Philippines xem xét cấm nhập khẩu gạo tấm 5%

Bộ trưởng Nông nghiệp Philippines Francisco Tiu Laurel cho biết, Chính phủ nước này đang xem xét ngừng nhập khẩu gạo có tỷ lệ tấm 5% nhằm giảm lượng gạo ngoại nhập và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho ngành sản xuất lúa gạo trong nước.

Theo ông, một trong những phương án được cân nhắc là chỉ cho phép nhập khẩu các loại gạo có tỷ lệ tấm từ 25% trở lên. Bên cạnh đó, Philippines cũng để ngỏ khả năng áp dụng cơ chế hạn chế định lượng (QR) để kiểm soát khối lượng gạo nhập khẩu.

Mặc dù Luật Thuế quan Gạo (RTL), có hiệu lực từ năm 2019, đã bãi bỏ cơ chế hạn ngạch nhập khẩu và thay thế bằng thuế quan, Bộ trưởng Tiu Laurel cho biết nước này vẫn có thể áp dụng các biện pháp tự vệ theo Luật Biện pháp Tự vệ (RA 8800) nếu việc gia tăng nhập khẩu được xác định là nguyên nhân gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất trong nước.

Động thái này được đưa ra sau khi Bộ Nông nghiệp Philippines hoàn tất cuộc điều tra sơ bộ và kết luận giữa việc lượng gạo nhập khẩu tăng mạnh với những khó khăn mà ngành lúa gạo nội địa đang phải đối mặt. Kết quả điều tra đã được chuyển tới Ủy ban Thuế quan để tiến hành điều tra chính thức, làm căn cứ xem xét việc áp dụng các biện pháp tự vệ.

Theo quy định của Luật Biện pháp Tự vệ, nếu xác định ngành sản xuất trong nước bị tổn hại nghiêm trọng do nhập khẩu gia tăng, Chính phủ Philippines có thể áp dụng các biện pháp nhằm hạn chế lượng gạo ngoại nhập.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Tiu Laurel cho biết, Chính phủ hiện vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng. Các phương án đang được nghiên cứu kỹ lưỡng nhằm bảo đảm phù hợp với pháp luật trong nước cũng như các cam kết thương mại quốc tế mà Philippines tham gia.

Người đứng đầu Bộ Nông nghiệp nhận định, giải pháp mang tính dài hạn là Quốc hội sớm thông qua Dự luật Tăng cường Quyền lực cho Người tiêu dùng và Ngành Công nghiệp Gạo (RICE Bill), nhằm sửa đổi Luật Thuế quan Gạo. Dự luật này được kỳ vọng sẽ tăng cường vai trò điều tiết thị trường của Cơ quan Lương thực Quốc gia (NFA), vốn bị thu hẹp kể từ khi RTL có hiệu lực.

Trước đó, Philippines đã áp dụng mức giá trần 50 peso/kg đối với gạo nhập khẩu có tỷ lệ tấm 5% nhằm kiểm soát giá bán lẻ và ngăn chặn tình trạng tăng giá bất hợp lý.

Đánh giá về tác động của chính sách này, Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) cho rằng lượng gạo nhập khẩu có thể giảm nhẹ do lợi nhuận của các doanh nghiệp nhập khẩu bị thu hẹp. Tuy nhiên, cơ quan này cũng cho rằng tác động sẽ không quá lớn bởi sản lượng lúa trong nước đang chịu sức ép từ chi phí đầu vào tăng cao và nguy cơ El Niño, khiến Philippines vẫn phải duy trì nhập khẩu để bù đắp khoảng thiếu hụt giữa sản xuất và nhu cầu tiêu dùng.

5 tháng đầu năm, Philippines đã nhập khẩu khoảng 2,31 triệu tấn gạo, tăng 20% so với mức 1,93 triệu tấn của cùng kỳ năm trước. Cuộc điều tra về biện pháp tự vệ được khởi động sau khi Liên đoàn Nông dân Tự do (FFF) và Đảng Magsasaka kiến nghị, cho rằng nhập khẩu tăng nhanh đã làm giảm khả năng tự chủ lương thực, đẩy chi phí sản xuất lên cao và khiến khoảng cách giữa giá lúa tại ruộng với giá bán lẻ ngày càng nới rộng.