Gỡ khó cho ngành bán lẻ, mở rộng dư địa tăng trưởng hai con số

Sức mua tăng, nhưng dư địa bán lẻ không còn nhiều

Theo số liệu từ Cục Thống kê, Bộ Tài chính, tháng 7/2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt 669,1 nghìn tỷ đồng, tăng 0,9% so với tháng trước và tăng 14,5% so với cùng kỳ năm trước.

Tính chung 7 tháng, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt khoảng 4.555,8 nghìn tỷ đồng, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng vẫn đạt 7,5%, cao hơn mức tăng 7,4% của năm 2025. Điều này cho thấy tăng trưởng của thị trường không chỉ đến từ yếu tố giá mà đã có sự cải thiện thực chất của sức mua. Cũng đồng thời cho thấy, thị trường nội địa đang duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Trong cơ cấu này, bán lẻ hàng hóa tiếp tục là trụ cột khi đạt 3.441,2 nghìn tỷ đồng, chiếm 75,5% tổng mức và tăng 12,7% so với cùng kỳ. Khu vực dịch cũng nổi lên như một động lực đáng chú ý khi doanh thu lưu trú, ăn uống 7 tháng đạt 580,6 nghìn tỷ đồng, tăng 15,9%; doanh thu du lịch lữ hành đạt 59,3 nghìn tỷ đồng, tăng 16,3%; doanh thu các dịch vụ khác đạt 474,7 nghìn tỷ đồng, tăng 12,6%.

Nhìn từ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, đây là những tín hiệu đáng chú ý. Một thị trường nội địa có sức mua lớn không chỉ tạo đầu ra cho hàng hóa mà còn kích thích sản xuất, thúc đẩy lưu thông, tạo việc làm và kéo theo sự phát triển của nhiều ngành dịch vụ.

Tại Tọa đàm Kinh tế mùa hè 2026, bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội các nhà Bán lẻ Việt Nam cho rằng, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng hiện đóng góp rất lớn cho tăng trưởng GDP, trong đó tỷ trọng bán lẻ hàng hóa đã tăng lên khoảng 70-72%, có thời điểm tới 75%.

Tuy nhiên, chính tỷ trọng này cũng đặt ra giới hạn đối với tăng trưởng của khu vực bán lẻ. Khi bán lẻ hàng hóa đã chiếm khoảng 75% tổng mức, việc tiếp tục kỳ vọng tăng trưởng chủ yếu bằng mở rộng bán lẻ sẽ khó khăn. “Muốn tăng trưởng được hai con số không thể chỉ trông chờ vào bán lẻ mà còn cần phát triển mảng dịch vụ”, bà Lan nhấn mạnh.

Hoàn thiện hạ tầng, mở thêm cực tăng trưởng

Con số tăng trưởng của tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ 7 tháng cho thấy sức mua đang phục hồi và tăng trưởng khá, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để thị trường bán lẻ có thể tiếp tục tăng tốc, đóng góp lớn hơn cho mục tiêu tăng trưởng hai con số?

Theo các doanh nghiệp bán lẻ, một trong những điểm nghẽn trước hết nằm ở khả năng mở rộng hệ thống phân phối. Những điểm bán hiện hữu tại nhiều khu vực đã dần bão hòa, trong khi chi phí đầu tư mặt bằng, hạ tầng và logistics vẫn cao. “Muốn tạo thêm động lực tăng trưởng, cần mở rộng các điểm bán mới, hình thành những cực tăng trưởng mới thay vì chỉ dựa vào các điểm bán hiện có”, bà Lan nhận định.

Để làm được điều này, trước hết cần tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế. Theo Hiệp hội các nhà Bán lẻ Việt Nam, hiện chưa có một nghị định thống nhất quản lý toàn bộ hệ thống phân phối bán lẻ. Quy định về siêu thị, trung tâm thương mại được ban hành từ năm 2003, trong khi diện mạo thị trường đã thay đổi mạnh với sự xuất hiện của chuỗi bán lẻ hiện đại, thương mại điện tử và bán lẻ đa kênh.

Do đó, cần sớm xây dựng một nghị định chung về quản lý hệ thống phân phối, bao quát cả doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI, đồng thời hoàn thiện khung pháp lý cho thương mại điện tử và bán lẻ đa kênh.

Cùng với thể chế là vấn đề hạ tầng, doanh nghiệp đầu tư hạ tầng thương mại và logistics hiện vẫn gặp khó do chính sách ưu đãi còn hạn chế. Trong khi đó, logistics tác động trực tiếp đến giá thành hàng hóa và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Thực tế, nhiều địa phương đã có quy hoạch logistics nhưng thiếu sự kết nối thành một mạng lưới xuyên suốt. Nếu mỗi địa phương phát triển một cách riêng lẻ, lợi thế liên vùng khó được phát huy, chi phí vận chuyển và lưu thông hàng hóa vẫn cao.

Vì vậy, cần có quy hoạch và cơ chế đầu tư logistics mang tính liên kết quốc gia, hình thành các trung tâm logistics, kho bãi và mạng lưới vận tải hiệu quả hơn. Giảm được chi phí logistics cũng đồng nghĩa với giảm chi phí lưu thông, qua đó tạo dư địa giảm giá và tăng sức mua.

Đặc biệt, Việt Nam cần tính tới việc xây dựng các chợ đầu mối quy mô lớn, có khả năng kết nối sản xuất, tiêu thụ nội địa và xuất khẩu. Một chợ đầu mối hiện đại không chỉ là nơi giao dịch hàng hóa mà còn có thể trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng, nhất là với nông sản.

Bên cạnh hạ tầng cứng, nguồn nhân lực và dữ liệu cũng là những “hạ tầng mềm” quyết định sức cạnh tranh của thị trường. Ngành bán lẻ đang chuyển mạnh sang số hóa, bán hàng đa kênh và quản trị dựa trên dữ liệu, nhưng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu mới vẫn thiếu.

Do đó, cần tăng đầu tư đào tạo nhân lực cho thương mại, dịch vụ và thương mại điện tử, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về cung - cầu hàng hóa, kết nối với các hệ thống bán lẻ để nâng cao năng lực dự báo và điều tiết thị trường.

Về phía doanh nghiệp, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, xúc tiến thương mại và chương trình “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” cần tiếp tục được triển khai, nhưng phải gắn với nâng cao năng lực cạnh tranh và liên kết sâu hơn với sản xuất trong nước.

Với quy mô hơn 4.555 nghìn tỷ đồng trong 7 tháng, thị trường nội địa trở thành một động lực lớn của nền kinh tế nhưng để tạo thêm lực đẩy cho mục tiêu tăng trưởng hai con số, dư địa mới phải được mở bằng cải cách thể chế, đầu tư hạ tầng, phát triển điểm bán, nâng chất lượng dịch vụ, số hóa hệ thống phân phối và nâng cao năng lực của doanh nghiệp.