6 nhóm giải pháp trọng tâm thực hiện quy hoạch năng lượng quốc gia

Nhu cầu đất và vốn đầu tư ngày càng tăng

Trao đổi tại Hội thảo “Điều chỉnh quy hoạch tổng thể về năng lượng quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050” do Bộ Công Thương tổ chức, ông Lê Việt Cường - Phó Viện trưởng Viện Năng lượng đã đưa ra những đánh giá toàn diện về nguồn lực, nhu cầu vốn đầu tư của ngành năng lượng từ đó đưa ra các giải pháp trọng tâm xây dựng quy hoạch mới cho an ninh năng lượng quốc gia.

Ông Lê Việt Cường cho biết, đến năm 2030, tổng nhu cầu đất phục vụ cho phát triển cơ sở và kết cấu hạ tầng ngành năng lượng cần khoảng 128,3 nghìn ha; định hướng đến 2050 sẽ tăng lên khoảng 282,9 nghìn ha - 321,1 nghìn ha. Tổng diện tích mặt biển phục vụ cho phát triển năng lượng đến năm 2030 khoảng 336,1 nghìn ha; định hướng đến 2050 khoảng 2,945 triệu ha - 3,335 triệu ha.

Bên cạnh đó, tổng nhu cầu vốn đầu tư của ngành năng lượng trong giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được dự đoán khoảng 24.270 - 28.277 nghìn tỷ đồng. Nhu cầu vốn được chia làm hai giai đoạn lớn: Giai đoạn 2026-2030 cần khoảng 4.878 - 5482 nghìn tỷ đồng. Giai đoạn 2031 - 2050 (định hướng) cần khoảng 19.392 - 22.795 nghìn tỷ đồng.

Phạm vi vốn đầu tư bao phủ toàn bộ chuỗi giá trị được phân theo từng nhóm ngành, bao gồm dầu khí (tìm kiếm thăm dò khai thác, công nghiệp khí, chế biến dầu khí, vận chuyển tàng trữ và phân phối sản phẩm), than (cảng, kho, hệ thống trung chuyển, vận tải) và điện lực, năng lượng tái tạo sản xuất điện (phát triển nguồn điện mới, lưới truyền tải 220 - 500 kV). 

Những đề xuất đột phá trong cơ chế, nhân lực và hợp tác quốc tế

Theo ông Lê Việt Cường, để hiện thực hoá quy hoạch tổng thể năng lượng quốc gia, cần tập trung vào 6 nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, giải pháp về huy động và phân bổ vốn đầu tư. Ông Cường nhấn mạnh Việt Nam cần ưu tiên áp dụng các mô hình tài chính linh hoạt để thu hút vốn đầu tư từ tư nhân, nguồn vốn FDI và vốn doanh nghiệp nhà nước trong các lĩnh vực hạ tầng chiến lược đảm bảo an ninh năng lượng, bao gồm: hạ tầng phục vụ vận hành hệ thống điện và thị trường điện, hạ tầng dự trữ nhiên liệu quốc gia, hệ thống trục truyền tải điện, nguồn điện chiến lược và thủy điện tích năng,... Đặc biệt cần phân bổ nguồn lực hợp lý cho năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời,...), LNG, BESS quy mô nhỏ và vừa, điện sinh khối và điện rác.

Thứ hai, giải pháp về cơ chế, chính sách. Tập trung hoàn thiện và tổ chức triển khai hiệu quả hệ thống pháp luật về năng lượng, bám sát vào các chỉ đạo tại Nghị quyết số 66, Nghị quyết số 70 của Đảng và các Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ. Đồng thời, cần đẩy nhanh việc xây dựng các cơ sở chính sách để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp, thúc đẩy phát triển công nghiệp năng lượng, tăng tỷ lệ nội địa hóa, giá trị sản xuất trong nước và năng lực tự chủ.  

Thứ ba, giải pháp về môi trường, khoa học và công nghệ nhấn mạnh yêu cầu sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và bảo vệ môi trường gắn với ứng phó biến đổi khí hậu. Dựa trên hiệu quả của Nghị quyết số 57 NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị và Luật sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả làm cơ sở kiểm soát phát thải khí nhà kính và từng bước triển khai các đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong ngành năng lượng. 

Thứ tư, giải pháp về nguồn nhân lực hướng tới xây dựng, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực năng lượng hạt nhân năng lượng tái tạo và năng lượng mới. Bên cạnh việc đào tạo đội ngũ chuyên môn, cũng cần triển khai các chương trình đào tạo bồi dưỡng, chuyển đổi nghề cho lao động ngành dầu khí, ngành thân để thích ứng với xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu. Việc hợp tác, liên kết với các cơ sở đào tạo trong và ngoài nước cũng cần được đẩy mạnh để hình thành các nhóm khoa học và công nghệ mạnh đủ giải quyết các nhiệm vụ quan trọng trong lĩnh vực năng lượng.   

Thứ năm, giải pháp về hợp tác quốc tế tập trung mở rộng triển khai các sáng kiến, cam kết quốc tế, tận dụng tối đa hiệu quả các cơ chế hợp tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP), các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, dự án ODA và các sáng kiến khu vực về kết nối lưới điện ASEAN. Đồng thời, việc tham gia sâu hơn vào các tổ chức quốc tế về năng lượng, tăng cường hợp tác, nghiên cứu ứng dụng năng lượng sẽ góp phần quan trọng trong việc nâng cao năng lực và đẩy mạnh quá trình chuyển dịch năng lượng quốc gia. 

Thứ sáu, giải pháp về thực hiện và giám sát thực hiện quy hoạch nhấn mạnh yêu cầu xây dựng bộ tiêu chí đánh giá, đo lường hiệu quả thực hiện của các cơ quan, đơn vị trong công tác quy hoạch tổng thể năng lượng quốc gia để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án năng lượng trọng điểm.

“Chính phủ sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc chỉ đạo và giải quyết những vướng mắc, sau đó, các bộ, ngành sẽ căn cứ vào chức năng nhiệm vụ để triển khai thực hiện hiệu quả quy hoạch năng lượng. Các doanh nghiệp như EVN, PVN, TKV có nhiệm vụ thực hiện đảm bảo cung ứng năng lượng cho phát triển kinh tế - xã hội. Một dây chuyền vận hành đồng bộ từ trung ương đến địa phương sẽ là yếu tố quyết định sự thành công của việc điều chỉnh quy hoạch năng lượng quốc gia”, ông Lê Việt Cường nhấn mạnh.

Việt Nam đang từng bước xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý tạo nền tảng cho quy hoạch năng lượng quốc gia tiên gần hơn với xu thế chuyển dịch xanh của năng lượng toàn cầu. Việc triển khai hiệu quả quy hoạch tổng thể năng lượng quốc gia giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 góp phần đảm bảo an ninh năng lượng, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng an ninh và nâng cao đời sống nhân dân.