Đối thoại trọng tài Việt Nam - Trung Quốc: Hỗ trợ hoạt động đầu tư, kinh doanh

Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) vừa phối hợp cùng Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam (SCLVN) và Beijing DHH Law Firm (DHH) tổ chức sự kiện Đối thoại trọng tài Việt Nam - Trung Quốc.

Diễn ra trong khuôn khổ Tuần lễ trọng tài Trung Quốc 2026, đây là hoạt động đối thoại chuyên môn đầu tiên do VIAC tổ chức tại Trung Quốc, tạo không gian kết nối giữa các tổ chức, chuyên gia và cộng đồng hành nghề hai nước về trọng tài, pháp luật xây dựng và thực tiễn kinh doanh xuyên biên giới.

Tăng hiểu biết pháp lý, hỗ trợ doanh nghiệp hai nước

Phát biểu tại sự kiện, ông Vũ Ánh Dương - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VIAC nhấn mạnh ý nghĩa của điểm đến Trung Quốc trong định hướng tăng cường hiện diện và hợp tác quốc tế của VIAC.

Trong bối cảnh quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư Việt Nam - Trung Quốc tiếp tục phát triển sâu rộng, doanh nghiệp hai nước ngày càng gia tăng hiện diện, tham gia nhiều hơn vào hoạt động đầu tư, thương mại, xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng tại thị trường của nhau.

Quá trình này mở ra thêm cơ hội kinh doanh, đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với việc hiểu biết hệ thống pháp luật, thực tiễn hợp đồng, phân bổ rủi ro cũng như lựa chọn cơ chế pháp lý phù hợp ngay từ quá trình chuẩn bị và triển khai dự án.

Đặc biệt, xây dựng và cơ sở hạ tầng là những lĩnh vực có quy mô đầu tư lớn, thời gian thực hiện dài, yêu cầu kỹ thuật cao và sự tham gia của nhiều chủ thể trong những cấu trúc hợp đồng phức tạp. Với các dự án xuyên biên giới, doanh nghiệp còn phải thích ứng với sự khác biệt về hệ thống pháp luật, tập quán hợp đồng và cách thức quản trị dự án.

Thực tiễn hoạt động tại VIAC cho thấy, năm 2025, lĩnh vực xây dựng đứng thứ hai trong các nhóm vụ việc được Trung tâm thụ lý. Các bên đến từ Trung Quốc trong nhiều năm cũng thuộc nhóm quốc tịch nước ngoài có số lượng vụ việc đáng kể tại VIAC. Điều này cho thấy nhu cầu sử dụng các cơ chế trọng tài chuyên nghiệp, linh hoạt ngày càng gia tăng cùng với mức độ mở rộng của hoạt động kinh doanh xuyên biên giới.

Tại phiên khai mạc, TS. Huang Zhenda - Chủ tịch Beijing DHH Law Firm đánh giá việc tăng cường trao đổi chuyên môn giữa cộng đồng pháp lý và trọng tài Việt Nam - Trung Quốc có ý nghĩa thiết thực khi các hoạt động đầu tư và giao thương giữa hai thị trường ngày càng đa dạng.

Theo TS. Huang Zhenda, các dự án xây dựng thường kéo dài, liên quan đến nhiều chủ thể, đòi hỏi các bên phải quan tâm đến pháp luật áp dụng, phân bổ trách nhiệm, xác định thiệt hại và lựa chọn cơ chế xử lý phù hợp. Việc tăng cường trao đổi giữa tổ chức trọng tài, luật sư, học giả và chuyên gia quản lý xây dựng hai nước sẽ góp phần nâng cao hiểu biết về hệ thống pháp luật và thực tiễn của nhau, qua đó hỗ trợ hoạt động đầu tư, kinh doanh bền vững.

Nâng năng lực quản trị hợp đồng xuyên biên giới

Theo bà Vũ Thị Hằng - Trưởng ban kiêm Phó Tổng Thư ký Ban Thư ký tố tụng VIAC, năm 2025 VIAC tiếp nhận 532 vụ việc, trong đó 48,5% có yếu tố FDI hoặc nước ngoài, cho thấy mức độ quốc tế hóa ngày càng rõ nét trong hoạt động của trung tâm.

Tính linh hoạt của tố tụng tại VIAC được thể hiện qua khả năng các bên lựa chọn trọng tài viên Việt Nam hoặc nước ngoài, luật áp dụng, ngôn ngữ, địa điểm xét xử cũng như phương thức tổ chức phiên họp phù hợp với đặc thù từng vụ việc.

Bà Vũ Thị Hằng cũng giới thiệu Quy tắc Tố tụng Trọng tài VIAC 2026 với các quy định và cơ chế nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vụ việc, tăng tính minh bạch và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông qua nền tảng nộp đơn, quản lý vụ việc trực tuyến VIAC eCase.

Trong khuôn khổ sự kiện, ông Nguyễn Nam Trung - Chủ tịch Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam, Trọng tài viên VIAC cũng chia sẻ thực tiễn các dự án xây dựng xuyên biên giới, đồng thời đề xuất ba hướng phát triển gồm nâng cao năng lực đội ngũ chuyên gia ADR (giải quyết tranh chấp thay thế), bao gồm; tăng cường nhận thức và kỹ năng của các bên sử dụng; thúc đẩy hợp tác Việt Nam - Trung Quốc về pháp luật xây dựng, hợp đồng và cơ chế trọng tài.

Phiên thảo luận chuyên sâu tiếp tục tập trung vào quản trị hợp đồng chiến lược, giảm thiểu rủi ro và xử lý các vấn đề phát sinh từ dự án xây dựng. Tại đây, các chuyên gia Việt Nam và Trung Quốc trao đổi về giá trị hợp đồng, tiến độ, hồ sơ kỹ thuật, chứng cứ, việc áp dụng các điều khoản hợp đồng mẫu FIDIC...

Thông qua sự kiện, VIAC cùng SCLVN và DHH kỳ vọng, tạo dựng diễn đàn trao đổi chuyên môn thực chất, thường xuyên hơn giữa cộng đồng trọng tài, pháp lý và xây dựng của hai nước. Qua đó, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc nâng cao năng lực quản trị pháp lý, hoàn thiện thực tiễn hợp đồng và chủ động kiểm soát rủi ro, góp phần thúc đẩy hoạt động đầu tư, kinh doanh xuyên biên giới ổn định, bền vững.

Năm 2025, VIAC tiếp nhận 532 vụ việc, trong đó 48,5% có yếu tố FDI hoặc nước ngoài. Sự kiện Đối thoại trọng tài Việt Nam - Trung Quốc tại Bắc Kinh thu hút gần 100 đại biểu tham dự trực tiếp và gần 1.500 lượt theo dõi trực tuyến, là hoạt động đối thoại chuyên môn đầu tiên do VIAC tổ chức tại Trung Quốc.