'Hóa giải' 3 lớp rủi ro từ biến động Trung Đông

Căng thẳng tại Trung Đông đang tạo ra 3 lớp rủi ro đối với doanh nghiệp Việt là năng lượng, logistics, tỷ giá. Chuyên gia logistics đưa ra khuyến nghị.

Doanh nghiệp cần chủ động kịch bản xử lý hàng hóa

Tại Hội nghị giao ban Xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý I năm 2026 do Bộ Công Thương tổ chức vừa qua, ông Ngô Khắc Lễ  - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam cho rằng, căng thẳng tại Trung Đông đang tạo ra 3 lớp rủi ro lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam là năng lượng, logistics và tỷ giá.

Thứ nhất về năng lượng. Khi các tuyến vận tải chiến lược tại Trung Đông đứng trước nguy cơ gián đoạn, giá dầu và nhiên liệu trên thị trường quốc tế có thể tăng mạnh, kéo theo chi phí vận tải leo thang, tác động trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu.

Thứ hai, trong bối cảnh an ninh hàng hải bất ổn, các hãng tàu có thể điều chỉnh tuyến vận chuyển, áp dụng phụ phí hoặc kéo dài thời gian hành trình để tránh khu vực nguy hiểm sẽ khiến chi phí logistics tăng cao, ảnh hưởng đến kế hoạch giao hàng của doanh nghiệp.

Ông Ngô Khắc Lễ  - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam. Ảnh: Cấn Dũng

Ông Ngô Khắc Lễ  - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam. Ảnh: Cấn Dũng

Thứ ba, tình hình địa chính trị căng thẳng, đồng USD thường có xu hướng tăng giá do được coi là tài sản trú ẩn an toàn. Trong khi đó, phần lớn chi phí vận tải, nhiên liệu và bảo hiểm quốc tế đều được thanh toán bằng USD, khiến doanh nghiệp nhập khẩu phải đối mặt với áp lực tỷ giá gia tăng.

Theo ông Ngô Khắc Lễ, trong bối cảnh này, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và logistics cần theo dõi sát diễn biến thị trường, chủ động dự phòng chi phí và tăng cường quản trị rủi ro trong các hợp đồng vận tải và thương mại quốc tế.

Một trong những rủi ro đặc biệt đáng lưu ý đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu là tình huống hãng tàu chấm dứt hành trình (End of Voyage).

Đây là điều khoản thường xuất hiện trong vận đơn của nhiều hãng tàu quốc tế, cho phép hãng tàu dừng hành trình và dỡ hàng tại một cảng ngoài kế hoạch trong trường hợp xảy ra chiến tranh, nguy hiểm hoặc các tình huống bất khả kháng.

Trong nhiều tranh chấp quốc tế, tòa án và trọng tài thường công nhận quyền này của hãng tàu nếu họ chứng minh rằng việc tiếp tục hành trình là không an toàn hoặc không khả thi và đã hành động hợp lý trong hoàn cảnh đó.

Tuy nhiên, quyền này không thể bị lạm dụng. Nếu việc dỡ hàng được xác định là không hợp lý hoặc không cần thiết, chủ hàng vẫn có quyền yêu cầu bồi thường.

Chuẩn bị chiến lược phòng ngừa rủi ro dài hạn

Trên thực tế, việc chấm dứt hành trình không chỉ ảnh hưởng đến một lô hàng riêng lẻ mà còn có thể tạo ra hiệu ứng domino trong hệ thống vận tải toàn cầu. Hàng hóa bị dỡ tại các cảng ngoài kế hoạch, tình trạng ùn tắc cảng, thiếu tàu và thiếu container có thể xảy ra, kéo theo sự chậm trễ trên nhiều tuyến thương mại quốc tế.

Khi nhận được thông báo lô hàng bị dỡ tại cảng ngoài kế hoạch, doanh nghiệp cần nhanh chóng rà soát các điều khoản hợp đồng để xác định trách nhiệm và phương án xử lý phù hợp.

Trước hết, cần kiểm tra hợp đồng mua bán và điều kiện Incoterms (các điều khoản thương mại quốc tế) để xác định bên nào chịu rủi ro và chi phí phát sinh. Đồng thời cân nhắc các phương án xử lý hàng hóa như: tiếp tục vận chuyển đến cảng đích, chuyển sang cảng thay thế, rút hàng khỏi container để phân phối theo phương án khác hoặc tìm người mua mới tại thị trường địa phương nếu điều kiện cho phép.

Trong một số trường hợp, doanh nghiệp có thể lựa chọn vận chuyển ngược lô hàng về cảng xuất khẩu, lưu kho chờ thị trường ổn định hoặc thậm chí từ bỏ lô hàng nếu chi phí xử lý vượt quá giá trị hàng hóa.

Song song với đó, doanh nghiệp cần kiểm tra hợp đồng bảo hiểm hàng hóa để xác định liệu sự kiện này có nằm trong phạm vi bảo hiểm hay không và thời điểm chấm dứt hiệu lực bảo hiểm.

Để giảm thiểu rủi ro, doanh nghiệp cần đa dạng hóa tuyến vận tải và cảng trung chuyển, tránh phụ thuộc hoàn toàn vào một tuyến vận chuyển hoặc một hãng tàu. Ảnh minh hoạ

Để giảm thiểu rủi ro, doanh nghiệp cần đa dạng hóa tuyến vận tải và cảng trung chuyển, tránh phụ thuộc hoàn toàn vào một tuyến vận chuyển hoặc một hãng tàu. Ảnh minh hoạ

Theo các chuyên gia logistics, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng chịu tác động mạnh từ yếu tố địa chính trị, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng các biện pháp phòng ngừa rủi ro dài hạn.

Trước hết, rà soát lại các hợp đồng vận chuyển và vận đơn, đặc biệt là các điều khoản liên quan đến chiến tranh hoặc điều khoản cho phép tàu đi chệch hành trình (deviation clause).

Khi ký kết hợp đồng mua bán quốc tế, doanh nghiệp có thể bổ sung các điều khoản xử lý trong trường hợp tàu thay đổi tuyến hoặc dỡ hàng ngoài kế hoạch để giảm thiểu tranh chấp phát sinh.

Tăng cường bảo hiểm cho chuỗi logistics, xem xét mở rộng phạm vi bảo hiểm để bao phủ các rủi ro phát sinh trong bối cảnh địa chính trị bất ổn.

Đa dạng hóa tuyến vận tải và cảng trung chuyển, tránh phụ thuộc hoàn toàn vào một tuyến vận chuyển hoặc một hãng tàu; mở rộng thị trường và tìm kiếm thêm đối tác để giảm thiểu rủi ro khi một tuyến vận tải hoặc một thị trường bị gián đoạn.

Bên cạnh đó, cần xây dựng kế hoạch logistics dự phòng, xác định trước các cảng trung chuyển thay thế, kết hợp nhiều phương thức vận tải khác nhau và thiết lập quan hệ với các đối tác logistics tại các khu vực trung chuyển quan trọng, giúp doanh nghiệp giữ vững thế chủ động trong mọi tình huống khẩn cấp.

Ông Ngô Khắc Lễ cho rằng, trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố địa chính trị và an ninh hàng hải, việc hiểu rõ các điều khoản vận tải quốc tế, thương mại và bảo hiểm sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng quản trị rủi ro và duy trì hoạt động kinh doanh ổn định.

Nga Đỗ
Bình luận

Tin mới cập nhật

Đọc nhiều

Chủ doanh nghiệp không nợ thuế vẫn có nguy cơ bị tạm hoãn xuất cảnh

Chủ doanh nghiệp không nợ thuế vẫn có nguy cơ bị tạm hoãn xuất cảnh

Hơn 240.000 chủ doanh nghiệp, hộ kinh doanh không hoạt động tại địa chỉ đăng ký bị thông báo tạm hoãn xuất cảnh, biện pháp áp dụng cả khi không nợ thuế.
Xúc tiến đường bay tới Hàn Quốc, thúc đẩy hợp tác du lịch

Xúc tiến đường bay tới Hàn Quốc, thúc đẩy hợp tác du lịch

Xúc tiến đường bay với Hàn Quốc mở thêm cơ hội thu hút khách quốc tế, phát triển sản phẩm du lịch và tăng kết nối thương mại, đầu tư.
Livestream: Cơ hội kích cầu mua sắm dịp cuối năm

Livestream: Cơ hội kích cầu mua sắm dịp cuối năm

Mua sắm qua livestream ngày càng phổ biến, tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp tiếp cận người tiêu dùng, thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa trong mùa mua sắm cuối năm.
Hà Nội khai mạc Ngày Văn hóa Việt Nam, lan tỏa giá trị di sản Thăng Long

Hà Nội khai mạc Ngày Văn hóa Việt Nam, lan tỏa giá trị di sản Thăng Long

Khoảng 4.000 người tham gia diễu hành cùng chuỗi hoạt động nghệ thuật đặc sắc, tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc, khơi dậy sức sáng tạo và lan tỏa giá trị văn hóa Thủ đô.
Mở cơ hội phát triển kinh tế số cho người yếu thế

Mở cơ hội phát triển kinh tế số cho người yếu thế

Công nghệ số mở thêm cơ hội việc làm, kinh doanh cho người khuyết tật tại Thanh Hóa, song vẫn cần tháo gỡ rào cản về kỹ năng và thị trường.
Rác thải điện tử: Cần tổ chức lại chuỗi thu gom, tái chế

Rác thải điện tử: Cần tổ chức lại chuỗi thu gom, tái chế

Lượng rác thải điện tử gia tăng nhanh, trong khi thu gom, tái chế còn phân tán, đặt ra yêu cầu hoàn thiện EPR, phát triển hạ tầng và kiểm soát dòng chất thải.
Bản đồ số định hình năng lực thương mại điện tử cấp xã

Bản đồ số định hình năng lực thương mại điện tử cấp xã

Bản đồ số tích hợp dữ liệu nhà bán hàng, logistics và dịch vụ hỗ trợ, góp phần kết nối nguồn lực, thúc đẩy thương mại điện tử cấp xã.
Lâm Đồng tìm động lực tăng trưởng mới từ công nghiệp chế biến

Lâm Đồng tìm động lực tăng trưởng mới từ công nghiệp chế biến

Với GRDP 3 quý năm 2026 tăng 8,51%, Lâm Đồng đặt mục tiêu tăng trưởng 10% cả năm và 11% trong năm 2027. Công nghiệp chế biến, chế tạo được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu này.
Ông Trần Quốc Tuấn: Bốn yếu tố tạo nên thành công của xã thương mại điện tử

Ông Trần Quốc Tuấn: Bốn yếu tố tạo nên thành công của xã thương mại điện tử

Từ bán hàng tự phát trên mạng xã hội, xã Chợ Lách (Vĩnh Long) đã phát triển cộng đồng 66 nhà bán hàng sau 3 tháng triển khai mô hình xã thương mại điện tử.
Thị trường chất kết dính Việt Nam hướng mốc 530 triệu USD

Thị trường chất kết dính Việt Nam hướng mốc 530 triệu USD

Thị trường chất kết dính Việt Nam dự báo đạt 530 triệu USD năm 2030, nhờ nhu cầu từ các ngành điện tử, bao bì, giày dép và ô tô, thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ.