Khối ngoại bán ròng trên thị trường chứng khoán: Không đáng lo?

Dòng vốn ngoại bán ròng ở thị trường mới nổi

Kết thúc quý 1/2020, chỉ số VN-Index dừng tại 662,53 điểm, con số mà không nhà đầu tư nào có thể nghĩ tới trước khi bước sang năm 2020. Tại mức điểm này, định giá P/E của VN-Index chỉ còn 9,8 lần, thấp nhất trong vòng 5 năm. Thống kê lịch sử TTCK Việt Nam từ khi thành lập tới nay cho thấy, quý 1/2020, ghi nhận mức giảm lớn thứ 2, chỉ xếp sau mức giảm 44,25% trong quý 1/2008 - giai đoạn khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Mức giảm trên đã khiến vốn hóa các doanh nghiệp (DN) niêm yết trên HOSE bị mất hơn 970.000 tỷ đồng trong quý 1/2020. Đà giảm sâu của TTCK Việt Nam chủ yếu rơi vào tháng 3, khi thị trường đón nhận những tin tiêu cực từ sự bùng phát dịch Covid-19 cả quốc tế lẫn trong nước.

Với các nhà đầu tư ngoại, đại dịch Covid-19 bùng phát khiến rủi ro của TTCK toàn cầu gia tăng. Tình trạng bán tháo trên thị trường cổ phiếu gần như không chừa thị trường nào, từ Mỹ đến châu Âu, châu Á. Chỉ số VIX - đo lường trạng thái sợ hãi trên thị trường Mỹ - tăng kỷ lục và gần với mức cao nhất của cuộc khủng hoảng tài chính 2007 - 2008.

Cũng giống như nhiều lần trước đó, mỗi khi rủi ro tăng cao, dòng vốn ngoại lại có dấu hiệu rút khỏi các thị trường mới nổi. Nhìn lại thị trường các nước châu Á, nhiều thị trường bị khối ngoại bán ròng mạnh hơn so với giai đoạn khủng hoảng tài chính. Cụ thể, kể từ đầu năm 2020 đến nay, các thị trường bị rút vốn nhiều có thể kể đến: Nhật Bản (27 tỷ USD), Ðài Loan (16,3 tỷ USD), Hàn Quốc (11,4 tỷ USD), Ấn Ðộ (3,8 tỷ USD), Thái Lan (3 tỷ USD).

Tại TTCK Việt Nam, kết thúc quý 1/2020, khối ngoại đã bán ròng khá mạnh với giá trị hơn 8.700 tỷ đồng trên Sở Giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE). Dữ liệu cho thấy, đây là quý bán ròng kỷ lục của khối ngoại trên TTCK Việt Nam từ khi thành lập tới nay. Trong đó, các quỹ ETF lớn như VNM ETF, FTSE Vietnam ETF, VFMVN30 ETF… bị rút ròng lượng vốn lên tới hơn 40 triệu USD (khoảng 1.000 tỷ đồng).

Thị trường hấp dẫn nhà đầu tư dài hạn

Nhìn chung, khối ngoại đang có xu hướng rút vốn không chỉ tại TTCK Việt Nam mà còn trên toàn cầu bởi lý do chính là lo ngại kinh tế suy giảm bởi tác động của dịch Covid-19. Việc khối ngoại rút ròng mạnh trong quý 1 là một trong những yếu tố tác động tiêu cực tới thị trường chứng khoán.

Tuy nhiên, theo bà Trần Anh Đào - Phó Tổng giám đốc HOSE, con số bán ròng trên TTCK từ đầu năm 2020 đến nay không lớn, chỉ chiếm khoảng 1/5 danh mục các nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Thực tế, lượng bán ra của nhà đầu tư nước ngoài diễn ra ở một số quỹ mở, ETF thường tập trung chốt lời hoặc cắt lỗ. Phần lớn các nhà đầu tư nước ngoài đều chuẩn bị tâm lý cho một cuộc chơi dài hạn, đầu tư theo giá trị DN chứ không theo bảng xanh hay đỏ của thị trường. Thực tế cho thấy, các nhà đầu tư ngắn hạn rất khó thắng trên thị trường, đặc biệt là những lúc thị trường khó khăn như hiện nay, khi có quá nhiều ẩn số về những tác động của dịch bệnh lên nền kinh tế. Thị trường lúc này đang thật sự hấp dẫn cho các nhà đầu tư dài hạn.

Bên cạnh đó, cũng không lo ngại về việc bán ròng của khối ngoại thời gian qua bởi hiện tại, khối ngoại đang mua ròng trái phiếu Chính phủ, tạo lực cầu về trái phiếu. Đây là dấu hiệu khả quan cho TTCK Việt Nam, trong khi các nhà đầu tư toàn cầu liên tục bán trái phiếu chuyển thành tiền, rút vốn trước tình trạng suy giảm kinh tế chung. Điều này cho thấy, khối ngoại bán ròng chứ chưa rút vốn ròng khỏi TTCK Việt Nam chứng tỏ triển vọng của TTCK Việt Nam trong cái nhìn của khối ngoại là thị trường cho các hoạt động đầu tư dài hạn. “Trong ngắn hạn, thị trường sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng kiểm soát dịch bệnh của Việt Nam. Tuy nhiên, các nhà đầu tư khối ngoại thường có tầm nhìn đầu tư trung và dài hạn từ 3 - 5 năm. Những giải pháp như nới room ngoại hay tình hình kinh tế vĩ mô của Việt Nam ổn định như lãi suất thấp, lạm phát thấp... đang là lợi thế cho thị trường” - Tiến sĩ Trần Hoàng Ngân - Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí Minh - đánh giá.

Bên cạnh yếu tố nội tại, nhiều nhà đầu tư kỳ vọng, Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) hạ lãi suất sẽ kéo theo nhiều quốc gia hành động tương tự, nhằm hỗ trợ nền kinh tế vượt qua giai đoạn khó khăn do ảnh hưởng bởi dịch Covid-19. Nếu đều này diễn ra tại các thị trường như Thái Lan, Hàn Quốc, kỳ vọng dòng tiền sẽ tiếp tục đổ vào các quỹ ETF và chảy vào Việt Nam. Từ cuối tháng 2/2020, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã cấp giấy chứng nhận chào bán chứng chỉ quỹ đầu tư chứng khoán ra công chúng - VFMVN Diamond ETF. Đây là quỹ thực hiện mô phỏng VNDiamond Index, chỉ số tập trung vào các cổ phiếu đã hết room nước ngoài hoặc room nước ngoài còn lại không đáng kể. Quỹ này đã chào bán chứng chỉ lần đầu ra công chúng ngày 3/3 và huy động vốn đến 23/3. Từ ngày 24 - 26/3/2020 là giai đoạn thực hiện góp vốn và dự kiến, quỹ sẽ niêm yết trên HOSE ngày 15/5/2020. Quỹ chuyên đầu tư cổ phiếu kín room, sẽ phù hợp cho dòng vốn ngoại không mua được cổ phiếu Việt Nam, nay có thể mua gián tiếp qua chứng chỉ quỹ. Đây cũng là cơ hội để các nhà đầu tư ngoại bỏ vốn dài hạn vào TTCK Việt Nam, sở hữu cổ phiếu của những DN niêm yết tốt.