FTA gia tăng sức hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam

Mở rộng lợi thế cho dòng vốn đầu tư

Các hiệp định thương mại tự do (FTA) không chỉ tạo thêm dư địa cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế mà còn tác động ngày càng rõ đến quyết định đầu tư của các tập đoàn nước ngoài. Với mạng lưới FTA rộng khắp, Việt Nam trở thành điểm đến được nhiều nhà đầu tư lựa chọn để xây dựng cơ sở sản xuất, tham gia chuỗi cung ứng và tận dụng ưu đãi thương mại.

Số liệu từ Bộ Tài chính cho thấy, 7 tháng năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 38,06 tỷ USD, tăng 58% so với cùng kỳ; vốn thực hiện đạt 15,2 tỷ USD, tăng 11,8%. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vị trí chủ đạo với hơn 18,68 tỷ USD, chiếm 49,1% tổng vốn đăng ký. Đây cũng là lĩnh vực gắn trực tiếp với xuất khẩu và chuỗi cung ứng toàn cầu, nơi lợi thế từ FTA có thể được chuyển hóa thành hiệu quả kinh doanh cụ thể đối với nhà đầu tư.

Đáng chú ý, một số quốc gia thuộc Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương CPTPP tiếp tục giữ vị trí cao trong nhóm các nhà đầu tư vào Việt Nam. Trong 7 tháng, Singapore đạt trên 10,39 tỷ USD; Malaysia đạt 3,04 tỷ USD, nằm trong nhóm 5 đối tác có vốn đầu tư lớn nhất.

Tính lũy kế đến ngày 31/7/2026, Việt Nam có 47.512 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 559,2 tỷ USD; vốn thực hiện lũy kế đạt 365,4 tỷ USD, tương đương khoảng 65,3% tổng vốn đăng ký còn hiệu lực. Hàn Quốc dẫn đầu với hơn 102,5 tỷ USD, chiếm 18,3%; Singapore đứng thứ hai với hơn 99,2 tỷ USD, chiếm 17,7%. Nhật Bản cũng nằm trong nhóm nhà đầu tư lớn.

Những con số này cho thấy sức hút của Việt Nam không chỉ đến từ chi phí sản xuất hay vị trí địa lý mà còn từ khả năng kết nối với các thị trường thông qua hệ thống FTA đã ký kết.

Trả lời phỏng vấn Báo Công Thương, ông Nguyễn Tuấn Việt, CEO VIETGO, chuyên gia trong lĩnh vực xúc tiến và kết nối xuất khẩu, nhận định: “Tác động rõ rệt nhất từ mạng lưới các FTA, đặc biệt là Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), CPTPP, chính là làn sóng thu hút vốn FDI vào Việt Nam”.

Theo ông Tuấn Việt, khi các “cửa ngõ” FTA mở ra, những tập đoàn toàn cầu có tiềm lực tài chính, kinh nghiệm và khả năng phản ứng nhanh sẽ sớm tìm cách khai thác lợi thế. Vì vậy, tác động từ khu vực FDI thường diễn ra nhanh hơn so với khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước.

Thực tế dòng vốn từ các thành viên CPTPP cho thấy khá rõ xu hướng này. Theo số liệu từ Bộ Công Thương, năm 2025, Việt Nam thu hút gần 15,6 tỷ USD tổng vốn đầu tư từ các nước CPTPP, tương đương năm 2024. Số dự án cấp mới đạt 1.008 dự án, tăng 157 dự án.

Singapore dẫn đầu với 9,3 tỷ USD; Nhật Bản đứng thứ hai với 3,7 tỷ USD và Malaysia đứng thứ ba với 2 tỷ USD. Đáng chú ý, hầu hết các thành viên CPTPP đều ghi nhận tăng tổng vốn đầu tư: Singapore tăng 24,4%, Nhật Bản tăng 9,7% và Malaysia tăng 5,3% so với cùng kỳ.

FTA không phải yếu tố duy nhất quyết định dòng vốn đầu tư, nhưng tạo lợi thế đáng kể cho Việt Nam. Doanh nghiệp FDI không chỉ tiếp cận thị trường trong nước mà còn có điều kiện kết nối với các thị trường thành viên FTA. Đối với các dự án định hướng xuất khẩu, việc đặt cơ sở sản xuất tại Việt Nam còn giúp nhà đầu tư chủ động hơn trong đáp ứng quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu của từng thị trường.

Song hành hai lợi ích

Tác động của FTA đối với thu hút đầu tư cũng thể hiện rõ qua dòng vốn từ EU. EVFTA tạo thêm nền tảng để doanh nghiệp châu Âu mở rộng hiện diện tại Việt Nam, đồng thời thúc đẩy các dự án hướng tới những lĩnh vực có yêu cầu cao về công nghệ, chất lượng và phát triển bền vững.

Tính đến hết năm 2025, EU có 2.774 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký 32,07 tỷ USD, chiếm 6,06% tổng vốn FDI đăng ký. Trong số các nhà đầu tư EU, Hà Lan nổi bật với 466 dự án, tổng vốn 14,94 tỷ USD, chiếm 46,6% tổng vốn đầu tư của EU tại Việt Nam; Pháp đứng thứ hai với 726 dự án, tổng vốn 4,01 tỷ USD; Đức đứng thứ ba với 512 dự án, tổng vốn 3 tỷ USD.

Dòng vốn từ EU hiện diện trong nhiều lĩnh vực, từ công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao đến bưu chính viễn thông, tài chính, bán lẻ, năng lượng tái tạo, công nghiệp hỗ trợ, dược phẩm và nông nghiệp công nghệ cao.

Ở chiều tương tự, Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam - Vương quốc Anh và Bắc Ailen cũng tạo thêm nền tảng cho dòng vốn từ Anh. Năm 2025, Việt Nam thu hút gần 242,12 triệu USD vốn đầu tư từ Vương quốc Anh, tăng 15% so với năm 2024. Các lĩnh vực đầu tư chủ yếu gồm năng lượng tái tạo, tài chính - ngân hàng, giáo dục và sản xuất công nghiệp.

Điểm đáng chú ý là dòng vốn FDI đang có sự dịch chuyển nhất định về lĩnh vực. Bên cạnh công nghiệp chế biến, chế tạo, 7 tháng năm 2026 ghi nhận mức tăng ở sản xuất, phân phối điện, khí, nước, điều hòa và thông tin, truyền thông nhờ một số dự án quy mô lớn. Điều này cho thấy Việt Nam đang từng bước mở rộng thu hút vốn sang hạ tầng, công nghệ và những lĩnh vực có hàm lượng giá trị gia tăng cao hơn.

Tuy nhiên, nhìn nhận FTA như một “nam châm” tự động hút FDI sẽ là chưa đầy đủ. Quyết định đầu tư còn phụ thuộc vào chất lượng hạ tầng, nhân lực, thể chế, chi phí logistics, năng lực công nghiệp hỗ trợ và khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Thách thức hiện nay là chuyển dòng vốn FDI thành giá trị lan tỏa lớn hơn cho nền kinh tế. Theo Bộ Tài chính, thời gian tới cần ưu tiên các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, trung tâm R&D, kinh tế số, kinh tế xanh, đồng thời tăng cường liên kết giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước.

Mạng lưới FTA rộng khắp không chỉ giúp Việt Nam mở rộng thị trường, tăng xuất khẩu mà còn là lực hấp dẫn thu hút nguồn vốn FDI cho đầu tư phát triển.