Giá lúa giảm, xuất khẩu gạo chịu áp lực

Giá lúa giảm giữa lúc nguồn cung cuối vụ thu hẹp

Tháng 8/2026, thị trường lúa, gạo tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long diễn biến trái chiều giữa các chủng loại (theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường). Trong khi giá bán lẻ một số loại gạo tương đối ổn định, giá thu mua gạo nguyên liệu tiếp tục giảm. Nguồn cung lúa hàng hóa vẫn khá dồi dào do nhiều địa phương bước vào thu hoạch lúa Hè Thu.

Tại An Giang, giá thu mua lúa IR 50404 (tươi) bình quân tháng 8 đạt 6.230 đồng/kg, tăng 360 đồng/kg so với tháng trước; lúa OM 5451 ở mức 6.540 đồng/kg, tăng 410 đồng/kg; lúa Đài thơm 6.980 đồng/kg, tăng 280 đồng/kg và lúa OM 18 đạt 6.930 đồng/kg, tăng 260 đồng/kg.

Ở chiều ngược lại, giá lúa khô tại Đồng Tháp (Tiền Giang cũ) giảm. Lúa IR 50404 giảm 65 đồng/kg, còn 6.580 đồng/kg; OM 5451 giảm 60 đồng/kg, còn 7.130 đồng/kg. Lúa Nàng hoa và Đài thơm cùng giảm 30 đồng/kg, lần lượt còn 8.730 đồng/kg và 9.730 đồng/kg.

Đối với gạo, tại An Giang, gạo thường giảm 230 đồng/kg xuống 13.500 đồng/kg, trong khi gạo thơm Jasmine tăng 710 đồng/kg lên 16.670 đồng/kg. Tại Đồng Tháp, gạo Nàng thơm giữ mức 20.500 đồng/kg, gạo IR 64 ở mức 14.500 đồng/kg, IR 50404 ở mức 13.900 đồng/kg và Jasmine 17.000 đồng/kg. Giá thu mua gạo nguyên liệu thành phẩm 5% tấm giảm 70 đồng/kg, còn 13.560 đồng/kg; loại 25% tấm giảm 60 đồng/kg, xuống 12.670 đồng/kg.

Những ngày đầu tháng 9, khi vụ Hè Thu bước vào giai đoạn cuối, nguồn lúa trên thị trường giảm dần. Một số nông dân, doanh nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long cho biết giá lúa tại ruộng đã tăng khoảng 200 - 300 đồng/kg so với trước kỳ nghỉ lễ, lên khoảng 6.000 - 6.100 đồng/kg tùy chất lượng.

Tuy nhiên, mức giá này vẫn thấp hơn khoảng 1.000 đồng/kg so với một tháng trước và cùng kỳ năm ngoái. Với chi phí đầu vào tăng, người trồng lúa, đặc biệt những hộ phải thuê đất sản xuất, đang đối mặt nguy cơ hòa vốn hoặc thua lỗ. Trong khi đó, giá gạo thơm ĐT8 xuất khẩu hiện dao động 460 - 480 USD/tấn, giảm đáng kể so với mức 520 - 530 USD/tấn cách đây hơn một tháng.

Xuất khẩu giảm, bài toán vốn thêm áp lực

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tháng 8/2026, Việt Nam ước xuất khẩu 459,5 nghìn tấn gạo, trị giá 240,6 triệu USD. Lũy kế 8 tháng, xuất khẩu gạo đạt khoảng 6 triệu tấn, trị giá 2,86 tỷ USD, giảm 6,3% về lượng và 11,9% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Giá gạo xuất khẩu bình quân 8 tháng ước đạt 480,9 USD/tấn, giảm 6% so với cùng kỳ năm trước.

Philippines tiếp tục là thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất của Việt Nam, chiếm 43,2% thị phần. Trung Quốc và Ghana đứng tiếp theo với thị phần lần lượt 18,4% và 11%.

Trong 7 tháng đầu năm, giá trị xuất khẩu gạo sang Philippines giảm 5,1%, Ghana giảm 12,3%, trong khi thị trường Trung Quốc tăng mạnh 92,2%. Trong nhóm 15 thị trường xuất khẩu lớn nhất, Iraq ghi nhận mức tăng mạnh nhất, lên tới 110,9 lần; trong khi Bờ Biển Ngà giảm 59,3%. Diễn biến trên cho thấy thị trường xuất khẩu gạo đang có sự phân hóa rõ giữa các thị trường, trong bối cảnh giá gạo thế giới biến động.

Theo Reuters, trong tháng 8/2026, giá gạo trắng 5% tấm của Ấn Độ ở mức khoảng 360,9 USD/tấn, tăng 5 USD/tấn so với tháng 7. Giá gạo 5% tấm của Việt Nam đạt khoảng 437,3 USD/tấn, tăng 15 USD/tấn, trong khi gạo cùng loại của Thái Lan giảm 6,5 USD/tấn, xuống 460,7 USD/tấn.

Giá gạo Việt Nam tăng trong tháng 8 diễn ra cùng với xu hướng giá gạo Ấn Độ đi lên do nhu cầu từ châu Phi tăng và những lo ngại về vụ thu hoạch mới. Trong khi đó, Thái Lan chịu áp lực giảm giá. Philippines vẫn có xu hướng ưu tiên các nguồn cung có giá cạnh tranh từ Việt Nam, còn nhu cầu tại châu Phi tập trung đáng kể vào gạo đồ.

Trước đó, đầu tháng 8, ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), thay mặt Ban Chấp hành Hiệp hội gửi thư kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp hỗ trợ thu mua các giống lúa hạt dài, lúa thơm cho nông dân với mức giá 7.000 đồng/kg, đồng thời hướng tới duy trì giá xuất khẩu trên 500 USD/tấn.

Tuy nhiên, theo phản ánh từ các doanh nghiệp, mục tiêu này gặp khó do hạn chế về nguồn vốn. Việc doanh nghiệp không đủ nguồn lực tài chính để thu mua, dự trữ trong thời điểm giá thấp không chỉ ảnh hưởng khả năng tận dụng cơ hội thị trường mà còn tạo thêm áp lực lên đầu ra của nông dân.

Trong khi đó, nhu cầu nhập khẩu của một số thị trường lớn được dự báo có thể gia tăng nhằm ứng phó với các rủi ro thời tiết. Philippines đã tuyên bố kế hoạch nhập khẩu tới 5 triệu tấn gạo trong năm 2026, mức cao kỷ lục. Với diễn biến này, thị trường gạo những tháng cuối năm được kỳ vọng có thêm dư địa phục hồi. Tuy nhiên, để chuyển cơ hội thị trường thành giá trị cho cả doanh nghiệp và nông dân, bài toán vốn thu mua, liên kết vùng nguyên liệu và ổn định đầu ra vẫn là những vấn đề cần được tháo gỡ.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự báo, tổng giá trị xuất khẩu gạo năm 2026 có thể đạt khoảng 3,94 tỷ USD, giảm khoảng 4% so với năm 2025. Nguyên nhân chủ yếu là mặt bằng giá xuất khẩu thấp trong các tháng đầu năm.