Xuất khẩu trực tuyến: Doanh nghiệp làm gì để tăng tốc?

Cơ hội lớn, thách thức không nhỏ

Trong những năm gần đây, thương mại điện tử từng bước trở thành kênh xuất khẩu được doanh nghiệp quan tâm, đầu tư để mở rộng thị trường. Thương mại điện tử xuyên biên giới hay còn gọi là xuất khẩu trực tuyến (xuất khẩu hàng hoá qua các mô hình thương mại điện tử khác nhau) không chỉ phù hợp với doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp quy mô lớn mà còn tạo cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ, startup, hợp tác xã tiếp cận trực tiếp khách hàng và đối tác quốc tế thông qua các nền tảng số.

Nhiều tổ chức nghiên cứu đánh giá thị trường thương mại điện tử xuyên biên giới toàn cầu đang tăng trưởng mạnh. Theo Precedence Research, thị trường này ước đạt 551,23 tỷ USD năm 2025 và có thể vượt 2.006 tỷ USD vào năm 2034, với tốc độ tăng trưởng bình quân 15,44%. Business Research Insights dự báo thị trường đạt 1.339,79 tỷ USD năm 2026 và 4.302,55 tỷ USD vào năm 2035, trong đó khu vực châu Á - Thái Bình Dương chiếm khoảng 44% thị phần.

Tại các thị trường lớn, lượng hàng hóa giao dịch qua thương mại điện tử xuyên biên giới cũng tăng nhanh. Liên minh châu Âu (EU) ghi nhận khoảng 5,8 tỷ kiện hàng giá trị thấp, dưới 150 euro, nhập khẩu trong năm 2025, tăng hơn 25% so với năm trước. Tại Hoa Kỳ, lượng kiện hàng nhập khẩu theo diện De Minimis, dưới 800 USD, trong năm tài chính 2024 vượt 1,36 tỷ kiện, gấp 10 lần so với năm 2015. Sự gia tăng nhanh chóng này đồng thời khiến các thị trường lớn tăng cường kiểm soát, đặt ra yêu cầu cao hơn về thuế quan, hải quan và quản lý hàng hóa.

Tại Việt Nam, năm 2025, xuất nhập khẩu qua thương mại điên tử đạt khoảng 4,45 tỷ USD. Xu hướng này cho thấy dư địa để doanh nghiệp Việt mở rộng thị trường quốc tế còn lớn, nhưng đồng thời đòi hỏi doanh nghiệp nâng cao năng lực số, hiểu pháp luật tại thị trường nhập khẩu, chuẩn hóa sản phẩm và làm chủ các khâu từ bán hàng, logistics đến xây dựng thương hiệu.

Các mô hình xuất khẩu trực tuyến ngày càng đa dạng, từ marketplace quốc tế như Amazon, các sàn khu vực như Shopee, nền tảng B2B như Alibaba.com đến website bán hàng riêng. Doanh nghiệp cũng có thể kết hợp kho ngoại quan, kho hàng tại thị trường đích để rút ngắn thời gian giao hàng. Bên cạnh đó, mô hình Discovery E-commerce/Shoppertainment như TikTok Shop đang mở thêm phương thức tiếp cận khách hàng thông qua video ngắn, livestream và nội dung bản địa.

Tùy sản phẩm, thị trường mục tiêu và năng lực vận hành, doanh nghiệp có thể lựa chọn hoặc kết hợp nhiều mô hình. Tuy nhiên, để xuất khẩu trực tuyến phát triển bền vững, chất lượng sản phẩm, năng lực vận hành, khả năng đáp ứng quy định và xây dựng thương hiệu vẫn là những yếu tố then chốt.

Tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp

Tại Lễ công bố Chương trình thúc đẩy xuất khẩu trực tuyến “Beyond Vietnam - Hàng Việt Cất Cánh” trong khuôn khổ Triển lãm Kết Nối Chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế 2026 (Viet Nam International Sourcing 2026), bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương cho biết: “Dư địa để doanh nghiệp Việt tận dụng thương mại điện tử nhằm tiếp cận người tiêu dùng quốc tế vẫn còn rất lớn”.

Tuy nhiên, theo bà Oanh, thương mại điện tử chỉ là phương thức giúp sản phẩm tiếp cận thị trường nhanh hơn. Để phát triển bền vững, doanh nghiệp vẫn cần chuẩn bị đồng bộ về chất lượng hàng hóa, năng lực số, sản phẩm, quy trình vận hành và thương hiệu. “Dù là thương mại điện tử hay thương mại khám phá, chất lượng hàng hóa vẫn là yếu tố cốt lõi. Muốn đi bền vững và chắc chắn thì chất lượng phải được đặt lên hàng đầu”, bà Oanh nhấn mạnh.

Thời gian qua, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số tập trung hỗ trợ doanh nghiệp, địa phương nâng cao năng lực xuất khẩu qua thương mại điện tử theo hướng kết hợp đào tạo chính sách, pháp lý với đào tạo thực tiễn, khảo sát thị trường và kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái. Trong nước, Cục triển khai nhiều chương trình tập huấn, hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh tiếp cận thương mại điện tử, từ xây dựng gian hàng trực tuyến, marketing số, thanh toán điện tử, quản trị đơn hàng đến quảng bá sản phẩm, hướng tới xuất khẩu trực tuyến.

Cùng với hỗ trợ trong nước, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, thông qua Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và Công nghệ số (EcomDX), từng bước đưa doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp thị trường và hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới tại nước ngoài. Mới đây, Cục phối hợp với Liên minh Thương mại điện tử xuyên biên giới toàn cầu (ACBC), các đối tác trong nước và quốc tế tổ chức chương trình đào tạo, khảo sát và kết nối giao thương tại tỉnh Hà Nam, Trung Quốc.

Chương trình kết hợp đào tạo chính sách, pháp lý quốc tế với khảo sát thực tế hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới và kết nối doanh nghiệp. Đoàn công tác được tìm hiểu mô hình phân phối, chuỗi cung ứng tại Trung tâm phân phối nông sản nhập khẩu Wanbang, hệ thống siêu thị Dazhang, logistics xuất khẩu qua đường sắt từ Việt Nam sang Trung Quốc và tới châu Âu, Nga; đồng thời khảo sát kho ngoại quan tại Khu thương mại tự do (FTZ) Trịnh Châu, các công xưởng livestream và mô hình sản xuất video ngắn.

Bên cạnh khảo sát, doanh nghiệp Việt Nam được kết nối với nhà nhập khẩu, đơn vị vận hành thương mại điện tử, doanh nghiệp logistics và các đối tác trong hệ sinh thái tại Trung Quốc. Qua đó, doanh nghiệp có thêm cơ sở nắm bắt nhu cầu thị trường, tìm hiểu quy định pháp lý, hoàn thiện sản phẩm, bao bì, nhãn mác, xây dựng gian hàng và chuẩn bị phương án chuỗi cung ứng, logistics cho hoạt động xuất khẩu trực tuyến.

Thời gian tới, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số (EcomDX) sẽ tiếp tục triển khai tổ chức các Khóa đào tạo thương mại điện tử xuyên biên giới tại Việt Nam cho doanh nghiệp đồng thời tổ chức các Chương trình đào tạo, khảo sát, kết nối thương mại điện tử xuyên biên giới trực tiếp tại các thị trường lớn như Trung Quốc, EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc…, tập trung hỗ trợ nâng cao năng lực tiếp cận thông tin thị trường, kỹ năng vận hành, chuẩn hóa sản phẩm đồng thời kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các nền tảng, đối tác trong hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới quốc tế; qua đó từng bước hình thành năng lực xuất khẩu trực tuyến cho doanh nghiệp Việt Nam, mở rộng phương thức đưa sản phẩm Việt tiếp cận thị trường quốc tế và khai thác hiệu quả hơn dư địa phát triển của thương mại điện tử xuyên biên giới.