Vì sao giao thông tốc độ cao hút dòng vốn vào đô thị biển xanh?

Bài toán giao thông xanh trong chiến lược phát triển đô thị

Trong bối cảnh các đô thị biển đang đứng trước sức ép kép từ đô thị hóa nhanh và biến đổi khí hậu, bài toán phát triển không còn nằm ở việc mở rộng không gian đơn thuần, mà ở cách tổ chức tăng trưởng sao cho hài hòa giữa kinh tế, môi trường và chất lượng sống.

Giữa dòng chảy đó, giao thông xanh tốc độ cao được xem là "điểm tựa chiến lược" để mở ra không gian phát triển mới, tái cấu trúc mối quan hệ giữa đô thị, con người và thiên nhiên, đồng thời định hình một mô hình tăng trưởng bền vững cho đô thị biển trong kỷ nguyên mới. Không chỉ là câu chuyện hạ tầng, giao thông xanh đang trở thành yếu tố kiến tạo cộng đồng, nâng cao chất lượng sống và tạo ra giá trị dài hạn cho toàn vùng.

Theo Viện Nghiên cứu Bất động sản Việt Nam (VIRES), kinh nghiệm của Nhật Bản, Hàn Quốc, Hà Lan hay Singapore cho thấy giao thông xanh tốc độ cao, khi được đặt đúng vị trí trong chiến lược quy hoạch, thường trở thành “xương sống” của cấu trúc đô thị hiện đại. Nó góp phần hình thành các cực phát triển đa trung tâm, giảm áp lực cho lõi đô thị, đồng thời mở rộng không gian tiếp cận việc làm và dịch vụ theo cách hiệu quả hơn so với mô hình phụ thuộc phương tiện cá nhân.

Chia sẻ tại Tọa đàm "Giao thông xanh tốc độ cao và giá trị cộng đồng của đô thị biển Cần Giờ" trong khuôn khổ sự kiện "ESG++ Coastal City - Tâm điểm đô thị biển thời đại tốc độ", PGS.TS. Nguyễn Hồng Thái, Phó Chủ tịch Hội Kinh tế Vận tải Đường sắt Việt Nam, Trưởng khoa Vận tải - Kinh tế, Trường Đại học Giao thông Vận tải cho rằng, cần đặt giao thông xanh tốc độ cao vào trọng tâm của tư duy phát triển bài bản. Không phải chỉ đơn giản là rút ngắn thời gian di chuyển, mà là lựa chọn mô hình hạ tầng quyết định “trật tự đô thị”, tức là cách thức đô thị mở rộng, kết nối và phân bố các chức năng sống, làm việc, dịch vụ gắn liền với không gian tự nhiên nhạy cảm.

Theo PGS.TS. Nguyễn Hồng Thái, nếu giao thông chủ đạo là đường bộ phụ thuộc ô tô cá nhân, đô thị sẽ tỏa rộng không kiểm soát, phát thải cao và phụ thuộc vào phương tiện riêng lẻ. Ngược lại, nếu trục chủ đạo là giao thông với khả năng vận chuyển nhanh, hiệu quả và ít phát thải, đô thị sẽ phát triển đa trung tâm, tối ưu các nguồn lực và giảm thiểu chi phí xã hội trong dài hạn.

Đặc biệt, PGS.TS. Nguyễn Hồng Thái chỉ ra rằng giao thông xanh tốc độ cao là cặp chìa khóa mở ra tăng trưởng mà không đánh đổi. Tốc độ cao khi được “nén” thời gian di chuyển xuống mức có thể quản trị được khoảng cách kinh tế xã hội, kết hợp với yếu tố xanh, giảm phát thải, hạn chế xâm lấn và ưu tiên phương tiện sạch sẽ giúp mô hình phát triển không trở thành “đại công trường bê tông” mà giữ được bản sắc và sinh thái. ESG++ không thể chỉ là cam kết, mà phải được “kích hoạt” bằng hạ tầng. Đây chính là điểm nhấn tư duy chiến lược mà chuyên gia đặt ra.

Các chuyên gia quy hoạch cho rằng, trong bối cảnh phát triển đô thị hiện đại, vai trò của giao thông đã vượt ra ngoài nghĩa vụ di chuyển. Nó trở thành nền tảng để kiến tạo mối quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với thiên nhiên và giữa con người với không gian sống. Khi giao thông được thiết kế xanh và nhân văn, người dân có điều kiện tiếp cận các dịch vụ công cộng, không gian xanh, dịch vụ tiện ích và cơ hội tương tác xã hội. Nhờ đó, giao thông không còn là hạ tầng kỹ thuật, mà trở thành hạ tầng xã hội, giúp cộng đồng phát triển bền vững, gắn kết và có trách nhiệm hơn với nhau.

Ông Bùi Văn Doanh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Bất động sản Việt Nam phân tích: “Giao thông xanh tốc độ cao chính là một trụ cột quan trọng của mô hình đô thị biển ESG++, nơi phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống không tách rời nhau mà được tích hợp trong chiến lược dài hạn, thích ứng và có trách nhiệm”.

Dòng vốn thông minh tạo lập thị trường bất động sản bền vững

Các chuyên gia bất động sản cho rằng, tốc độ cao tạo ra một sức hút ly tâm đối với dòng vốn đầu tư bất động sản và dịch vụ. Thay vì tập trung vào các dự án mang tính đầu cơ ngắn hạn, sự kết nối siêu tốc thúc đẩy các mô hình đầu tư bền vững gắn liền với giá trị thực của việc cư trú. Các nhà đầu tư sẽ tập trung vào các đô thị sinh thái, các trung tâm chăm sóc sức khỏe tầm cỡ quốc tế như Cần Giờ (TP.HCM)… để đón đầu xu hướng dịch chuyển dân cư.

“Điều này giúp ngăn chặn tình trạng đô thị hóa theo kiểu “vết dầu loang” tự phát và thay thế bằng một quá trình đô thị hóa có định hướng dựa trên hạ tầng (Infrastructure-Led Development - ILD)”, PGS.TS.KTS Trần Minh Tùng, Nhóm chuyên môn Kiến trúc dân dụng, Khoa Kiến trúc và Quy hoạch, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội nhấn mạnh.

Đồng quan điểm trên, PGS.TS. Nguyễn Hồng Thái cho rằng, giao thông xanh không chỉ làm thay đổi mặt bằng giá mà còn thay đổi logic vận hành thị trường, từ đầu cơ ngắn hạn sang đầu tư dài hạn theo giá trị thực và bền vững. Khi cơ chế kết nối, chất lượng môi trường và cơ hội tiếp cận dịch vụ được đảm bảo, giá trị không gian sống được xác lập dựa trên chất lượng sống và khả năng phát triển lâu dài, chứ không chỉ dựa trên kỳ vọng đầu cơ.

Dưới góc độ kinh tế hạ tầng và hành vi xã hội, PGS.TS. Nguyễn Hồng Thái phân tích, những dự án đô thị biển thế hệ mới đặt ra yêu cầu rất cao về trách nhiệm của chủ đầu tư đối với cộng đồng. “Phát triển không chỉ là xây dựng công trình, mà là thay đổi thói quen sống, hình thành lối sống bền vững, hài hòa giữa con người, thiên nhiên, công nghệ. Đó là trách nhiệm dài hạn, không chỉ với dự án mà với toàn xã hội”, PGS.TS. Nguyễn Hồng Thái đánh giá.

Từ góc nhìn thị trường, ông Bùi Văn Doanh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Bất động sản Việt Nam cho rằng, các mô hình đô thị biển theo định hướng ESG++ đang góp phần thiết lập những chuẩn mực mới cho thị trường bất động sản Việt Nam. “Không chỉ tạo ra sản phẩm, các dự án này còn góp phần định hình chuẩn mực về chất lượng sống, quản trị phát triển và giá trị bền vững, qua đó nâng tầm vị thế của bất động sản Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế”, ông Bùi Văn Doanh nhận định.

Theo các chuyên gia, chính sự hội tụ giữa tư duy quy hoạch dài hạn, trách nhiệm xã hội của chủ đầu tư và định hướng phát triển bền vững sẽ quyết định khả năng thành công của các đô thị biển thế hệ mới. Đây cũng là nền tảng để hình thành những chuẩn mực phát triển mới, nơi tăng trưởng kinh tế, bảo tồn sinh thái và giá trị cộng đồng không tách rời mà cùng song hành trong một cấu trúc hài hòa.

Có thể thấy, giao thông xanh tốc độ cao không còn là lựa chọn giữa “xanh hay nhanh” mà là hành trình phát triển hài hòa và bền vững. Khi giao thông được đặt đúng vị trí, nó không chỉ kết nối không gian mà còn kiến tạo giá trị cộng đồng, nâng tầm chất lượng sống và mở ra những giới hạn phát triển mới.

Ông Bùi Văn Doanh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Bất động sản Việt Nam nhấn mạnh: Giao thông xanh là điều kiện tiên quyết để cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo tồn hệ sinh thái, nhất là đối với các không gian nhạy cảm như rừng ngập mặn, vùng ven biển và mặt nước. Khi được đặt trong một cấu trúc quản trị phù hợp, hạ tầng giao thông xanh không chỉ dừng ở vai trò kỹ thuật, mà trở thành “hạ tầng xã hội”: Tăng cường kết nối cộng đồng, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ công, tạo nền tảng ổn định thị trường và hấp dẫn dòng vốn dài hạn gắn với các tiêu chí ESG.