng hàng đầu, động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại.

Tuy nhiên, chất lượng và cơ cấu nguồn nhân lực Việt Nam hiện chưa đồng đều. Khoảng cách giữa năng lực thực tế với yêu cầu của kinh tế số, quản trị hiện đại vẫn tồn tại, nhất là về kỹ năng số, ngoại ngữ, tư duy chiến lược và khả năng làm việc trong môi trường quốc tế.

Từ góc độ thị trường lao động, ThS. Đinh Thị Phi Nga, Trường Đại học Thành Đô cho biết, tỷ lệ lao động có bằng, chứng chỉ tăng từ 24,1% năm 2020 lên 29,2% năm 2025. Tuy nhiên, trong khoảng 84.000 sinh viên ngành công nghệ thông tin tốt nghiệp mỗi năm, chỉ 30 - 35% đáp ứng yêu cầu công việc.

Thực tế này cho thấy, mở rộng quy mô đào tạo chưa đủ để giải quyết nhu cầu nhân lực, nhất là đối với các ngành công nghệ chiến lược như bán dẫn, AI, logistics và thương mại điện tử.

Cùng với đổi mới đào tạo, nhiều ý kiến tại hội thảo nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện cơ chế phát hiện, tuyển chọn, đánh giá, sử dụng và đãi ngộ nhân tài.

PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, Việt Nam vẫn còn nặng về đánh giá thành tích, chưa thực sự coi trọng năng lực và hiệu quả đóng góp của người tài. Vì vậy, cần tạo môi trường làm việc cởi mở, khuyến khích phản biện, sáng tạo, đồng thời mở rộng quyền tự chủ và trao quyền gắn với trách nhiệm.

Trong khi đó, ông Phạm Hoàng Lam, Văn phòng Thành ủy TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh sự khác biệt giữa phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển nhân tài. Việc đào tạo cần được kết nối với cơ chế phát hiện, bố trí sử dụng, ghi nhận đóng góp và phát triển đội ngũ kế cận.

Hội thảo nhấn mạnh yêu cầu đổi mới đào tạo, phát triển kỹ năng số, đồng thời hoàn thiện cơ chế phát hiện, sử dụng và đãi ngộ nhân tài. Đặc biệt, cần tăng cường liên kết giữa Nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.