Xung đột Trung Đông: Doanh nghiệp Việt tìm lối đi mới, giữ đà xuất khẩu

Biến "nguy" thành "cơ"

Những diễn biến căng thẳng từ xung đột Trung Đông đang tác động rõ rệt đến chuỗi cung ứng và dòng chảy thương mại toàn cầu. Nhiều tuyến vận tải và nguồn cung hàng hóa chịu ảnh hưởng, tạo ra không ít thách thức đối với hoạt động xuất nhập khẩu. Tuy vậy, theo nhận định của nhiều doanh nghiệp Việt Nam các biến động này cũng mở ra cơ hội mới.

Khi nguồn cung tại một số khu vực bị gián đoạn, các nhà nhập khẩu có xu hướng tìm kiếm thêm đối tác từ những thị trường ổn định. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội mở rộng thị trường, gia tăng đơn hàng và củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Chia sẻ tại hội thảo "Chiến tranh - Khủng hoảng hay cơ hội cho người xuất khẩu?" diễn ra chiều 13/3, ông Nguyễn Tuấn Việt - Chủ tịch HĐQT Công ty Xúc tiến xuất khẩu VIETGO cho biết, trong khoảng 10 ngày gần đây, hệ thống kết nối của đơn vị đã ghi nhận hơn 300 đơn hàng từ khu vực Trung Đông tìm nguồn cung từ Việt Nam. Các đơn hàng chủ yếu tập trung vào nhóm nông sản, thực phẩm, hàng tiêu dùng và một số vật liệu xây dựng.

Nhu cầu tăng lên khi nguồn cung nội vùng Trung Đông bị gián đoạn do xung đột, buộc nhiều nhà nhập khẩu phải tìm thêm nguồn hàng từ các thị trường khác. Trong đó, Việt Nam được đánh giá là nguồn cung ổn định cho nhiều mặt hàng như nông sản, gỗ, dệt may và hàng tiêu dùng.

"Đáng chú ý, trong số các yêu cầu giao thương gần đây cũng xuất hiện những đơn hàng đặc thù như quan tài và túi đựng tử thi. Đây là nhu cầu phát sinh từ thực tế thị trường trong bối cảnh chiến sự", ông Việt nói.

Cũng theo ông Việt, trong những giai đoạn thị trường biến động, các quốc gia có môi trường chính trị ổn định, năng lực sản xuất tốt và hệ thống logistics thuận lợi thường trở thành lựa chọn thay thế của các nhà nhập khẩu quốc tế. Ở góc độ này, Việt Nam đang có nhiều lợi thế khi vừa duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, vừa có mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng khắp với nhiều đối tác trên thế giới.

Theo ông Hà Quang Vũ - Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Hà Quang, bối cảnh kinh tế thế giới đặc biệt tại khu vực Trung Đông luôn tiềm ẩn nhiều biến động khó lường. Với những doanh nghiệp chưa kịp thích ứng, các biến động địa chính trị có thể trở thành thách thức lớn. Tuy vậy, trong nhiều trường hợp những biến động này cũng mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp biết nắm bắt và điều chỉnh chiến lược kinh doanh.

Dù có biến động về giá cước vận tải biển, thị trường Trung Đông hiện chưa bị gián đoạn hoàn toàn do các yếu tố địa chính trị. Các doanh nghiệp vẫn có thể duy trì hoạt động xuất khẩu nếu lựa chọn tuyến vận chuyển và cảng trung chuyển phù hợp.

Ông Vũ thông tin, mới đây công ty đã ký hợp đồng tương lai với một đối tác tại UAE. Đây là tập đoàn bán lẻ lớn, sở hữu hệ thống siêu thị thuộc nhóm lớn tại khu vực Trung Đông. Hợp đồng được ký theo hình thức giao hàng trong tương lai với kế hoạch giao hàng vào tháng 5 và 6/2026 thay vì thực hiện giao ngay trong thời điểm hiện tại.

"Trong bối cảnh thị trường biến động, phương án này giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch xuất khẩu và có thể đạt hiệu quả kinh doanh tốt hơn khi thị trường vận tải có sự điều chỉnh", ông nói.

Ở góc độ doanh nghiệp sản xuất, bà Thư Anna - đại diện Công ty TNHH Anna Furniture cho biết, ngành gỗ vẫn là một trong những lĩnh vực xuất khẩu có thế mạnh của Việt Nam. Dù thị trường quốc tế có nhiều biến động, hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp vẫn được duy trì ổn định.

Thông tin việc công ty vừa có lô hàng xuất khẩu sang châu Âu với chuyến tàu khởi hành ngày 12/3, bên cạnh các lô hàng đã được đưa ra cảng ngay sau kỳ nghỉ Tết, bà Thư cho rằng, yếu tố cốt lõi của thị trường vẫn là quan hệ cung - cầu. Khi nhu cầu của khách hàng còn cao doanh nghiệp vẫn có thể tìm được phương án vận chuyển phù hợp.

"Chúng ta cần đánh giá mức độ ảnh hưởng của các xung đột dựa trên từng khu vực thị trường cụ thể. Đối với các đơn hàng gỗ xuất khẩu sang châu Âu, mức độ tác động hiện chưa quá lớn. Dù chi phí vận tải có tăng, một số hãng tàu vẫn giữ được mức giá ổn định và các lô hàng vẫn được vận chuyển bình thường", bà Thư chia sẻ.

Xoay trục, tìm cơ hội trong biến động

Đồng quan điểm, ông Phan Hữu Trọng Nhân - Giám đốc Công ty TNHH Thương mại, dịch vụ xuất nhập khẩu Việt Argo cho rằng, thị trường hiện nay đang xuất hiện nhiều biến động, khó khăn. Tuy vậy những thách thức trong ngắn hạn thường chỉ mang tính tạm thời và trong khó khăn luôn tồn tại cơ hội cho những doanh nghiệp biết chủ động thích ứng.

Việt Nam có lợi thế là cửa ngõ giao thương quan trọng với nhiều thị trường trên thế giới. Dù thị trường Trung Đông có thể đang chịu tác động từ các yếu tố địa chính trị, doanh nghiệp vẫn có thể tìm kiếm cơ hội tại những thị trường khác như Úc, New Zealand, Mỹ, Nhật Bản hay Nga.

Trong kinh doanh luôn có quy luật khi một cánh cửa tạm thời khép lại thì một cánh cửa khác sẽ mở ra. Điều quan trọng là doanh nghiệp phải chủ động tìm kiếm cơ hội, nếu mãi giữ nguyên cách làm cũ thì rất khó tạo ra bước phát triển mới. Những giai đoạn khó khăn buộc doanh nghiệp phải suy nghĩ nhiều hơn, tìm giải pháp mới và phát huy những nền tảng đã có để làm tốt hơn.

"Nhiều khi doanh nghiệp cần dũng cảm bước ra khỏi vùng an toàn của mình để tìm những thị trường hoặc sản phẩm mới", ông nói và chia sẻ thực tế trong quá trình làm ngành than đã phát hiện thêm một sản phẩm khác có tiềm năng rất lớn là giấm gỗ.

Sản phẩm này được tạo ra từ khói trong quá trình sản xuất than. Trước đây phần khói này thường được xem là nguồn gây ô nhiễm môi trường nhưng hiện nay đã được thu hồi và chưng cất để tạo thành giấm gỗ - một sản phẩm sinh học có nhiều ứng dụng. Giấm gỗ có thể sử dụng trong nông nghiệp, xử lý môi trường và một số lĩnh vực khác. Trong đó, Mỹ là một trong những thị trường tiêu thụ sản phẩm này. Việc tận dụng phụ phẩm từ quá trình sản xuất vừa giúp giảm tác động môi trường vừa tạo thêm giá trị cho chuỗi sản xuất và hỗ trợ người nông dân.

"Nếu cộng đồng doanh nghiệp tăng cường chia sẻ thông tin thị trường và kinh nghiệm kinh doanh, nhiều sản phẩm của Việt Nam có thể mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế trong thời gian tới", ông nói.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng chịu tác động từ các yếu tố địa chính trị và an ninh hàng hải, việc hiểu rõ các điều khoản vận tải quốc tế, thương mại, bảo hiểm quốc tế và chuẩn bị các phương án ứng phó phù hợp, sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu thiệt hại và duy trì hoạt động kinh doanh ổn định.