Bất cập trong quy định tạm hoãn xuất cảnh với người đại diện pháp luật doanh nghiệp nợ thuế

Biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với người đại diện pháp luật của doanh nghiệp nợ thuế đã được xem là một trong những biện pháp hữu hiệu để đảm bảo công tác thu hồi nợ thuế. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, biện pháp này cũng bộc lộ một số hạn chế và bất cập, đặt ra nhiều vấn đề cần được xem xét, giải quyết.

Ai là người chịu trách nhiệm?

Một trong những vấn đề đáng chú ý là việc áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với người đại diện pháp luật, bất kể người đó có phải là chủ sở hữu doanh nghiệp hay không. Thực tế cho thấy, có không ít trường hợp người đại diện pháp luật chỉ là người lao động làm thuê, không nắm giữ cổ phần hoặc có quyền quyết định trong việc quản lý tài chính của doanh nghiệp.

Theo Tổng cục Thuế, việc áp dụng biện pháp này đối với tất cả các trường hợp người đại diện pháp luật, bất kể vai trò và trách nhiệm của họ như thế nào, là chưa thực sự hợp lý. Bởi lẽ, không phải mọi người đại diện pháp luật đều có trách nhiệm trực tiếp đối với khoản nợ thuế của doanh nghiệp. Việc xác định ai là người thực sự chịu trách nhiệm với khoản nợ, là người đại diện pháp luật, người chủ sở hữu, hay người nắm giữ cổ phần... là một vấn đề cần được nghiên cứu kỹ lưỡng hơn.

Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ bổ sung ngưỡng nợ thuế để giới hạn phạm vi áp dụng biện pháp cấm xuất cảnh. Ảnh: Thư viện pháp luật

Ngoài ra, quy định hiện nay không nêu ngưỡng nợ cụ thể bị xem xét, áp dụng biện pháp cấm xuất cảnh người nợ thuế, tức là nợ thuế quá hạn 1 đồng cũng phải hoãn xuất cảnh.

Đề cập tới những bất cập trên, Vụ trưởng Vụ Quản lý nợ (Tổng cục Thuế) Nguyễn Thu Trà cho biết “hiện nay, theo quy định của pháp luật, không quy định ngưỡng nợ thuế bao nhiêu thì mới tạm hoãn xuất cảnh. Và nội dung tạm hoãn xuất cảnh thường là người nộp thuế đang trong trường hợp cưỡng chế, phải thi hành quyết định hành chính về thuế. Như vậy, những người nộp thuế mà chây ỳ lâu, không nộp tiền thuế nợ thì có thể được xem xét để thông báo tạm hoãn xuất cảnh”.

Một trong những vấn đề đáng chú ý là việc xác định đối tượng bị tạm hoãn xuất cảnh. Điều này khiến cho nhiều doanh nghiệp và cá nhân không thể dự đoán được liệu mình có nằm trong diện bị tạm hoãn hay không. Một số trường hợp nợ thuế nhỏ lẻ, không đáng kể nhưng vẫn bị áp dụng biện pháp này, gây khó khăn không nhỏ cho hoạt động kinh doanh và cuộc sống cá nhân.

Bên cạnh đó, quy định về đối tượng tạm hoãn xuất cảnh hiện hành cũng được đánh giá là chưa tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp và người nộp thuế đang gặp khó khăn tài chính nhất thời. Nhiều doanh nghiệp cho rằng, việc áp dụng biện pháp này một cách cứng nhắc có thể khiến họ rơi vào tình trạng khó khăn hơn, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh và khả năng tạo việc làm.

Ngưỡng nợ thuế chưa rõ ràng, gây lo ngại

Ngày 29/10, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc đã trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 7 luật trong lĩnh vực tài chính, thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận. Trong đó, việc đề xuất bổ sung cá nhân, chủ hộ kinh doanh, cá nhân đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã vào diện bị tạm hoãn xuất cảnh nếu nợ thuế trong dự thảo Luật sửa đổi Luật Quản lý Thuế đã gây ra nhiều ý kiến trái chiều. Chưa kể, số lượng các trường hợp bị cấm xuất cảnh tăng đáng kể thời gian gần đây, khi nhà chức trách đưa ra các biện pháp siết chặt quản lý.

Do vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ bổ sung ngưỡng nợ thuế để giới hạn phạm vi áp dụng biện pháp cấm xuất cảnh. Đồng thời, Chính phủ cần đánh giá kỹ hơn về tác động của biện pháp cưỡng chế thuế, để đảm bảo hiệu quả thực thi, tránh các phản ứng trái chiều không cần thiết, hoặc xem xét chưa sửa đổi nội dung này vào thời điểm hiện nay. Trong trường hợp cần sửa đổi, đề nghị bổ sung quy định về ngưỡng nợ thuế để việc tạm hoãn xuất xảnh được áp dụng hợp lý hơn.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp và người nộp thuế đã kiến nghị cần có những sửa đổi, bổ sung cho quy định về tạm hoãn xuất cảnh. Cụ thể: Cần có những quy định rõ ràng hơn về các tiêu chí để xác định đối tượng bị tạm hoãn xuất cảnh, tránh tình trạng áp dụng tùy tiện. Nên phân loại các trường hợp nợ thuế để có những biện pháp xử lý phù hợp. Đối với những trường hợp nợ thuế nhỏ lẻ, có thể xem xét các hình thức xử lý khác thay vì tạm hoãn xuất cảnh. Cần những cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khắc phục khó khăn, tạo điều kiện để họ có thể nhanh chóng hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Việc tạm hoãn xuất cảnh đối với những cá nhân, tổ chức còn nợ thuế là một biện pháp cần thiết để đảm bảo công bằng xã hội và tăng cường thu ngân sách. Tuy nhiên, để biện pháp này phát huy hiệu quả và không gây ra những hệ lụy tiêu cực, cần có những điều chỉnh phù hợp, đảm bảo tính minh bạch, công bằng và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và người nộp thuế.