6 giải pháp tạo đột phá phát triển khu chế xuất - khu công nghiệp cho TP. Hồ Chí Minh

Góp phần quan trọng để TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò đầu tàu kinh tế

Tại Hội nghị “Tổng kết 30 năm xây dựng và phát triển các khu chế xuất, khu công nghiệp TP. Hồ Chí Minh”, tổ chức ngày 27/10, ông Hứa Quốc Hưng - Trưởng Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP. Hồ Chí Minh (HEPZA) - cho biết: Sau 30 năm thành lập, tính đến tháng 9 năm 2022, tổng vốn đầu tư tại các khu chế xuất - khu công nghiệp thành phố đạt trên 12,9 tỷ USD, bao gồm vốn đầu tư của dự án sản xuất công nghiệp, dự án xây dựng cơ sở hạ tầng khu chế xuất- khu công nghiệp phục vụ sản xuất công nghiệp. Trong đó có 546 dự án vốn đầu tư nước ngoài với vốn đầu tư đăng ký trên 6,8 tỷ USD; 1.128 dự án có vốn đầu tư trong nước với tổng vốn đầu tư đăng ký trên 5,4 tỷ USD. Các dự án đầu tư đa dạng về ngành nghề, quy mô và trình độ công nghệ. Các ngành nghề chiếm tỷ trọng vốn đầu tư cao nhất là: điện tử (16,67%), dịch vụ (15,57%), cơ khí (15,2%), hóa chất - nhựa – cao su (12,02%), thực phẩm (9,82%), dệt may (11,27%).

Khu chế xuất Tân Thuận được thành lập năm 1991 và nhanh chóng trở thành hình mẫu cho những mô hình tương tự nhân rộng trên cả nước.

Về xuất khẩu, theo HEPZA, lũy kế đến tháng 9 năm 2022, tổng kim ngạch xuất khẩu của các khu chế xuất- khu công nghiệp đạt 91,01 tỷ USD, kim ngạch xuất siêu đạt 14,6 tỷ USD góp phần cân đối ngoại tệ, ổn định sản xuất, ổn định kinh tế vĩ mô tại Thành phố Hồ Chí Minh. Với việc thu hút 281.000 lao động làm việc trong các khu chế xuất, khu công nghiệp đã tạo công ăn việc làm, cải thiện thu nhập cho một bộ phận dân cư, góp phần ổn định xã hội.

Là một trong những doanh nghiệp đang đầu tư tại khu chế xuất Tân Thuận, ông Trần Tựu - Phó Chủ tịch Hiệp Hội doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty Savipharm đánh giá: Qua 30 năm hoạt động, các khu chế xuất - khu công nghiệp của Thành phố đã thực hiện thắng lợi năm mục tiêu kinh tế của Chính phủ đề ra trong thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước; giải quyết việc làm; du nhập kỹ thuật và kinh nghiệm quản lý tiên tiến; tăng năng lực xuất khẩu, tạo nguồn thu ngoại tệ, góp phần giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế, đầu tàu công nghiệp của TP. Hồ Chí Minh.

Tuy vậy, nhiều ý kiến cho rằng, bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát triển khu chế xuất - khu công nghiệp thời gian qua cũng bộc lộ một số hạn chế. Đó là, chất lượng, hiệu quả thu hút đầu tư vào khu chế xuất - khu công nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu phát triển theo chiều sâu; hiệu quả sử dụng đất chưa cao; mô hình phát triển của các khu công nghiệp chậm được đổi mới, các khu công nghiệp chủ yếu phát triển theo hướng đa ngành, đa lĩnh vực. Liên kết, hợp tác trong khu chế xuất - khu công nghiệp, giữa các khu chế xuất - khu công nghiệp với nhau và giữa khu chế xuất - khu công nghiệp với khu vực bên ngoài còn hạn chế, mức độ nội địa hóa còn thấp. Thiếu các khu công nghiệp chuyên ngành, chuyên môn hóa...

Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh phát biểu tại hội nghị

6 nhóm giải pháp tạo đột phá cho khát triển khu chế xuất - khu công nghiệp

Phát biểu tại hội nghị “Tổng kết 30 năm xây dựng và phát triển các khu chế xuất, khu công nghiệp TP. Hồ Chí Minh”, ông Nguyễn Văn Nên - Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh cho biết: Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố lần thứ XI, nhiệm kỳ 2020 – 2025 vừa qua đã thông qua định hướng và tầm nhìn phát triển thành phố, theo đó đến năm 2025 là đô thị thông minh, thành phố dịch vụ, công nghiệp theo hướng hiện đại, giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế, động lực tăng trưởng của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước, đi đầu trong đổi mới sáng tạo; đến năm 2030 là thành phố dịch vụ, công nghiệp hiện đại, đầu tàu về kinh tế số, xã hội số, là trung tâm về kinh tế, tài chính, thương mại, khoa học - công nghệ và văn hóa của khu vực Đông Nam Á.

Cũng theo Bí thư Nguyễn Văn Nên, chương trình hành động của Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố lần thứ XI đã đề ta nhiệm vụ: tập trung phát triển công nghiệp theo chiều sâu, có hàm lượng khoa học – công nghệ, giá trị gia tăng cao dựa trên nền tảng công nghiệp công nghệ cao và kinh tế số; đẩy mạnh phát triển công nghiệp hỗ trợ; tiếp tục phát triển 4 ngành công nghiệp trọng yếu; xây dựng mới các khu công nghiệp có chất lượng và tính cạnh tranh cao, phù hợp với các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao và hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; từng bước chuyển đổi các khu chế xuất, khu công nghiệp theo hướng khu công nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Về phát triển công nghiệp, Nghị quyết số 24-NQ/TW đề ra nhiệm vụ: Tăng cường kết nối các khu công nghiệp, khu chế xuất để hình thành các cụm liên kết ngành công nghiệp. Tập trung thu hút các dự án công nghiệp quy mô lớn, công nghệ cao, có khả năng tham gia sâu vào mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu. Phát triển các khu công nghiệp - dịch vụ - đô thị hiện đại và các khu công nghiệp công nghệ cao. Xây dựng mới một số khu công nghệ thông tin tập trung tại TP. Hồ Chí Minh. Phát triển công nghiệp xanh, năng lượng sạch, năng lượng tái tạo gắn với bảo vệ môi trường; chuyển dịch nhanh những lĩnh vực công nghiệp, sản xuất sử dụng nhiều tài nguyên, ít hàm lượng giá trị gia tăng sang sử dụng công nghệ cao, thân thiện môi trường, có hàm lượng giá trị gia tăng cao.

Để thực hiện được mục tiêu, nhiệm vụ Nghị quyết XI của Đảng bộ Thành phố, Nghị quyết số 24-NQ/TW của Bộ Chính trị, Bí thư Nguyễn Văn Nên khẳng định các khu chế xuất, khu công nghiệp Thành phố giữ vai trò quan trọng, góp phần đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển kinh tế nhanh và bền vững, tạo bước đột phá, lan toả trong phát triển kinh tế vùng, trên cơ sở ứng dụng mạnh mẽ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và tăng năng suất lao động.

Do đó, trong thời gian tới, theo Bí thư Nguyễn Văn Nên, Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp Thành phố cần nghiên cứu, đề xuất và thực hiện các giải pháp đột phá để không ngừng nâng cao hiệu quả hoạt động của các khu chế xuất, khu công nghiệp, trong đó tập trung vào 6 giải pháp gồm:

Thứ nhất, cần nâng cao chất lượng quy hoạch, xây dựng mô hình khu công nghiệp mới, phát triển một số khu công nghiệp chuyên ngành. Quy hoạch khu công nghiệp phải gắn liền với quy hoạch phát triển khu đô thị nhằm phát triển đồng bộ hệ thống hạ tầng xã hội, dịch vụ phục vụ phát triển công nghiệp và người lao động.

Thứ hai, rà soát quy hoạch các khu chế xuất, khu công nghiệp, đề xuất điều chỉnh quy hoạch cho phù hợp với định hướng phát triển của từng khu; đưa ra khỏi quy hoạch các khu công nghiệp không khả thi; rà soát các quỹ đất có thể phát triển khu công nghiệp để tích hợp phương án phát triển hệ thống khu công nghiệp vào Quy hoạch TP. Hồ Chí Minh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045; quy hoạch chung của Thành phố đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060, quy hoạch TP. Thủ Đức và các quận, huyện.

Thứ ba, nhanh chóng đưa vào khai thác các khu công nghiệp đã có chủ trương thành lập mới của Thủ tướng Chính phủ.

Thứ tư, trong vận động thu hút đầu tư, các công ty phát triển hạ tầng và Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp cần chọn lọc dự án đầu tư có quy mô lớn, có công nghệ tiên tiến, giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường và các ngành mũi nhọn; các doanh nghiệp trong khu chế xuất, khu công nghiệp sử dụng công nghệ thâm dụng lao động cần chuyển hướng đầu tư sang thâm dụng vốn, kỹ thuật cao, công nghệ cao.

Thư năm, cần tập trung xây dựng hoàn thiện các hạ tầng xã hội: nhà lưu trú, ký túc xá công nhân, các trường mầm non, thiết chế văn hóa,… phục vụ người lao động để người lao động yên tâm gắn bó với doanh nghiệp.

Cuối cùng, Ban Quản lý cần từng bước kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý và bồi dưỡng nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ, công chức để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn mới, góp phần vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.